یوزف هایدن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
«هایدن» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر استفاده‌ها، هایدن (ابهام‌زدایی) را ببینید.
یوزف هایدن
Joseph Haydn.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
نام اصلی فرانتس یوزف هایدن
تولد ۳۱ مارس ۱۷۳۲(۱۷۳۲-03-۳۱)
روهراو، اتریش
مرگ ۳۱ مه ۱۸۰۹ میلادی (۷۷ سال)
وین، اتریش
امضای هایدن

فرانتس یوزف هایدن (به آلمانی: Franz Joseph Haydn) (زادهٔ ۳۱ مارس ۱۷۳۲ در روهراو، اتریش - درگذشتهٔ ۳۱ مهٔ ۱۸۰۹ در وین) آهنگساز و موسیقی‌دان اتریشی و یکی از پایه‌گذاران موسیقی کلاسیک [۱] و همچنین از پرکارترین و برجسته‌ترین موسیقی‌دانان در این دوره است. او همچنین به‌دلیل سهم بسزا در توسعهٔ موسیقی و نيز کثرت آثارش به "پدر سمفونی" و "پدر کوارتت زهی" در این دو فرم ملقب است. هایدن ازطرفی پرورش‌دهنده و استاد موسیقی‌دان بزرگی چون بتهوون بود و از طرف دیگر آیندگانی چون شوبرت، مندلسون، و برامس را تحت تأثیر شیوهٔ موسیقایی خود قرار داد.[۱]او همچنین استاد و دوست نزدیک آهنگساز شهیر، موتسارت بود.

هایدن بیشتر عمر طولانی خویش را در اتریش گذراند و درهنگام مرگ، یکی از معروفترین آهنگسازان اروپایی به‌شمار می‌رفت.

زندگی[ویرایش]

هایدن، در روستایی کوچک در روه‌راو اتریش زاده شد. پدرش چرخ ارابه می‌ساخت و هایدن کوچک تا شش‌سالگی به‌جز آوازهای عامیانه، که پدرش دلبستهٔ خواندن آنها بود، و نیز رقص‌هایی روستایی، که هنگام جشن و سرور در گوشه‌وکنار زادگاهش برپا می‌شد، چیزی از موسیقی نمی‌شناخت.
در ۸سالگی به وین رفت تا به عضویت پسران آوازخوان کلیسای سن‌اشتفان درآید. در آن‌جا اگرچه صدای دلنشین او مورد توجه قرار گرفت، اما هیچ امکانی برای تحصیل آهنگ‌سازی و هنر نوازندگی برایش فراهم نیامد و هنگامی‌که در عنفوان جوانی صدای خوشش را ازدست داد، او را بدون کمترین پول از سن‌اشتفان روانهٔ گوشهٔ خیابان کردند.

او دربارهٔ این دوره چنین گفته‌است:

با تدريس موسيقی به بچه‌های ۷-۸ ساله بود که به‌زحمت می‌توانستم زنده بمانم.

او در آن ایام در تلاش بود تا فن آهنگ‌سازی را خود به‌تنهایی بیاموزد و همزمان به هر کاری که می‌توانست، ازجمله نوازندگی ویولن در گروه محبوب نوازندگان خیابان وین، که اسباب سرگرمی و تفریح شبانهٔ مردم را فراهم می‌کرد، می‌پرداخت.

هایدن گرچه خود را اسیر شغلش حس می‌کرد، اما بعدها در توصیفی خردمندانه از وضعیت خود چنین گفت : «آن‌جا نه‌فقط دلگرم به اقبال و پذیرش مداوم بودم بلکه در مقام رهبر ارکستر می‌توانستم تجربه کنم و دریابم که چه‌چیز سبب تقویت جلوه‌ای صوتی می‌شود یا آن را تضعیف می‌کند و به این ترتیب می‌توانستم به دلخواه خود ترکیب سازها را بهبود بخشم، آن‌ها را تغییر دهم و سازهایی را خذف یا اضافه کنم. از دنیا دور افتاده بودم.»

هایدن رهیاب سبک کلاسیک در تکامل بخشیدن به سمفونی و کوارتت زهی پیشرو بود. موتسارت و بتهوون از سبک او تأثیر پذیرفته بودند.

هایدن در سال ۱۸۰۹ هنگام اشغال وین توسط ارتش ناپلئون در ۷۷ سالگی در گذشت.[۲]

برخی از آثار[ویرایش]

ژوزف هایدن
Haydn Kaiserlied Reinschrift.jpg
  • ۱۰۴ سمفونی از جمله سمفونی مشهور شگفتی
  • ۸۳ کوارتت زهی
  • ۱۲۳ قطعه موسیقی مجلسی
  • ۵۲ سونات برای پیانو
  • اوراتوریای آفرینش
  • ۶ کوارتت برای فلوت و زهی ها
  • ۶ سونات برای فلوت، ویلن، ویلنسل
  • ۳ پیانو تریو
  • ۶ کوارتت اپوس ۱ ( ۱۷۵۹/ ۱۷۵۷ )
  • ۶ دیورتیمنتو ( کوارتت ) اپوس ۲ (۱۷۶۰ / ۱۷۶۲)
  • ۱۴ مس

اپرا ها :

  • Il diavolo Zoppo (1753 (شیطان لنگ )(از دست رفته)
  • Acide e Galatea (1762
  • la Canterina (1766
  • lo speziale (1768
  • le pescatrici (1769
  • L'infedeltà delusa (1777
  • L'incontro improvviso (1775
  • Il mondo della luna (1777
  • La vera costanza (1779
  • L'isola disabitata (1779
  • La fedeltà premiata (1781
  • Orlando Paladino (1782
  • Armida (1784
  • L'anima del filosofo (1791

منابع[ویرایش]