ویکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ویکی معمولا به انواعی از وب‌گاه‌ها گفته می‌شود که به تمام بازدیدکنندگانش، بعضی اوقات حتی بدون نیاز به ثبت نام در وب‌گاه، اجازهٔ ویرایش، افزودن، یا حذف مطالب را می‌دهد. همچنین به برنامه‌های کامپیوتری که برپایی چنین وب‌گاه‌هایی را ممکن می‌سازند، ویکی گفته می‌شود.

اصطلاح‌های ویکی و ویکی‌ویکی برای شناسایی نوع ویژه‌ای از فرامتن‌ها (پرونده‌های HTML) و یا نرم‌افزارهای مشارکت‌گرای تولیدکنندهٔ آن‌ها به کار برده می‌شود.

اولین ویکی در اینترنت را وارد کانینگهام در سال ۱۹۹۵ و با نام ویکی‌ویکی‌وب ایجاد کرد. کلمهٔ ویکی‌ویکی که در نام این سایت به کار رفته‌بود الهام گرفته از نام یکی از خطوط اتوبوس‌رانی در هاوایی بود. (عبارت WikiWiki در زبان مردمان هاوایی به معنی «بدو بدو» است.)[تحقیق دست‌اول؟]

ویژگی‌های اصلی ویکی‌ها[ویرایش]

یک ویکی مجموعهٔ صفحات وبی است که به هر کسی این اجازه را می‌دهد تا در تهیهٔ محتوایش مشارکت کند، یا دست‌کم هر کسی که به نرم‌افزار سرویس‌دهنده ویکی دسترسی دارد. ویکی‌ها با واسط کاربری نسبتاً ساده‌ای امکان تولید فرامتن و استفاده از زبان‌های نشانه‌گذاری را فراهم می‌آورند و اغلب برای ایجاد پایگاه‌های وب گروهی و ارتقای پایگاه‌های اجتماعی و تحقق مدیریت دانش به کار برده می‌شوند. برای مثال، دانشنامهٔ ویکی‌پدیا بهترین نمونهٔ شناخته‌شده از ویکی‌ها است.

وارد کانینگهام تولیدکنندهٔ اولین نرم‌افزار ویکی به نام «ویکی‌ویکی‌وب» (WikiWikiWeb) دربارهٔ ویکی‌ها می‌گوید: «ساده‌ترین پایگاه دادهٔ روی‌خط که عملاً کار می‌کند.»[۱]

مزایای ویکی‌ها[ویرایش]

ویکی‌ها به کاربران این اجازه را می‌دهند که بدون دانش برنامه‌نویسی برای وب اقدام به ایجاد صفحات اینترنتی درباره موضوعات مختلف بکنند. برای این منظور ویکی‌ها از قراردادهای ساده‌تری برای اصلاح ظاهر متونی که در ویکی گذاشته می‌شوند استفاده می‌کنند، که این قواعد در هر ویکی متفاوت با دیگری است.

یکی دیگر از مزایای ویکی‌ها آن است که هر تغییر در صفحات ثبت می‌شود، و صفحات قابل بازگرداندن به وضعیت قبل از تغییر هستند. هم‌چنین بسیاری از ویکی‌ها (نظیر ویکی‌پدیا) این امکان را iبرای کاربران فراهم می‌کنند که محتوای یک صفحه را قبل و بعد از اعمال چندین مرحله تغییر مقایسه کنند.

ویژگی‌ای که به صورت‌های مختلف در ویکی‌ها دیده می‌شود، قابلیت پیوند به صفحه‌ای دیگر است، چه آن صفحه موجود باشد چه نه. در ویکی‌پدیا، متن‌های به صورت [[ویکی‌پدیا]] به شکل پیوند در می‌آیند و اگر صفحه مربوط به متن موجود نباشد، پیوند با رنگ قرمز نمایش داده می‌شود.

ویکی‌مدیا و زبان فارسی[ویرایش]

بر اساس چهارچوب پروژه‌های چندزبانهٔ بنیادِ ویکی‌مدیا، در زبان فارسی هم از یک نرم‌افزار ویکی استفاده شده‌است. برخی از پروژه‌های فارسی این بنیاد از این قرارند:

دیگر دانشنامه‌های فارسی بر پایه ویکی[ویرایش]

نام و پیوند درون‌مایه آغاز کار وضعیت مجوز امکان مشارکت
۱ دانشنامهٔ ع‌ت‌ف: آکادمی فانتزی علمی-تخیلی مهٔ ۲۰۰۶ غیر فعال غیر فعال غیر فعال
۲ ویکی‌پاکوب کوه و کوه‌نوردی ژوئن ۲۰۰۸ غیر فعال غیر فعال غیر فعال
۳ زبان برنامه نویسی پایتون زبان برنامه نویسی پایتون سپتامبر ۲۰۰۶ غیر فعال غیر فعال غیر فعال
۴ دانشنامه اسلامی دانشنامه‌ای بر مبنای باورهای شیعه اثنی عشری ژوئیه ۲۰۰۶ فعال ذکر نشده‌است آزاد
۵ آنارکوپدیای فارسی موضوعات مرتبط با اقتدارگریزی (آنارشیسم) مارس ۲۰۰۸ فعال the terms "For those who care about capitalist values" آزاد
۶ ویکی‌فقه در مورد فقه و اصول ۱۳۸۹-۵-۳۰ فعال ذکر نشده‌است بسته
۷ ویکی علوم اسلامی دانستنی‌های اسلام ناب محمدی دسامبر ۲۰۱۰ غیر فعال غیر فعال غیر فعال
۸ دانشنامه محلات تهران شهر تهران اوت ۲۰۰۹ فعال ذکر نشده‌است آزاد
۹ پروژهٔ اَرتَه متون قدیمی فارسی فوریه ۲۰۰۸ غیر فعال غیر فعال غیر فعال
۱۰ دانشنامه جغرافیای تاریخی جهان اسلام جغرافیای تاریخی آوریل ۲۰۱۱ غیر فعال ذکر نشده‌است بسته
۱۱ بایگانی مطبوعات ایران کتاب جمعه و دیگر مطبوعات مه ۲۰۱۰ فعال ذکر نشده‌است آزاد
۱۲ ویکی شیعه معرفی مذهب شیعه ژوئن ۲۰۱۳ فعال ذکر نشده‌است بسته
۱۳ نانشنامه نانشنامه فعال CC-By-NC-SA آزاد
۱۴ دایرةالمعارف تخصصی حسابداری دایرةالمعارف تخصصی حسابداری فعال ذکرنشده آزاد
۱۴ بنیاد دانش آزاد ویکی بنیاد دانش آزاد فعال GFDL آزاد
۱۵ دانشنامهٔ تخصصی فارسی اندروید ویکی انجمن تخصی اندروید ایران غیرفعال ذکرنشده آزاد
۱۶ ویکی جزوه ویکی جزوه دانشگاه قم ژانویه 2014 فعال ذکرنشده بسته

منابع[ویرایش]

تعریف ویکی در ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون[ویرایش]