لاکهید مارتین آر کیو ۱۷۰ سنتینل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لاکهید مارتین آر کیو ۱۷۰ سنتینل
RQ-170 Wiki contributor 3Dartist.png
تصویر گرافیکی (رایانه‌ای) لاکهید مارتین آر کیو ۱۷۰ سنتینل
نوع هواپیما شناسایی-رادارگریز
کشور سازنده پرچم ایالات متحده آمریکاآمریکا
شرکت سازنده لاکهید مارتین
تاریخ رونمایی ۲۰۰۷
وضعیت کنونی تحت توسعه و تولید

لاکهید مارتین آرکیو ۱۷۰ سنتینل (به انگلیسی: Lockheed Martin RQ-170 Sentinel) یک هواپیمای شناسایی است که توسط شرکت لاکهید مارتین ساخته شده و توسط نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا در عملیات بلندمدت آزادی (جنگ افغانستان) مورد استفاده قرار گرفته‌است. از مشخصات این هواپیما اطلاعات اندکی به بیرون درز پیدا کرده‌است، اما کارشناسان نظامی معتقدند که دارای قابلیت هواپیما رادارگریز بوده و دارای ابزارهای شناسایی می‌باشد از پهبادهای هم خانواده این نوع پهباد MQ170 بوده که قابلیت حمل مهمات را داراست این پهپاد بیشتر به عنوان ابزاری برای جاسوسی استفاده می‌شود.

نخستین بار از این هواپیمای جاسوسی در افغانستان و طی «عملیات آزادی پایدار» استفاده شد، به همین خاطر به این هواپیما لقب جانور قندهار داده شده‌است. تکنولوژی بکار گرفته شده در این هواپیما با تکنولوژی به کار گرفته شده در هواپیماهای بی ۲ و جنگنده اف-۳۵ لایتنینگ ۲ همسان است.[۱] تاییدهایی مبنی بر استفاده از این هواپیما در آسمان ایران و پاکستان صورت گرفته‌است. در دسامبر ۲۰۱۱، نیروهای ایرانی در ادعایی اعلام کردند که با هک‌کردن سامانهٔ کنترل این پهپاد و در اختیار گرفتن کنترل آن را در ایران به زمین نشانده‌اند. نیروی هوایی آمریکا نیز از گم‌شدن یک دستگاه از این پهپاد به علت نقص در سیستم موقعیت یابی خبر داد. در ادامه باراک اوباما رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا اعلام کرد که دولت این کشور از جمهوری اسلامی ایران خواسته است تا این هواپیما را به دولت آمریکا بازگردانند.[۲] از این پهپاد برای عملیات جاسوسی در کره شمالی از پایگاهی در کره جنوبی نیز استفاده شده‌است.

سابقه عملیاتی[ویرایش]

اسکادران ۳۰ شناسایی ارتش آمریکا، از این پهپاد استفاده می‌نماید. این اسکادران که پایگاهش در فرودگاه آزمایش برد تونوپا در نوادا است، از اول سپتامبر ۲۰۰۵ فعالیت خود را آغاز نمود. آرکیو ۱۷۰ در افعانستان نیز از اواخر سال ۲۰۰۷ به کار گرفته شد. این روش استفاده به همراه مخفی‌کاری‌های صورت گرفته در ارتباط با این پهپاد باعث شده تا بیل سویتمن به آن لقب جانور قندهار را بدهد.[۳] این پهپاد در افغانستان بکار گرفته‌شد، با وجود آنکه طالبان نیز فاقد دستگاه‌های راداری است از این رو به نظر بیشتر برای جاسوسی از ایران و پاکستان مورد استفاده قرار گرفته‌است[۴][۵]

در دسامبر ۲۰۰۹ روزنامه جوونگ آنگ دیلی از کره جنوبی در خبری از پرواز آزمایش این پهپاد در کره جنوبی اطلاع داد. این پروازها از چند ماه پیش آغاز شده و با هدف جایگزینی هواپیماهای قدیمی شناسایی لاکهید یو۲، از سوی پایگاه هوایی اوسان صورت می‌گرفت.[۶] بیل سویتمن در پاسخ به این گزارش از احتمال استفاده در افعانستان و کره‌جنوبی برای زیرنظر گرفتن تحرکات موشکی پاکستان و کره‌شمالی خبر داد.[۷]

شکار rq170 توسط ایران[ویرایش]

آرکیو ۱۷۰سرنگون شده در ایران
نوشتار اصلی: سرنگونی هواپیمای جاسوسی آمریکا در ایران


مقامات نظامی ایران در تاریخ یکشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۰ اعلام کردند که یک فروند هواپیمای جاسوسی از نوع لاکهید مارتین آر کیو ۱۷۰ سنتینل را در شرق ایران با کمترین خسارت ممکن تصاحب کرده و اکنون آن را در اختیار دارند. در ۵ دسامبر ۲۰۱۱، منابعی در ارتش آمریکا تایید نمودند که هواپیمای بدون سرنشین از نوع آرکیو ۱۷۰ بوده وبه علت نقص در سیستم موقعیت یابی ناپدید شده است. منابع رسمی تا زمان نمایش این هواپیما از سوی ایران از تایید این خبر امتناع کردند.[۸]

این پهپاد، در سالنی که در آن دو فرد با لباس‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران حاضر بودند در تلویزیون ایران نمایش داده‌شد. عبارت «مرگ بر آمریکا» و جمله‌ای از روح‌الله خمینی که «آمریکا هیچ غلطی نمی‌تواند بکند» در سالن نوشته شده بود.[۹][۱۰][۱۱]

همچنین در تاریخ ۱۲ دسامبر ۲۰۱۱ باراک اوباما در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که دولت آمریکا خواستار بازگرداندن هواپیمای بدون سرنشین این کشور شده است. آقای اوباما در این کنفرانس خبری در واشنگتن گفت: «ما خواستار بازگرداندن آن شده‌ایم. خواهیم دید واکنش ایرانی‌ها چه خواهد بود.» رئیس جمهور آمریکا گفت: «در ارتباط با هواپیمای بدون سرنشین در داخل ایران، من در مورد مسائل اطلاعاتی که محرمانه هستند چیزی نمی‌گویم.»[۱۲] ایران همچنین یک پهباد از نوع اسکن ایگل را به طور کاملاً سالم به زمین نشاند. بعد از انتشار عکس و فیلم این پهپاد توسط رسانه‌های ایران، پنتاگون آمریکایی بودن آن را تایید کرد اما این را که نیروی دریایی آمریکا هدایتگر این هواپیمای بدون سرنشین بوده است را تایید و یا تکذیب نکرد. وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح از تولید پهپادهای پیشرفته‌تر از پهپاد «اسکن ایگل» که اخیراً به دست نیروهای سپاه پاسداران افتاده است در داخل کشور خبر داد. همچنین جانشین فرمانده کل سپاه گفت: با قاطعیت می‌گویم پهپاد اسکن ایگل، عقب مانده‌تر از فناوری‌های ملی پهپادهای ماست. به گفته فرمانده نیروی هوافضای سپاه، پهپاد "شدو" (Shadow) نیز در اختیار ایران است. در بین پهپادهای ایرانی نمونه سهند شباهت قابل توجهی به شدو دارد. همچنین در هنگام برگزاری انتخابات آمریکا، جنگنده‌های سوخوی ۲۵ نیروی هوایی سپاه با رهگیری یک هواپیمای بی سرنشین آمریکا و شلیک به آن، باعث متواری شدن آن گشت. این خبر توسط رسانه‌های آمریکایی چندی پس از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا اعلام شد.

مشخصات[ویرایش]

RQ-170 Sentinel impression 3-view.png

نوع هواپیما[ویرایش]

این پهپاد به «جانور قندهار» مشهور است.[۱۳]

این هواپیما، یک هواپیمای بدون سرنشین از نوع لاکهید مارتین آر کیو ۱۷۰ سنتینل بود.[۱۳] از آنجا که آمریکا سعی کرده‌است مشخصات این هواپیما را محرمانه نگه دارد، اطلاعات بسیار کمی درباره آن در دست است.[۱۳] این پهپاد که تخمین زده شده قادر به پرواز تا ۱۵ الی ۱۸ کیلومتری سطح زمین است، یک موتور دارد، تا حد زیادی رادارگریز بوده و در حال پرواز به سختی با چشم انسان قابل رویت است.[۱۳] این پهپاد ساخت سال ۲۰۰۷ است و با توجه به تصاویر منتشرشده، به نظر می‌رسد که مطابق با آخرین تکنولوژی‌های سال ساختش نیست و سعی شده با کمترین هزینه، و با خودداری از استفاده از تمام تکنولوژی‌های حساس، فقط دارای قابلیت‌های «قابل قبول و در حد نیاز» باشد.[۱۳] دلایل این مدعا، آن است که در طراحی بخش‌هایی از آن، تمامی قواعد رادارگریز کردن رعایت نشده‌است. مثلاً ورودی‌های هوای موتور با سرپوشی مشبک پوشیده شده در حالی که این روش امروزه برای هواپیماهای جاسوسی رادارگریز منسوخ شده‌است، یا این که خروجی‌های هوای موتور به جای روی بدنه در انتهای آن قرار دارد، نوک بال‌ها نیز بیش از حد منحنی به نظر می‌رسند و دریچه‌های ارابه فرد، به جای منطبق بودن با خطوط لبه حمله چهارگوش است. به طور کلی از اطلاعات در دست می‌توان برداشت کرد که آر کیو ۱۷۰ یک هواپیمای «تاکتیکی عملیاتی» و نه یک هواپیمای «ویژه جاسوسی» است.[۱۳]

ویژگی‌های عمومی[ویرایش]

  • نیروی پیشران: نامعلوم، احتمالاً «تی‌اف۳۴» جنرال الکتریک[۱۴]

ابعاد[ویرایش]

  • ارتفاع: ۱۰ فوت/ ۳ متر (تخمینی)
  • طول بال‌ها: ۴۳ فوت/ ۱۳ متر (تخمینی)
  • سرعت ۸۰۰ تا ۹۷۰ کیلومتر در ساعت (تخمینی)[۱۵]

کاراریی[ویرایش]

  • ارتفاع پروازی: ۱۵٬۰۰۰ متر (تخمینی)
  • به طور کلی از اطلاعات در دست می‌توان برداشت کرد که آر کیو ۱۷۰ یک هواپیمای «تاکتیکی عملیاتی» و نه یک هواپیمای «ویژه جاسوسی» است کاربرد اصلی این پهپاد در شنود سیستم‌های مخابراتی [موبایل، بی سیم رادیویی] و عکس برداری از مناطق نظامی و استراتژیک می‌باشد

قیمت[ویرایش]

  • نامعلوم

ویژگی‌ها خاص[ویرایش]

  • از ویژگی‌های خاص این پهباد می‌توان به سنسورهای بسیار دقیق و حساس [اندازه گیر، حرارت، حرکت، تشعشع های رادیو اکتیو و... ]، دوربین‌های قدرت مند و سیستم ناوبری هوشمند این پهپاد اشاره کرد.

کپی در ایران[ویرایش]

مهندسی معکوس[ویرایش]

اسرائیل مدعی شده که ایران یک کپی از مدلRQ-170 در پوشش ارائه اطلاعات در مورد پهپاد کاربردی ScanEagle آمریکا به روسیه تحویل داده است اسرائیل برای این ادعا شواهدی ارائه نداده است درنهایت ایران در ۲۱ اردیبهشت سال ۱۳۹۲ادعا کرد توانسته این پهپاد را به طور کامل مهندسی معکوس نماید و از مدل کپی ایرانی آن را رونمایی خواهد کرد [۱۶][۱۷]

در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ ایران رسماً از نمونۀ کپی پهپاد آمریکایی که ادعا میشود با مهندسی معکوس ساخته شده رونمایی کرد. [۱۸] ایران شواهد و مدارکی دال بر صحت وجود توانایی های پهپاد کپی شده مانند توانایی های ابتدایی پرواز و فرود ، سقف پروازی آن و توانایی های پیشرفته رادار گریزی،سیستم های کنترل هدایت و پیش رانش، توانایی جاسوسی پیشرفته و... ارائه نکرده است.[۱۹]

منابع[ویرایش]

  1. «واکنش‌ها به سرنگونی هواپیمای جاسوسی آمریکا؛ ضربه ایران بر پنتاگون»(فارسی)‎. وب‌سایت همشهری آنلاین، دوشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۹۰. 
  2. BBC فارسی - ایران - اوباما: از ایران خواسته‌ایم هواپیمای بدون سرنشین را برگرداند
  3. هامبلینگ، دیوید. «موضوعات رازآمیز پیرامون پهپاد پهنان‌گر در افغانستان». دانگر روم. ویرد، ۸ دسامبر ۲۰۰۹. 
  4. «نیروی هوایی ایلات متحده «جانور قندهار» را تایید کرد.». فرانس پرس. آسیا وان، ۹ دسامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۱. 
  5. مایکل هافمن، "پرده‌برداری از «جانور قندهار»میلیتاری تایمز, ۲۳ دسامبر ۲۰۰۹.
  6. «آمریکا از پهپاد جدید برای جاسوسی در کره استفاده می‌نماید». جوونگ آنگ، ۱۹ دسامبر ۲۰۰۹. 
  7. سویتمن، بیل. «جانور در کره دیده‌شد». ارس (اویشن ویک)، ۱۶ فوریه ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۱. 
  8. گلادستون. «ایران ویدیویی را نشان داده که مربوط به پهپاد آمریکایی بود». نیویورک تامیز. ۸ دسامبر ۲۰۱۱. 
  9. «ایران پهپاد آمریکایی گرفتار شده را نمایش داد». تابیر. 
  10. اردبرینک، توماس. «ایران پهپاد آمریکایی را نمایش داد». ۸ دسامبر ۲۰۱۱. 
  11. «ایران به گرفتن پهپاد آمریکایی می‌بالد». استرالیایی، ۹ دسامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۱. 
  12. BBC فارسی - ایران - اوباما: از ایران خواسته‌ایم هواپیمای بدون سرنشین را برگرداند
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ ۱۳٫۳ ۱۳٫۴ ۱۳٫۵ جهان‌پناه، محمدحسین. گزارشی از سقوط هواپیمای رادارگریز آمریکا در خاک ایران. . دوماهنامه هواپیما، ش. ۱۱ (دی و بهمن ۱۳۹۰): صص ۲۶-۲۸. 
  14. فولگام، دیوید. «رادارگریزی در افغانستان». اویشن ویک (مک گروهیل)، ۱۴ دسامبر ۲۰۰۹، ۲۶-۲۷. 
  15. «ایران پهپاد سرنگون شدهٔ آمریکایی را نمایش داد». تلگراف یوکا. بازبینی‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۱. 
  16. DEBKA The Big Fraud: Tehran’s ScanEagle gift to Russia covered handover of secret US R170 drone technology
  17. ایران یک هدیه بزرگ پنهان هم به روس‌ها داده است! تابناک
  18. و drone-181934723.html «Iran says it has copied US drone». YAHOO. 
  19. drone-shown-iran/story?id=15115781 «Iran says it has copied US drone». ABC News.