تصعید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Sublimation At Hyak WA 2.JPG

تصعید' به تبدیل مستقیم ماده جامد به گاز بدون ورود به حالت مایع گفته می‌شود. نمونه ملموس آن تبدیل نفتالین به گاز متصاعد شده از آن است. تبخیر از سطح پوشیده از برف نیز تصعید نامید می‌شود.

نقطه انجماد مواد، معمولاً در هوا اندازه‌گیری می‌شود. ولی در هر حال، تغییر انجماد مواد ناشی از وجود هوا عموماً بسیار ناچیز است.

آنتالپی مولی تصعید[ویرایش]

آنتالپی مولی تصعید، مقدار گرمایی است که بایستی به یک مول از ماده جامد داده شود تا مستقیماً به گاز تبدیل گردد.

فشار بخار یک جامد و فرایند تصعید[ویرایش]

مولکولها در یک بلور، حول محور خود در شبکه نوسان می‌کنند. توزیع انرژی جنبشی بین این مولکولها نظیر توزیع انرژی جنبشی بین مولکولهای مایع و گاز است. در یک بلور، انرژی از مولکولی به مولکول دیگر منتقل می‌شود و از این‌رو انرژی هیچ مولکولی ثابت نیست. مولکولهای پرانرژی در سطح بلور می‌توانند بر نیروهای جاذبه بلور غلبه کرده، به فاز بخار بگریزند.

اگر بلور در یک ظرف سربسته باشد، سرانجام حالت تعادلی برقرار می‌شود که در آن حالت، سرعت جدا شدن مولکولها از جامد با سرعت بازگشت مولکولهای بخار به بلور برابری می‌کند. فشار بخار یک جامد در دمای معین، معیاری از تعداد مولکولها در حجم معینی از بخار در حالت تعادل است.

ارتباط فشار بخار با نیروهای جاذبه[ویرایش]

گرچه فشار بخار برخی از جامدات، بسیار کم است، ولی هر جامدی دارای فشار بخار است. مقدار فشار بخار با قدرت نیروهای جاذبه نسبت عکس دارد. به همین علت، فشار بخار بلورهای یونی بسیار کم است.

ارتباط فشار بخار جامد با دما[ویرایش]

توانایی مولکولها برای غلبه بر نیروهای جاذبه بین مولکولها با انرژی جنبشی آنها بستگی دارد. از اینرو، فشار بخار جامدات با افزایش دما زیاد می‌شود. منحنی تغییرات فشار بخار برحسب دما نشان می‌دهد که این منحنی در نقطه انجماد، منحنی فشار بخار آب را قطع می‌کند.

فشار بخار جامد در نقطه انجماد[ویرایش]

در نقطه انجماد، فشار بخار جامد برابر با فشار بخار مایع است. نقطه انجماد نرمال آب (در فشار کل یک اتمسفر) در غیاب هوا ۲۵x۱۰-۴ درجه سانتیگراد است. ولی در هوا و در فشار کل یک اتمسفر نقطه انجماد آب ۰.۰۰۰۰ درجه سانتیگراد می‌باشد و این مقداری است که معمولاً گزارش می‌شود. این اختلاف در نقطه انجماد، از هوای محلول در آب ناشی می‌شود.

تصعید دی‌اکسید کربن[ویرایش]

نمودار فاز دی‌اکسید کربن، گونه‌ای از نمودار فاز موادی است که در فشار معمولی به جای ذوب شدن و جوشیدن تصعید می‌شوند. در فشار ۵.۱۱ اتمسفر نقطه سه گانه سیستم دی‌اکسید کربن ، ۵۵.۶ - درجه سانتیگراد است. دی‌اکسید کربن مایع، تنها در فشارهای بالاتر از ۵.۱۱ اتمسفر وجود دارد. اگر دی‌اکسیدکربن جامد (یخ خشک) را تحت فشار یک اتمسفر گرم کنیم، در دمای ۷۸.۵ - درجه سانتی‌گراد مستقیماً به گاز تبدیل می‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]