گاهشماری پارسی قدیم به گاهشماریای گفته میشود که در زمان هخامنشیان در قسمتهای جنوب غربی ایران رایج بودهاست. آثار این گاه شماری در کتیبه بیستون باقی ماندهاست و اسامی فارسی هفت ماه و اسم عیلامی یک ماه (جمعاً هشت ماه) در آن کتیبه ذکر شده و بعدها اسامی باقی ماهها نیز به تلفظ عیلامی آنها از لوحهای گلی تخت جمشید مربوط به اوایل هخامنشیان از داریوش یکم تا اردشیر یکم پیدا شدهاست. ظاهراً شکی نیست که این گاهشماری مطابق با گاهشماری بابلی بوده و شاید هم مستقیماً و یا به توسط گاهشماری عیلامی از همان گاهشماری بابلی اقتباس شدهاست. این سال قمری شمسی بوده و ماه اول آن که اسم آن ادوکنش است مطابق نیسان ماه بابلی است و ماه دوازدهم ویخن (ظاهراً به معنی بی یخ) معادل ماه ادارو بابلی (اذار) بودهاست. این گاهشماری محتمل است که تا اواخر پادشاهی هخامنشیان در دوائر درباری و محافل رسمی جاری بوده و مداومت داشتهاست. اگر چه دلایل قطعی برای اثبات این مطلب موجود نمیباشد و برخی از محققان بر این نظر هستند که در اواخر دورهٔ هخامنشیان گاهشماری اوستایی نو استعمال میشدهاست.[۱]
ماههای گاهشماری پارسی باستان[ویرایش]
ماههای گاهشماری هخامنشی (پارسی باستان) ماههایی دوازدهگانه و همارز ماههای بابلی و عیلامی هستند که در زمان هخامنشیان استفاده میشده است. نام این ماهها عبارتند از:
- آدوکنیشه (آدوکَنَیشه)
- ثور واهر (ثُورَ واهَرَ)
- ثایگرچش (ثایگرَچِش)
- گرمپده (گَرمَپَده)
- درن باجیش (دَرَن باجیش)
- کارباشیش
- باگیادش (باگیَادِش)
- ورکزنه (ورکَزَنه)
- آثریادیه
- انامکه (اَنامَکَه)، همارز ماه دی است. بیشتر پژوهشگران بر این باروند که «اَ-نام-که» به چم «بی-نام» است.[۲]
- ثویووا
- وییخنه (وییَخنَه)
جستارهای وابسته[ویرایش]
|
|
|
| پیش از هخامنشیان |
|
|
| در زمان هخامنشیان |
|
|
| در زمان سلوکیان |
|
|
| در زمان ساسانیان |
|
|
| پس از اسلام |
|
|
| گاهشماریهای محلی |
|
|
| موضوعهای مرتبط |
|
|
