مهره‌های شطرنج

مهره‌های شطرنج
	شاه
	وزیر
	رخ
	فیل
	اسب
	پیاده

یک شطرنج استاندارد دارای ۳۲ مهره (۱۶ مهره سفید و ۱۶ مهره سیاه) می‌باشد. هر بازیکن ۱۶ مهره را در اختیار دارد. هشت عدد پیاده، دو عدد رخ، دو عدد اسب، دو عدد فیل، یک وزیر و یک شاه.

نام مهره	نام دیگر مهره به زبان فارسی	زبان انگلیسی
شاه		King
وزیر	فرزین	Queen
رُخ	قلعه	Rook
فیل		Bishop
اسب		Knight
پیاده	سرباز	Pawn

ارزش حرکتی مهره ها

• وزیر : معادل ۹ پیاده
• رخ : معادل ۵ پیاده
• فیل : معادل ۳ پیاده
• اسب : معادل ۳ پیاده

این امتیاز برگرفته از قدرت مات کردن هر یک از مهره‌ها می‌باشد. هدف از تعریف آن، بررسی فضای حرکتی هر یک از مهره‌ها در کل صفحه شطرنج (۶۴ خانه) بوده.

مهره‌ها

نام	حرف	نگاره
سرباز	P
اسب	N
فیل	B
رخ	R
وزیر (فرزین)	Q
شاه	K

• پیاده (سرباز)

• اسب؛ مدرنN - کلاسیک C (ایتالیایی)

• فیل؛ مدرن B - کلاسیک F (ایتالیایی)

• رخ (قلعه)؛ مدرن R - کلاسیک T (ایتالیایی)

• وزیر(فرزین)؛ مدرن Q - کلاسیک D (ایتالیایی)

• شاه؛ مدرن K - کلاسیک R (ایتالیایی)

انواع مهره‌های این بازی هستند. شخصی برنده‌است که بتواند شاه حریف را با خطر زدن (کیش) مواجه کند به طوری که حریف راهی برای «رفع کیش» نداشته باشد.

نام‌های مهره‌های شطرنج در زبان‌های گوناگون:

نام	شاه	وزیر	رخ	فیل	اسب	سرباز	شطرنج	کیش	کیش‌مات
نماد	♔ ♚	♕ ♛	♖ ♜	♗ ♝	♘ ♞	♙ ♟	...	+	#
آفریکانس	K Koning	D Dame	T Toring	L Loper	R Ruiter	(P) Pion	Skaak	Skaak	Skaakmat
عربی	م مَلِك	و وزير	ر رخ/طابية	ف فيل	ح حصان	ب بيدق/عسكري	شطرنج	كِش مَلِك	كِش مات
بنگالی	R Rājā রাজা	M Montri মন্ত্রী	N Noukā নৌকা	G Gôjo গজ	Gh ghodā ঘোড়া	(B) Bore বড়ে	দাবা(Dābā)	Kisti কিস্তি	Kistimāt কিস্তিমাত
بلاروسی	К кароль	Вз візыр	Лд ладзьдзя	А афіцэр	В вершнік	(Л) латнік	Шахматы	Шах	Мат
بلغاری	Ц цар	Д дама	Т топ	О офицер	К кон	(П) пешка	Шахмат/Шах	Шах	(Шах и) мат
کاتالان	R rei	D dama/reina	T torre	A alfil	C cavall	(P) peó	Escacs	Escac/Xec	Escac i mat
چینی	K 王	Q 后	R 車	B 象	N 馬	兵	國際象棋	將軍	將死
کرواتی	K kralj	D dama/kraljica	T top/kula	L lovac/laufer	S skakač/konj	(P) pješak	Šah	Šah	Šah mat
چکی	K král	D dáma	V věž	S střelec	J jezdec	(P) pěšec	Šachy	Šach	Mat
دانمارکی	K konge	D dronning	T tårn	L løber	S springer	(B) bonde	Skak	Skak	Skakmat
هلندی	K koning	D dame/koningin	T toren	L loper	P paard	(P) pion	Schaken	Schaak	Mat/Schaakmat
انگلیسی	K king	Q queen	R rook	B bishop	N/Kt knight	(P) pawn	Chess	Check	Checkmate
اسپرانتو	R reĝo	D damo	T turo	K kuriero	Ĉ ĉevalo	(P) peono	Ŝako	Ŝak	Ŝakmato
استونیایی	K kuningas	L lipp	V vanker	O oda	R ratsu	(E) ettur	Male	Tuli	Matt
فنلاندی	K kuningas	D daami/kuningatar	T torni	L lähetti	R ratsu	(S) sotilas	Shakki	Shakki	Matti/Shakkimatti
فرانسوی	R roi	D dame	T tour	F fou	C cavalier	(P) pion	Échecs	Échec	Échec et mat
آلمانی	K König	D Dame	T Turm	L Läufer	S Springer	(B) Bauer	Schach	Schach	Schachmatt
یونانی	Ρ βασιλιάς	Β βασίλισσα	Π πύργος	Α αξιωματικός	Ι ίππος	(Σ) πιόνι	Σκάκι	Σαχ	Mάτ
عبری	מ מלך	מה מלכה	צ צריח	ר רץ	פ פרש	רגלי	שחמט	שח	מט
هندی	R राजा rājā	V वज़ीर vajīr	H हाथी hāthī	O ऊँठ ūṁṭ	G घोड़ा ghoṛā	(P) प्यादा pyādā	शतरंज شطرنج تاریخی ایران	शाह shāh	शाहमात shāhmāt
مجاری	K király	V vezér	B bástya	F futó	H huszár	(P) gyalog/paraszt	Sakk	Sakk	Matt
ایسلندی	K kóngur	D drottning	H hrókur	B biskup	R riddari	(P) peð	Skák	Skák	Skák og mát
اندونزیایی	R raja	M menteri	B benteng	G gajah	K kuda	(P) pion	Catur	Skak	Skak mati
ایرلندی	R rí	B banríon	C caiseal	E easpag	D ridire	(F) fichillín/ceithearnach	Ficheall	Sáinn	Marbhsháinn
ایتالیایی	R re	D donna	T torre	A alfiere	C cavallo	(P) pedone	Scacchi	Scacco	Scacco matto
ژاپنی	K キング (kingu)	Q クイーン (kuīn)	R ルーク (rūku)	B ビショップ (bishoppu)	N ナイト (naito)	(P) ポーン (pōn)	チェス (chesu)	王手/ チェック (chekku)	詰み/ チェックメイト (chekkumeito)
کره‌ای	K 킹	Q 퀸	R 룩	B 비숍	N 나이트	(P) 폰	체스	체크	체크메이트
لاتین	K rex	G regina	T turris	E episcopus	Q eques	(P) pedes	Scacci	Scaccus	Mattus
لتونیایی	K karalis	D dāma	T tornis	L laidnis	Z zirgs	(B) bandinieks	Šahs	Šahs	Šahs un mats
لیتوانیایی	K karalius	V valdovė	B bokštas	R rikis	Ž žirgas	(P) pėstininkas	Šachmatai	Šach	Matas
لوکزامبورگی	K kinnek	D damm	T tuerm	L leefer	P päerd	(B) bauer	Schach	Schach	Schachmatt
مغولی	Н ноён (lord)	Б бэрс (ferz)	т тэрэг (chariot)	Т тэмээ (camel)	М морь (rider)	(Х) хүү (paige)	Шатар	шаг, дуг, цод	мад
نروژی	K konge	D dronning	T tårn	L løper	S springer	(B) bonde	Sjakk	Sjakk	Sjakkmatt
فارسی	ش شاه	و وزیر	ق/ر قلعه/رخ	ف فیل	ا اسب	س سرباز	شطرنج	کیش	کیش‌مات
لهستانی	K król	H hetman	W wieża	G goniec	S skoczek	(P) pion	szachy	szach	mat (szach-mat / szach i mat)
پرتغالی	R rei	D dama/rainha	T torre	B bispo	C cavalo	(P) peão	Xadrez	Xeque	Xeque-mate
رومانیایی	R rege	D regină	T turn	N nebun	C cal	(P) pion	Şah	Şah	Mat
روسی	Кр король	Ф ферзь	Л ладья	С слон	К конь	(П) пешка	Шахматы	Шах	Мат
صربی	К краљ / kralj	Д дама / dama	Т топ / top	Л ловац / lovac	С скакач / skakač	(П) пешак / pešak	Шах / Šah	Шах / Šah	Мат / Mat
سیسیلی	R re	D riggina	T turru	A alferu	S scecchu	(P) pidinu	Scacchi
اسلواکی	K kráľ	D dáma	V veža	S strelec	J jazdec	(P) pešiak	Šach	Šach	Mat/Šachmat
اسلوونیایی	K kralj	D dama	T trdnjava	L lovec	S skakač	(P) kmet	Šah	Šah	Mat/Šahmat
اسپانیایی	R rey	D dama/reina	T torre	A alfil	C caballo	(P) peón	Ajedrez	Jaque	Jaque mate
سوئدی	K kung	D dam	T torn	L löpare	S springare	(B) bonde	Schack	Schack	Schack matt!
تامیل	K Raja	Q Rani	R yanai	B Mandhiri	N/Kt Kudhirai	(P) Sepoi	Sadhurangam	Check	Checkmate
تلگو	రాజు rāju	మంత్రి maṃtri	ఏనుగు ēnugu	శకటు śakaţu	గుర్రం gurraṃ	బంటు baṃţu	చదరంగం cadaraṃgaṃ	దాడి dāḍi	కట్టు kaţţu
ترکی	Ş/K şah/kral	V vezir	K kale	F fil	A at	(P) er/piyon	Satranç	Şah	Mat
اوکراینی	Kр король	Ф ферзь	T тура	C слон	K кінь	(П) пішак	Шахи	Шах	Мат
اردو	Badshah	Wazir	Qila	Haathi	Ghora	Piada	Shatranj	Sheh	Shehmaat
ویتنامی	V Vua	H Hậu	X Xe	T Tượng	M Mã	_ Tốt	Cờ vua	Chiếu	Chiếu bí
ولزی	T teyrn/brenin	B brenhines	C castell	E esgob	M marchog	(G) gwerinwr	Gwyddbwyll	Siach	Siachmat

همچنین ببینید

• شطرنج
• قوانین شطرنج

منابع

• مایزلیس، ایلیالویچ _ تئوری بنیادی شطرنج _ رضا رضایی _ ۱۳۷۶
• فرهنگنامه شطرنج