لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اف-۳۵)
پرش به: ناوبری، جستجو
لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲
CF-1 flight test.jpg
یک اف-۳۵سی لایتنینگ ۲ با نشان سی‌اف۱ در حال انجام یک پرواز آزمایشی بر روی خلیج چساپیک
نوع هواپیما چندمنظوره-رادارگریز
کشور سازنده آمریکا، بریتانیا
شرکت سازنده لاکهید مارتین، آمریکا
نورثروپ گرومن، آمریکا
بی‌ای‌ئی سیستمز، بریتانیا
نخستین پرواز ۱۵ دسامبر ۲۰۰۶
تاریخ بکارگیری بعد از ۲۰۱۶
وضعیت کنونی تحت توسعه و تولید
بکارگیرنده(ها) ایالات متحده آمریکا. انگلستان
آغاز ساخت ۲۰۰۶ تا حال
تعداد ساخته‌شده ۶۳
هزینهٔ پروژه ۸۳ میلیون دلار
توسعه یافتهٔ لاکهید مارتین ایکس-۳۵

لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ (به انگلیسی: Lockheed Martin F-35 Lightning II) هواپیمای جنگنده عمود پرواز ساخت شرکت لاکهید مارتین و تحت کاربری نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا است.

مشخصات کلی[ویرایش]

یک فروند اف 35 (۷ ژوئیه ۲۰۰۶)

می‌توان گفت که جدیدترین هواپیمای نظامی آمریکا، جنگنده مشترک عمودپرواز F-۳۵ JSF است که هم اکنون در حال طراحی و ساخت بوسیله شرکت لاکهید مارتین می‌باشد. این جنگنده طی یک برنامه مشترک توسط شرکت‌های نورث روپ گرومن، بی‌ای‌ئی سیستمز، پرات اند ویتنی و رولزرویس ساخته می‌شود.

یک فروند اف۳۵ در حال رهاسازی بمب

جنگنده JSF، جنگنده ایست چندمنظوره که برای عملیات هوا به زمین بهینه سازی شده و ماموریت هوا به هوا، اصولاً ماموریت ثانویه آن به شمار می‌آید. اگر به تصاویر این هواپیما دقت کنید، می‌بینید که این هواپیما تا حدود زیادی به جنگنده اف-۲۲ راپتور شباهت دارد و طرح کلی آن مشابه این هواپیما بوده و هم چنین تا حدود زیادی نیز از فناوری‌های مشترکی بهره می‌جویند.

این هواپیما، در پاسخ به نیاز به هواپیمایی که قابلیت پرواز عمودی را داشته باشد، در مرحله طراحی قرار گرفت، چرا که هواپیمایی که بتواند عمودی از زمین برخیزد، دارای فرسایش قطعات پایین تر و مهمتر از آن طول باند کمتر می‌باشد که آن را به وسیلهٔ بهینه‌ای برای برخاست از روی ناوهای هواپیمابر و همچنین فرود بر روی آنها تبدیل می‌کند. برای انجام این مهم، این هواپیمای پیشرفته تک موتوره، از سیستم وکتورد تراست یا کشش منحرف شده بهره می‌جوید، یعنی ابتداً همانند موتورهای توربوپراپ نیروی موتور ابتدا به یک جعبه دنده برای کاهش دور انتقال یافته سپس به یک فن یا پنکه عمود بر سطح زمین منتقل می‌شود. این پنکه نیروی مورد نیاز هواپیما را برای برخاستن تا یک ارتفاع مطمئن تامین کرده و پس از آن، به تدریج قدرت موتور بیشتر به سمت خروجی موتور متوجه شده و از قدرت لیفت فن کاسته می‌شود و هواپیما به جلو رانده می‌شود. در سیستم قدرت این هواپیما، برای برخاست، ابتدا دریچه‌ای زیر و بالای کابین خلبان باز شده و از آن جا لیفت فن هوا را با سرعت زیاد از بالا به سمت پایین پمپاژ می‌کند. همزمان با این کار، خروجی انتهایی موتور نیز به سمت پایین برگشته و نیروی تراست رو به پایین تولید می‌کند. این دو محل تولید نیرو، بالانس هواپیما یا تعادل آن را نیز بر قرار می‌سازند.

این هواپیما، بسته به موتوری که روی آن نصب می‌گردد، دارای بردی برابر ۱۲۰۰ هزار کیلومتر و حداکثر سرعتی معادل ۱٫۶ ماخ معادل ۱۹۳۰ کیلومتر بر ساعت خواهد بود. این هواپیما، قادر است با بیشینه وزنی حدود ۲۲ تن عملیات برخاست یا تیک آف را انجام دهد. البته در گونه دریایی یا ناونشین این هواپیما، که مدل B یا C می‌تواند باشد، تغییراتی برای توانایی لندینگ یا نشست بر روی ناو از جمله بزرگتر کردن بالها و افزایش سطح فلپ‌ها و همچنین تغییراتی نیز در موتور آن حاصل می‌گردد. این هواپیما، برای حمل تسلیحات خود از دو محفظه داخلی و چهار پایلون خارجی استفاده می‌کند. هر یک از محفظه‌ها، قابلیت حمل دو موشک یا بمب یا هر سلاح دیگر را دارند و مقرهای خارجی نیز به همین ترتیب می‌توانند لود شوند. تقریباً در تمامی مدلهای این هواپیما، تسلیحات یکسانی به کار رفته و تغییرات تنها در قسمت راداری و سیستم‌های پیچیده برخاست و نشست صورت می‌پذیرد. از این جنگنده، تعداد بسیار فراوانی، یعنی حدود ۳۰۰۰ فروند سفارش داده شده که حدود ۱۷۰۰ فروند آن برای نیروی هوایی و بقیه برای نیروهای دریایی و ناوگان‌های آنان خواهد بود.

مدلها[ویرایش]

جنگنده F-۳۵ قرار است در سه مدل ساخته گردد:

  • مدل A که برای نیروی هوایی در نظر گرفته شده و جنگنده‌ای باقابلیت پروازی عادیست و قرار است جایگزین F-۱۶ (فالکن) و A-۱۰ شود.
  • مدل B که برای سپاه تفنگداران دریایی(USMC) طراحی شده و دارای برد زیاد و قابلیت نشست و برخاست کوتاه است و برای جایگزینی هارییر در نظر گرفته شده‌است.
  • مدل C که برای نیروی دریایی (USN) و نیروهای انگلیسی در نظر گرفته شده که دارایی قابلیت ناو نشینی و نشست و برخاست کوتاه است.
  • F-۳۵ A
کابین خلبان اف35

ویژگی‌ها[ویرایش]

F-35A three-view.PNG

یکی از خصوصیات جنگنده F-۳۵ کم پیدایی آن از لحاظ راداری است (به جز در مدل B به دلیل نیاز کمتر به این ویژگی در این مدل). یکی از اصول کم پیدایی به کار رفته در این جنگنده استفاده از بدنهٔ تقریباً یک پارچه‌است، بدین معنی که ساختار بال با بدنه یکپارچه‌است و به داخل بدنه فرو می‌رود (برخلاف جنگنده‌های کنونی). همچنین در بدنهٔ F-۳۵ به میزان قابل توجهی از مواد مرکب (کامپوزیت) به کار رفته‌است.از نظر رادار گریزی F-35 در سطح پایینتری از F-22 قرار دارد بطوریکه بازتاب راداری F-35 به اندازه یک توپ بسکتبال و F-22 به اندازه یک توپ گلف می‌باشد همچنین رادار F-35 دارای 21 انتن و F-22 دارای 61 انتن می‌باشد. در واقع F-35 نسخه ضعیفتر F-22 با قابلیت برخاست و نشست عمودی می‌باشد و به این دلیل است که اولاً امریکا تمایلی برای فروش و یا در اختیار گذاشتن تکنولوژی پیشرفته F-22 به دیگران از جمله متحدان خود ندارد و دوم اینکه F-35 در محدوده‌ای ساخته می‌شود که از نظر قیمت بصرفه و قابل رقابت با دیگر محصولات روز جهان باشد.

در F-۳۵، پسگرایی بال و دم نسبت به لبهٔ جلویی ۳۵ درجه و نسبت به لبهٔ عقبی ۱۵ درجه‌است. سکانهای عمودی ثابت هواپیما دارای پسگرایی تا ۳۵ درجه و انحراف تا ۲۵ درجه هستند. بدین ترتیب بعد از مدتها یک جنگنده مدرن بر سلطه بیش از ۵۰ سالهٔ بالهای پسگرا خاتمه داد.

فن‌های بالابرنده

این جنگنده از موتور F.۱۱۹ ساخت شرکت پرات اندویتنی استفده می‌کند. نکته جالب در مورد این موتورها این است که با وجود فناوری پیشرفته و کارآمد آن، قیمت پایین تری نسبت به موتورهای دیگر دارد و نگهداری آن نیز راحتر است. هرکدام از موتورها نیروی پیشرانی به اندازه ۱۵۴۲۰ کیلوگرم تولید می‌کند که با استفاده از پس سوز (afterburner) این نیرو به ۲۲۶۷۵ کیلوگرم می‌رسد.

ساخت رادار F-۳۵ را بخش سیستمهای الکتریکی شرکت نورثروپ گرومن عهده دار است و برای این کار شرکت گرومن دست به گسترش رادار APG-۷۷ زده‌است و با مدرن کردن آن امیدوار است که هوشمندترین رادار حال حاضر جهان راطراحی کند؛ البته هیچگاه از تواناییهای کامل این رادار در انواع صادراتی استفاده نخواهد شد. شایان ذکر است که تعداد آنتنهای رادار از ۶۲ برای رپتور به ۲۱ برای F-۳۵ کاهش یافته‌است.

گفته می‌شود F-۳۵ (همانند رپتور) به تجیزات داخلی الکترونیک یکپارچه مجهز است و برای کاهش هزینه‌ها در تمام جنگنده‌ها از تجیزات استاندارد استفاده خواهد شد. همچنین این جنگنده به همراه رادار خود از سامانهٔ SA برای هرچه راحت تر کردن کنترل رادار بهره می‌برد که این سامانه وضعیت آسمان نبرد، دستور و اجازه شلیک موشکها و اسکن زمینی و... را صادر و گزارش می‌نماید. از دیگر سامانه‌ها می‌توان به سامانهٔ جلونگر فروسرخ که به منظور پرواز در ارتفاع پایین و آشکار سازی عوارض زمینی و پدافندهای دشمن استفاده می‌شود، نام برد.

اما از لحاظ حمل تسلیحات F-۳۵ دارای یک محفظه جنگ افزاری در زیر بدنه‌است که برای کم پیدایی راداری در آن محل تعبیه شده و در صورت عدم لزوم کم پیدایی راداری می‌تواند از آویزگاه‌های زیر بال نیز بهره ببرد.

F-۳۵ در بعد کوتاه برد از موشکهای رایج ساید وایندر (احتمالاً در دو مدل X و M)استفاده خواهد کرد و در بعد میانبرد از آمرام استفاده می‌کند (احتمالاً از مدل C که از یک جستجو گر چند طیفی برای ردگیری موشکهای کروز کم پیدا بهره می‌برد).

اما تسلیحات اصلی جنگنده (با توجه به اینکه وظیفهٔ اصلی این جنگنده ایفای نقش هجومی و ضربتیست) انواع -۵۵/۷۸/۸۷ CBU است (این بمبها بمبهای هوا-انفجاری هستند و قبل از رسیدن به زمین منفجر می‌شوند و تاثیر هولناکی بر روی وسایل زرهی و به خصوص نفرات پیاده دارند و به قدری وحشتناک هستند که از آنها برای پاکسازی میادین مین استفاده می‌شود). از دیگر تسلیحات قابل حمل توسط F-۳۵ بمبهای هدایت دقیق (GBU) و درنهایت یکی از هولناکترین بمب‌ها یعنی بمبهای سری JADAM (مانند سری GBU) است. این بمبهای ترکش شونده برای مقاصد تهاجمی مستقیم استفاده می‌شوند و در نهایت بمبهای DAACM که برای تهاجم علیه فرودگاه‌ها کاربرد دارند. همچنین انواع موشکهای هوا به زمین به اضافه یک توپ ۲۷ میلیمتری ماوزر در نمونه‌های عادی و توپهای غلافدار درنمونه‌های عمود پرواز را باید به این لیست افزود.

افزایش هزینه‌ها[ویرایش]

اگرچه وزارت دفاع آمریکا برای خرید جنگنده‌های اف 35 با شرکت تسلیحاتی لاکهید مارتین قرارداد امضا کرده است اما با افزایش هزینه‌ها برای پرداخت این جنگنده روبرو شده است چراکه قرارداد خرید این جنگنده‌ها گرانترین قرارداد خرید جنگ افزار در تاریخ آمریکا به شمار می‌رود.

در آغاز برنامه تولید جنگنده‌های اف 35 قیمت هر فروند آن حدود 90 میلیون دلار بود با این حال اکنون قیمت این جنگنده به حدود 200 میلیون دلار رسیده است و همچنان احتمال افزایش بهای آن وجود دارد. زمانی که قیمت این جنگنده زیر یکصد میلیون دلار بود کشورهای زیادی قادر به خرید آن بودند با این حال در پی آغاز مراحل طراحی و پروازهای آزمایشی مشخص شد که بهای این جنگنده بسیار بیش از تخمین‌های اولیه بوده است.البته این افزایش قیمت تقریباً به مذاق هیچ کس خوش نیامد و حتی دولت ژاپن اعلام کرده که برای خرید هر فروند اف ۳۵ ۱۲۰ میلیون دلار تا به حال داده که در صورت افزایش قیمت‌ها از خرید آن انصراف می‌دهد.

صد البته این فقط هزینه خرید این هواپیمای فوق‌العاده گران قیمت است، زیرا که مهندسین ارتش آمریکا هزینه در طول عمر این هواپیمارا ۶۱۸ میلیون دلار برای هر فروند تخمین زده‌اند (۵۰ سال خدمت) که با افزایش هزینه‌ها سر از ۷۶۱ میلیون دلار در آورده و این جنگنده را واقعاً ناکارامد کرده‌است.

به اعتقاد کارشناسان، به رغم اینکه پنتاگون اعلام کرده است پولی ندارد که درپی افزایش بهای این هواپیماها پرداخت کند، اما به نظر می‌رسد که قرارداد خرید این جنگنده‌ها را لغو نخواهد کرد زیرا گزینه‌های زیادی برای جایگزین کردن و نوسازی ناوگان نیروی هوایی خود ندارد.

با این حال دولت کانادا که از دیگر خریداران اف سی و پنج به شمار می‌رود به علت هزینه‌های روز افزون برنامه تولید جنگنده‌های اف 35 آمریکا به دنبال خرید جنگنده‌های دیگر برای جایگزین کردن سی اف 18 این کشور است که دیگر قدیمی شده‌اند.

دولت کانادا پیش از این تاکید داشت تنها جایگزین این جنگنده‌ها اف سی و پنج خواهد بود اما اکنون اعلام شده با اینکه کانادا در نظر داشت 8.5 میلیارد دلار برای خرید 65 فروند هواپیمای اف35 اختصاص دهد اما اکنون قادر به تامین این بودجه و البته دریافت آن میزان جنگنده نخواهد بود.

مشخصات جنگنده اف-۳۵[ویرایش]

نوع کاربری: جنگنده چندمنظوره

شرکت سازنده: لاکهید مارتین

خدمه: ۱ نفر

آخرین قیمت: بین ۱۹۸ تا ۲۳۸ میلیون دلار

نیروی محرکه: یک عدد Pratt & Whitney F۱۱۹-PW-۱۰۰ استفاده شده در اف-۲۲ رپتور

طول: ۱۳٫۵ متر

عرض: ۱۰٫۸ متر

وزن خالی: ۱۰۲۰۰ کیلو گرم

حداکثر وزن: ۲۲۶۰۰ کیلو گرم

حداکثر سرعت: احتمالاً ۱٫۸ ماخ

برد: در نمونه ازمایشی ۱۲۰۰ کیلومتر

منابع[ویرایش]

  • "Pentagon: First F-35s Operational in 2015." Defense News
  • "First RAF pilot flies Joint Strike Fighter." British Ministry of Defence via Defence News, 9 February 2010.
  • "F-35 fighter has become a clumsy white elephant." globaltimes.cn, 24 March 2010. Retrieved 3 August 2010.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ موجود است.