فرمانرو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سلسله (زیست‌شناسی))
پرش به: ناوبری، جستجو
سطوح مختلف طبقه‌بندی علمی. جاندار دامنه فرمانرو شاخه رده راسته خانواده سرده گونه

Magnify-clip.png
سلسله مراتب هشت طبقه آرایه‌شناختی اصلی در طبقه‌بندی زیستی. یک دامنه از یک یا چند فرمانرو تشکیل شده‌است. طبقه‌های میانی جزئی‌تر نشان داده نشده‌اند.

سلسله[۱] یا فرمانرو (به انگلیسی: kingdom) یک طبقه آرایه‌شناختی است، که در برخی طبقه‌بندی‌ها بالاترین طبقه و در سامانه سه‌دامنه‌ای جدید یک رتبه پایین‌تر از دامنه قرار دارد. فرمانروها به گروه‌های کوچک‌تری به نام شاخه (در جانورشناسی) و دسته (در گیاه‌شناسی) تقسیم می‌شوند. توالی کامل طبقه‌های اصلی از این قرار است: اندامگان، دامنه، فرمانرو، شاخه، رده، راسته، خانواده، سرده و گونه.

در حال حاضر شمار اندکی از کتاب‌های درسی در آمریکا از سامانه شش‌فرمانرویی بهره می‌گیرند (جانوران، گیاهان، قارچ‌ها، آغازیان، باستانیان و باکتری‌ها) درحالی‌که در کتاب‌های درسی بریتانیایی، استرالیایی و کلومبیایی گاه پنج فرمانرو به‌کار می‌رود (جانوران، گیاهان، قارچ‌ها، آغازیان، و پروکاریوت یا مونرا)

از نظر تاریخی، شمار فرمانروهای پذیرفته‌شده از دو به شش افزایش یافته‌است. هرچند، پژوهش‌های فیلوژنتیک از ۲۰۰۰ به این طرف هیچ‌کدام از این سامانه‌های سنتی را تایید نمی‌کند.

پیشینه[ویرایش]

تا آوریل ۲۰۱۰ هنوز پژوهشی طبقه‌بندی درست یوکاریوت‌ها را در هیچ یک از این سامانه‌ها تایید نمی‌کند. وضعیت به این صورت به نظر می‌رسد که هیچ‌کدام از دسته فرمانروها توسط پژوهش‌های اخیر مقبولیت عام نیافته‌است؛ بطوریکه راجر و سیمپسونز می‌گویند: «با سرعت تغییر کنونی فهم ما از درخت زندگی یوکاریوتی، ما بایستی که با احتیاط جلو برویم.»[۲]

سامانه زیست شناختی[ویرایش]

لینه
۱۷۳۵[۳]
هکل
۱۸۶۶[۴]
چاتون
۱۹۲۵[۵]
کوپلند
۱۹۳۸[۶]
ویتیکر
۱۹۶۹[۷]
ووز و دیگران
۱۹۹۰[۸]
کاوالیر-اسمیت
۱۹۹۸[۹]
۲ فرمانرویی ۳ فرمانرویی دوقلمرویی ۴ فرمانرویی ۵ فرمانرویی سه‌حوزه‌ای ۶ فرمانرویی
(در نظر گرفته نشده) آغازیان پروکاریوت‌ها مونرا مونرا باکتری‌ها باکتری‌ها
باستانیان (Archaea)
یوکاریوت‌ها آغازیان آغازیان یوکاریا پروتوزوآ
کرومیست‌ها
گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان
قارچ‌ها قارچ‌ها
جانوران جانوران جانوران جانوران جانوران
نوشتار اصلی: فرمانرو

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Kingdom (biology»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰).
  1. واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب پارسی، دفتر پنجم
  2. Roger, A.J. & Simpson, A.G.B. (2009), "Evolution: Revisiting the Root of the Eukaryote Tree", Current Biology 19 (4): R165–7, doi:10.1016/j.cub.2008.12.032, PMID 19243692 
  3. Linnaeus, C. (1735). Systemae Naturae, sive regna tria naturae, systematics proposita per classes, ordines, genera & species. 
  4. Haeckel, E. (1866). Generelle Morphologie der Organismen. Reimer, Berlin. 
  5. Chatton, É. (1925). "Pansporella perplexa. Réflexions sur la biologie et la phylogénie des protozoaires". Annales des Sciences Naturelles - Zoologie et Biologie Animale. 10-VII: 1–84. 
  6. Copeland, H. (1938). "The kingdoms of organisms". Quarterly Review of Biology 13: 383–420. doi:10.1086/394568. 
  7. Whittaker, R. H. (January 1969). "New concepts of kingdoms of organisms". Science 163 (3863): 150–60. Bibcode:1969Sci...163..150W. doi:10.1126/science.163.3863.150. PMID 5762760. 
  8. Woese, C.; Kandler, O.; Wheelis, M. (1990). "Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya.". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 87 (12): 4576–9. Bibcode:1990PNAS...87.4576W. doi:10.1073/pnas.87.12.4576. PMC 54159. PMID 2112744. 
  9. Cavalier-Smith, T. (1998). "A revised six-kingdom system of life". Biological Reviews 73 (03): 203–66. doi:10.1111/j.1469-185X.1998.tb00030.x. PMID 9809012.