ویکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ویکی معمولا به انواعی از وب‌گاه‌ها گفته می‌شود که به تمام بازدیدکنندگانش، بعضی اوقات حتی بدون نیاز به ثبت نام در وب‌گاه، اجازهٔ ویرایش، افزودن، یا حذف مطالب را می‌دهد. همچنین به برنامه‌های کامپیوتری که برپایی چنین وب‌گاه‌هایی را ممکن می‌سازند، ویکی گفته می‌شود.

اصطلاح‌های ویکی و ویکی‌ویکی برای شناسایی نوع ویژه‌ای از فرامتن‌ها (پرونده‌های HTML) و یا نرم‌افزارهای مشارکت‌گرای تولیدکنندهٔ آن‌ها به کار برده می‌شود.

اولین ویکی در اینترنت را وارد کانینگهام در سال ۱۹۹۵ و با نام ویکی‌ویکی‌وب ایجاد کرد. کلمهٔ ویکی‌ویکی که در نام این سایت به کار رفته‌بود الهام گرفته از نام یکی از خطوط اتوبوس‌رانی در هاوایی بود. (عبارت WikiWiki در زبان مردمان هاوایی به معنی «بدو بدو» است.)[تحقیق دست‌اول؟]

ویژگی‌های اصلی ویکی‌ها[ویرایش]

یک ویکی مجموعهٔ صفحات وبی است که به هر کسی این اجازه را می‌دهد تا در تهیهٔ محتوایش مشارکت کند، یا دست‌کم هر کسی که به نرم‌افزار سرویس‌دهنده ویکی دسترسی دارد. ویکی‌ها با واسط کاربری نسبتاً ساده‌ای امکان تولید فرامتن و استفاده از زبان‌های نشانه‌گذاری را فراهم می‌آورند و اغلب برای ایجاد پایگاه‌های وب گروهی و ارتقای پایگاه‌های اجتماعی و تحقق مدیریت دانش به کار برده می‌شوند. برای مثال، دانشنامهٔ ویکی‌پدیا بهترین نمونهٔ شناخته‌شده از ویکی‌ها است.

وارد کانینگهام تولیدکنندهٔ اولین نرم‌افزار ویکی به نام «ویکی‌ویکی‌وب» (WikiWikiWeb) دربارهٔ ویکی‌ها می‌گوید: «ساده‌ترین پایگاه دادهٔ روی‌خط که عملاً کار می‌کند.»[۱]

مزایای ویکی‌ها[ویرایش]

ویکی‌ها به کاربران این اجازه را می‌دهند که بدون دانش برنامه‌نویسی برای وب اقدام به ایجاد صفحات اینترنتی درباره موضوعات مختلف بکنند. برای این منظور ویکی‌ها از قراردادهای ساده‌تری برای اصلاح ظاهر متونی که در ویکی گذاشته می‌شوند استفاده می‌کنند، که این قواعد در هر ویکی متفاوت با دیگری است.

یکی دیگر از مزایای ویکی‌ها آن است که هر تغییر در صفحات ثبت می‌شود، و صفحات قابل بازگرداندن به وضعیت قبل از تغییر هستند. هم‌چنین بسیاری از ویکی‌ها (نظیر ویکی‌پدیا) این امکان را iبرای کاربران فراهم می‌کنند که محتوای یک صفحه را قبل و بعد از اعمال چندین مرحله تغییر مقایسه کنند.

ویژگی جالبی که به صورت‌های مختلف در ویکی‌ها دیده می‌شود، قابلیت پیوند خودکار به نوشته تایپ شده‌است، چه آن نوشته موجود باشد چه نه. در ویکی‌پدیا، متن‌های به صورت [[ویکی‌پدیا]] پیوند خودکار می‌شوند و اگر صفحه مربوط به متن موجود نباشد، پیوند با رنگ قرمز نمایش داده می‌شود.

ویکی‌مدیا و زبان فارسی[ویرایش]

بر اساس چهارچوب پروژه‌های چندزبانهٔ بنیادِ ویکی‌مدیا، در زبان فارسی هم از روش ویکی استفاده شده است. برخی از پروژه‌های ویکی فارسی از این قرارند:

دیگر دانشنامه‌های فارسی بر پایه ویکی[ویرایش]

نام و پیوند درون‌مایه آغاز کار وضعیت
۱ دانشنامهٔ ع‌ت‌ف: آکادمی فانتزی علمی-تخیلی مهٔ ۲۰۰۶ فعال
۲ ویکی‌پاکوب کوه و کوه‌نوردی ژوئن ۲۰۰۸ فعال
۳ زبان برنامه نویسی پایتون زبان برنامه نویسی پایتون سپتامبر ۲۰۰۶ غیر فعال
۴ دانشنامه اسلامی دانشنامه‌ای بر مبنای باورهای شیعه اثنی عشری ژوئیه ۲۰۰۶ فعال
۵ آنارکوپدیای فارسی موضوعات مرتبط با اقتدارگریزی (آنارشیسم) مارس ۲۰۰۸ فعال
۶ ویکی‌فقه در مورد فقه و اصول ؟ فعال
۷ ویکی علوم اسلامی دانستنی‌های اسلام ناب محمدی دسامبر ۲۰۱۰ فعال
۸ دانشنامه محلات تهران شهر تهران اوت ۲۰۰۹ فعال
۹ پروژهٔ اَرتَه متون قدیمی فارسی فوریه ۲۰۰۸ غیر فعال
۱۰ دانشنامه جغرافیای تاریخی جهان اسلام جغرافیای تاریخی آوریل ۲۰۱۱ غیر فعال
۱۱ بایگانی مطبوعات ایران کتاب جمعه و دیگر مطبوعات مه ۲۰۱۰ فعال
۱۲ ویکی پیمانکار اولین ویکی در زمینه پیمانکاری ژوئیه ۲۰۱۰ فعال
۱۳ ویکی شیعه معرفی مذهب شیعه ژوئن ۲۰۱۳ فعال

منابع[ویرایش]

تعریف ویکی در ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ویکی موجود است.