گری کاسپارف

گری کاسپارف
نام کامل	Garik Kimovich Weinstein
کشور	روسیه
تولد	۱۳ آوریل ۱۹۶۳ (۵۰ سال) باکو، جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی
عنوان	استادبزرگ شطرنج
قهرمانی شطرنج جهان	۱۹۸۵-۱۹۹۳ (Undisputed) ۲۰۰۰-۱۹۹۳ (سنتی)
درجه‌بندی فیده	۲۸۱۲
درجه‌بندی اوج	۲۸۵۱

گری کیمویچ کاسپارف (به روسی: Га́рри Ки́мович Каспа́ров)‏ قهرمان شطرنج جهان (۲۰۰۰ - ۱۹۸۵) در ۱۳ آوریل ۱۹۶۳ در باکو از پدری یهودی و مادری ارمنی به دنیا آمد.

او در ۱۹۸۰ به عنوان استاد بزرگی دست یافت، ۵ سال بعد با غلبه بر آناتولی کارپف قهرمان شطرنج جهان شد و تا سال ۱۹۹۳ هنگامی که به دلیل اختلاف با فدراسیون جهانی شطرنج (فیده) مسابقه فینال قهرمانی جهان را با نایجل شورت استاد بزرگ انگلیسی خارج از حمایت فیده برگزار کرد این عنوان را در اختیار داشت.

پس از آن نیز تا هنگام شکست سال ۲۰۰۰ از ولادیمیر کرامنیک دنیای شطرنج او را قهرمان واقعی این ورزش می‌شناخت. کاسپارف روز ۱۰ مارس ۲۰۰۵ کناره‌گیری خود را از شطرنج حرفه‌ای اعلام کرد و وارد فعالیتهای سیاسی شد. وی از پیشگامان آنالیز در شطرنج مدرن بود و به کمک دستیاران خود (اساتید بزرگی مانند یوری دوخویان و جوزف دورفمن) اقدام به تدارکات گسترده علیه حریفان خود می‌کرد.

کاسپاروف در ریتینگ کسب شده توسط یک بازیکن جابگاه دوم را با درجه ۲۸۵۱ داراست. همچنین وی به مدت ۲۵۵ ماه در صدر شطرنجبازان برتر دنیا قرار داشته است، بیشتر از هر شطرنجباز دیگری. کاسپاروف همین‌طور یازده جایزه اسکار شطرنج نیز به دست آورده که این رکورد نیز تا کنون پابرجا است.

کودکی و نوجوانی

گری در ۷ سالگی پدر خود را از دست داد و پس از آن نام خانوادگی او از واینشتین (Vajnshtejn) به نام خانوادگی مادرش، کاسپارُف (روسی شده، کاسپاریان) بدل شد.

قهرمانی جهان

کاسپارف پس از کسب قهرمانی شطرنج جهان در سال ۱۹۸۵.

در ۱۹۸۴ مسابقات جهانی میان آناتولی کارپف قهرمان جهان و گاری کاسپاروف در مسکو با ۴۸ بازی (روی هم ۳۰۰ ساعت) انجام شد. قانون مسابقه این‏گونه بود که هر شطرنج‌بازی شش بار پیروز می‌شد قهرمان جهان شود و نتایج مساوی تاثیری در نتیجه نداشت. نتایج مساوی امتیاری نداشت. کارپف به سرعت توانست چهار بر صفر از کارسپارف پیشی بگیرد. در ادامه کاسپاروف روش بازی خود را تغییر داد و به دنبال تساوی در بازی‌های بعدی بود. با طولانی شدن مسابقات آثار فرسایش جسمی و روحی در کارپف که مسن‌تر بود، آشکار شد و کاسپاروف توانست با چند برد فاصله خود را با حریف کم کند. کارپف در آن مسابقات حدود ۱۱ کیلو وزن کم کرد و چند بار در بیمارستان بستری شد.

کاسپارف و کارپف ۱۹۸۵

سرانجام پس از ۴۸ بازی که روی هم ۳۰۰ ساعت به درازا کشید، فدراسیون جهانی شطرنج پا در میانی و اعلام کرد که برای "حفظ سلامت هر دو بازیکن" ناچار است مسابقات را تعطیل کند. بسیاری از کارشناسان شطرنج جهان که می‌دیدند کاسپاروف کاملا سرحال است، معتقد بودند که این تصمیم صرفا برای جلوگیری از شکست کارپف اتخاذ شده است. کاسپاروف بعدها در زندگینامهٔ خود تحت عنوان "بازی سیاسی" که در سال ۱۹۸۷ منتشر شد، فدراسیون شطرنج جهان و شوروی را متهم کرد که علیه او دسیسه‌چینی کرده‌اند.

دور بعدی مسابقات در اکتبر سال ۱۹۸۵ بار دیگر در مسکو برگزار شد. در این دور قواعد مسابقات تغییر کرده و به روش قبلی برگشته بود و به ۲۴ بازی محدود می‌شد. هر برد یک امتیاز و هر مساوی نیم امتیاز داشت. کارپف به عنوان قهرمان جهان فقط به ۱۲ امتیاز نیاز داشت ولی کاسپاروف باید حداقل به ۵ / ۱۲ امتیاز دست می‌یافت تا قهرمان جهان شود. این مسابقات سرانجام در میان هیجان عمومی شطرنج‌دوستان جهان با نتیجهٔ ۱۳ بر ۱۱ به سود کاسپاروف پایان یافت و او با ۲۲ سال سن به عنوان جوان‌ترین شطرنج‌باز تاریخ تاج قهرمانی را بر سر گذاشت.

کاسپاروف پس از این موفقیت سه بار به ترتیب در سال‌های ۱۹۸۶(در لندن و لنینگراد)، ۱۹۸۷ (در سویا) و ۱۹۹۰ (در نیویورک و لیون) از مقام قهرمانی خود در برابر کارپف دفاع کرد.

مبارزه با کامپیوتر

مبارزه با X3D

برای نخستین بار در تاریخ، یک رایانه با نام دیپ بلو ساختهٔ شرکت آی‌بی‌ام توانست گاری کاسپاروف؛ قهرمان شطرنج جهان را در سال ۱۹۹۷ شکست دهد.
وی در سال ۱۹۹۹در یک مسابقه از طریق اینترنت در مقابل " تیم جهان" شرکت کرد. اعضای هدایت کننده این تیم را چند استاد بزرگ شطرنج بودند، هرکس می‌توانست از طریق اینترنت در بازی شرکت کند و پیشنهادی برای حرکت بعدی "تیم جهان" ارائه دهد. بهترین پیشنهاد که بیشترین آرا را به خود اختصاص می‌داد، به عنوان حرکت بعدی به ثبت می‌رسید. این مسابقه سخت و طولانی سرانجام پس از چهار ماه و ۶۲ حرکت با پیروزی کاسپاروف به پایان رسید و "تیم جهان" شکست را پذیرفت.

فعالیت‌های سیاسی

وی در جوانی در دهه ۸۰ از منتقدان نظام شوروی بود. همچنین وی از گورباچف به دلیل عملکرد ضعیف درنزاع آذربایجان و ارمنستان بر سر منطقه قره باغ انتقاد کرده است. کاسپاروف در سال ۱۹۹۰ یکی از تشکیل دهندگان "حزب دمکراتیک" روسیه را بود. وی معاون دبیرکل حزب بود ولی بعدها به دلیل انتقاداتی که از برنامه این حزب داشت از آن کناره‌گیری کرد. کاسپاروف پس از کناره‌گیری از شطرنج حرفه‌ای در سال ۲۰۰۵ بار دیگر به فعالیت سیاسی در روسیه روی آورد و از جمله اقدام به تاسیس جریانی به نام "روسیه دیگر" کرد. ولی مقامات کرملین اجازه ندادند که کاسپاروف با این تشکیلات در انتخابات سال ۲۰۰۸ در روسیه شرکت کند. آنان معتقد بودند که "روسیه دیگر" یک حزب واقعی نیست.

وب‌گاه «ما انتخاب می‌کنیم»

کاسپارف د سال ۲۰۱۲ وب‌گاهی به نام «ما انتخاب می‌کنیم» راه‌اندازی کرد که به گفتهٔ خودش زمینه را برای انتخابی عادلانه و آزاد فراهم می‌کند. این پایگاه بودجهٔ خصوصی اداره می‌شود و مدعی است دارای یکی از بهترین و امن‌ترین سیستم‌های امنیت اینترنتی است و رأی‌دهندگانش می‌توانند در کمال امنیت رأی دهند. برای شرکت در رأی‌گیری این وب‌گاه لازم است افراد پس از دادن شمارهٔ تلفن خود، کدی که از راه پیامک دریافت می‌کنند را وارد کنند. مدیریت وب‌گاه راه کمیتهٔ جهانی ما انتخاب می‌کنیم بر عهده دارد. در ژوئن ۲۰۱۳ اعلام شد که یک بخش مربوط به ایران در این وب‌گاه راه‌اندازی شده است که می‌توان در آن به ۲۰ نامزد از پیش تعیین‌شده رأی داد. اعضای کمیتهٔ مربوط به این بخش شامل خود کاسپاروف، فرانسیس فوکویاما، فیروز نادری، نازی افتخاری و چند چهرهٔ بین‌المللی دیگر می‌شود. علاوه بر نام تأییدصلاحیت‌شدگان انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۲ ایران، نام افرادی مانند محمد خاتمی، میرحسین موسوی، مهدی کروبی، هاشمی رفسنجانی، مصطفی تاجزاده، احمد زیدآبادی، جعفر پناهی، رضا پهلوی، مریم رجوی، اسفندیار رحیم مشایی، نرگس محمدی و نسرین ستوده نیز در فهرست گزینه‌های این وب‌گاه وجود دارد. در این وب‌گاه آمده است که بر اساس تعهد جمهوری اسلامی به اعلامیه جهانی حقوق بشر راه اندازی شده که بر پایهٔ آن ارادهٔ مردم باید مبنای اقتدار حکومت باشد و در انتخابات واقعی و دوره‌ای نمود پیدا کند.

پیوند به بیرون

• وب‌گاه «ما انتخاب می‌کنیم» (We-Choose)

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گری کاسپارف موجود است.

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به گری کاسپارف در ویکی‌گفتاورد موجود است.

• بیوگرافی گری کاسپاروف-Garry Kasparov - Biography