مردوک
مردوک | |||||
---|---|---|---|---|---|
![]() سنگ نگاره مردوک[۱] | |||||
اعطای نشان | آسمانی | ||||
| |||||
نامهای دیگر | مردوخ | ||||
خاندان | بابلیان | ||||
پدر | انکی |
مردوک یا مردوخ (marduk [۲]) یکی از خدایان باستانی تمدن بابل است. در تمدن بابلیان مردوک بهعنوان خدای باروری و آفرینش مطرح است. او در دورهٔ حمورابی محافظ بابل بهشمار میرفت. مردوک فرزند انکی خدای آبها و جانشین آنو خدای خدایان است. در اساطیر بینالنهرین و در پی توسعهٔ اقتدار سیاسی بابل، مردوک صفات بیشتر خدایان بینالنهرین را گرد آورد و در جنگ با تیامات و کینگو پرداخت و از ترکیب خون کینگو و خاک، انسان را درست کرد. او همچنین به خدای سحر و جادو معروف است و به رئیس خدایان بابلی، آفریدگار انسان، نور و زندگی بدل شد. او را گاه در ردای جواهردوخته و با عصا و حلقهٔ پادشاهی مجسم کردهاند.[۳]
پارهای از ظریفترین بازماندههای ادبی بابلی دعاهایی است که مردان متقی و صادق در تقوی خود سرودهاند. برای مثال نبوکدنصر دوم پادشاه بابِل که اورشلیم را فتح نمود و معبد سلیمان را بههمراه خانهها و دیوار شهر ویران کرد. او یهودیان را بهعنوان اسیر به بابل برد. با کمال فروتنی در برابر مردوک چنین راز و نیاز میکردهاست:
بی تو ای پروردگار من، چه چیزی میتوان بود؟
برای شاهی که او را دوست داری و به نامش میخوانی
لقب او را چنانکه ارادهٔ توست متبرک خواهی ساخت،
و به راه راست رهبریش خواهی کرد.
من که امیری که فرمانبردار توام،
همانم که دستهای تو مرا ساختهاست.
این تویی که مرا آفریدهای،
و رهبری لشکر بندگان خود را به دست من سپردهای،
و به مقتضای رحمت خود، ای خواجهٔ من
نیروی سهمگین خود را به مهربانی و رحمت بدل کن،
و چنان کن که در قلب من
احترام به پروردگاری تو برانگیخته شود.
آنچه را خیر من در آن است به من ببخش.
ریشهٔ نامِ مردوک
[ویرایش]مردوک از ریشهٔ سومری اوتو خدای آفتاب گرفته شده. در فرهنگ بابلی این نام امراوتو (اوتو) نوشته شده که از زبان سومری برگردانده شدهاست و بابلیها او را به امروتوک یا مردوک تغییر نام دادهاند .[۴]
دورهٔ هخامنشیان
[ویرایش]در سال ۴۸۴ پیش از میلاد، خشایارشا ضمن سرکوب شورش بابل، استحکامات دفاعی آنجا را نابود و مجسمهٔ خدای مردوک را تخریب کرد.[۵]
بابلیان اعتقاد داشتند مردوک در کوهی در جهان زیرین زندانی است و در جشن اکیتو میبایست آزادش میکردند.[۶]
منابع
[ویرایش]- ↑ به شکل انسان بالدار. در بخش میراث میان رودان موزه لوور
- ↑ "Marduk". Wikipedia (به انگلیسی). 2022-09-19.
- ↑ خدایان
- ↑ Helmer Ringgren, (1974) Religions of The Ancient Near East, Translated by John Sturdy, The Westminster Press, p. 66.
- ↑ CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org
- ↑ علیرضا شاپور شهبازی-زندگی و جهانداری کوروش بزرگ-ص ۲۵۹