انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان (۱۳۸۳)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
انتخابات ریاست جمهوری افغانستان (۱۳۸۳)
افغانستان
۱۸ میزان/مهر ۱۳۸۳
← ۱۳۸۸

  Hamid Karzai 2004-06-14.jpg Mohammad Younis Qanooni Senate of Poland.JPG
نامزد حامد کرزی یونس قانونی
حزب مستقل حزب افغانستان نوین
جفت انتخابی کریم خلیلی
رأی‌های مردمی ۴٬۴۴۳٬۰۲۹ ۱٬۳۰۶٬۵۰۳
درصد رأی ۵۵٫۴٪ ۱۶٫۳٪

رئیس‌جمهور پیش از انتخابات

حامد کرزی
مستقل

رئیس‌جمهور برگزیده

حامد کرزی
مستقل

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ۱۳۸۳ اولین انتخاباتی ریاست جمهوری در تاریخ افغانستان بود که مردم برای تعیین رئیس‌جمهور و دو معاون وی به پای صندوق انتخابات رفتند. این انتخابات در تاریخ ۱۸ میزان/مهر ۱۳۸۳ برگزار شد و حامد کرزی با کسب ۵۵٫۴ درصد آرا به عنوان اولین رئیس‌جمهور منتخب افغانستان برگزیده شد. حامد کرزی توانست در این انتخابات ۳ برابر بیشتر از بقیه نامزدها رای مردم را کسب کند. دوازده نامزد دیگر در انتخابات کمتر از ۱ درصد آراء را به خود اختصاص داده بودند. برآوردها نشان می‌دهد بیش از سه چهارم از جمعیت تقریبی ۱۲ میلیونی واجد شرایط در این انتخابات حضور پیدا کردند. این انتخابات تحت نظارت سازمان مشترک انتخابات که به ریاست زکیم شاه و معاون ارشدی ری کندی که آمریکایی کارمند سازمان ملل هست بود.[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸]

پس از اتهام تقلب در انتخابات، حداقل پانزده کاندید این انتخابات را تحریم کردند. اما هنگامی که سازمان ملل اعلام کرد که هیئت مستقل سه نفره برای بررسی تقلب و بی نظمی در روز انتخابات را تشکیل می‌دهد لغو شد. این هیئت را یک دیپلمات سابق کانادایی، یک کارشناس انتخابات سوئدی و یک نماینده از طرف اتحادیه اروپا تشکیل می‌داد.

این انتخابات قرار بود در تاریخ ۱۵ سرطان/تیر ۱۳۸۳ برگزار شود اما برای دو بار این انتخابات به تعویق افتاد. یک بار در ماه سنبله/شهریور و بار دیگر به ماه میزان/مهر. طبق ماده شصت قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، به همراه رئیس‌جمهور دو فرد دیگر به عنوان معاون رئیس‌جمهور نامزد شدند.[۹] بعضی کاندیداها برای کسب آراء بیشتر معاونین خود را از اقوام مختلف انتخاب می‌کردند. اگر کاندیدی نمی‌توانست آراء بیش از ۵۰ درصد افغانستان را کسب کند، انتخابات به دور دوم می‌رفت. این اولین انتخابات سراسری و مستقیم در افغانستان بود. در سال‌های ۱۹۶۵ و ۱۹۶۹ نظرسنجی‌ها قانونی وجود داشت اما این انتخابات غیر مستقیم بودند.

نامزدها و مسائل[ویرایش]

در این انتخابات ۲۳ نفر کاندید شدند. پنج تن از کاندیداها کنار گذاشته شدند.

کمپین و رای‌گیری[ویرایش]

رای‌گیری حاوی اسامی نامزدها همراه با عکس و نماد انتخاباتی آنان بود. در صورت مناسب نماد کاندیداها را نماد حزب سیاسی آنان بود. با اینحال اکثر کاندیداها به صورت مستقل در این انتخابات حضور یافتند و از نمادهای عمومی استفاده کردند. پس از رای دهی، به منظور جلوگیری از تقلب، انگشت رای‌دهندگان درون جوهر قرار می‌گرفت.

در افغانستان مراکز رای دهی در ساعت ۶ و ۷ صبح باز و در ۴ بعدازظهر بسته شد. با اینحال در روز انتخابات، زمان رای دهی برای دو ساعت تمدید شد اما بعضی مراکز قبل از آنکه اعلامیه به آنها رسیده شود در زمان از قبل تعیین شده بسته شدند.

بواسطه همکاری سازمان مهاجرت (IOM) بیش از دو میلیون مهاجر در کشور ایران و پاکستان در انتخابات حضور یافتند. در پاکستان تحت رهبری استوارت پوچر یک تیم کوچک از سازمان ملل در کمتر از دو ماه ۴۰۰ مأمور ارشد و ۶۰۰۰ مأمور رای دهی را برای آموزش دادن به ۸۰۰ هزار مهاجر برای رای دادن استخدام کرد. بیش از نیمی از این مهاجرین در انتخابات حضور یافتند.[۱۱]

مجادله[ویرایش]

در طول مبارزات انتخاباتی شایعاتی مبنی بر مذاکرات در این انتخابات منتشر شد. زیرا بعضی از کاندیداها توافق کرده بودند تا با کسب سمت سیاسی از طرف کرزی یا نامزد دیگر از ادامه مبارزات انتخاباتی به نفع آنان کناره گیری کند. در ماه سپتامبر شایعاتی مبنی بر توافق محقق و سیرت با یونس قانونی منتشر شد. در آخرین روز مبارزات انتخاباتی گیلانی و آرین حمایت خود را از حامد کرزی اعلام کردند.

تمامی نامزدها به غیر از گیلانی، آرین و کرزی این انتخابات را تحریم کردند و خواستار لغو انتخابات شدند. دو کاندیدای اصلی محمد محقق از رهبران قوم هزاره و عبدالرشید دوستم به زودی اعلام کردند به تحریم انتخابات ملحق نشده‌اند.

خشونت[ویرایش]

طالبان ادعا کردند که برگزاری این انتخابات جلوگیری می‌کنند. آنها آمریکا را متهم به تسلط بر منطقه می‌کردند. در طی فرایند انتخابات، پنج سرباز اردوی ملی افغانستان به علت نا آرامی و توسط مین‌های زمینی جان خود را از دست دادند. ۱۵ تن از کارمندان اداره مشترک انتخابا کشته و ۴۶ تن دیگر نیز زخمی شدند. دو پیمانکار بین‌المللی که در نورستان مشغول فعالیت بودند نیز کشته شدند.

نتایج[ویرایش]

مراسم تحلیف رئیس‌جمهور حامد کرزی در ۱۷ قوس/آذز ۱۳۸۳


ویرایش • بحث  خلاصه نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در تاریخ ۱۸ مهر/میزان ۱۳۸۳[۱۲]
کاندیداها نامزد حزب/حزب قومیت آراء %
حامد کرزی مستقل پشتون ۴٬۴۴۳٬۰۲۹ ٪۵۵٫۴
یونس قانونی حزب افغانستان نوین تاجیک ۱٬۳۰۶٬۵۰۳ ٪۱۶٫۳
محمد محقق مستقل/حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان هزاره ۹۳۵٬۳۲۵ ٪۱۱٫۷
عبدالرشید دوستم مستقل/جنبش ملی اسلامی افغانستان ازبک‌ها ۸۰۴٬۸۶۱ ٪۱۰٫۰
لطیف پدرام کنگره ملی تاجیک ۱۱۰٬۱۶۰ ٪۱٫۴
مسعوده جلال مستقل تاجیک ۹۱٬۴۱۵ ٪۱٫۱
اسحاق گیلانی همبستگی ملی پشتون ۸۰٬۰۸۱ ٪۱٫۰
احمدشاه احمدزی مستقل/حزب اتحاد اسلامی افغانستان پشتون ۶۰٬۱۹۹ ٪۰٫۸
عبدالستار سیرت مستقل ازبک‌ها ۳۰٬۲۰۱ ٪۰٫۴
همایون شاه آصفی مستقل/National Unity Party پشتون ۲۶٬۲۲۴ ٪۰٫۳
غلام فاروق نجرابی حزب استقلال افغانستان تاجیک ۲۴٬۲۳۲ ٪۰٫۳
سید عبدالهادی دبیر مستقل تاجیک ۲۴٬۰۵۷ ٪۰٫۳
عبدالحفیظ منصور مستقل/جمعیت اسلامی افغانستان تاجیک ۱۹٬۷۲۸ ٪۰٫۲
عبدالهادی خلیلزی مستقل پشتون ۱۸٬۰۸۲ ٪۰٫۲
میر محفوظ ندایی مستقل پشتون ۱۶٬۰۵۴ ٪۰٫۲
محمد ابراهیم رشید مستقل پشتون ۱۴٬۲۴۲ ٪۰٫۲
وکیل منگل مستقل پشتون ۱۱٬۷۷۰ ٪۰٫۱
عبدالحسیب آرین مستقل تاجیک ۸٬۳۷۳ ٪۰٫۱
مجموع آرا صحیح (مشارکت ۷۰٪) ۸٬۰۲۴٬۵۳۶ ٪۱۰۰٫۰
آرا باطل ۱۰۴٬۴۰۴
کل آرا ۸٬۱۲۸٬۹۴۰

یاداشت:

  • ۱٫۳ ٪ کل آراء باطل بود.
  • چندین نامزد به عنوان مستقل در این انتخابات شرکت کرند، به رغم شناخت وابستگی به احزاب یا گروه‌های سیاسی.
  • مسعوده جلال به عنوان تنها کاندید زن در این انتخابات حضور داشت.
  • تمامی رای‌ها به صورت دستی شمرده شدند.
  • ۷۰ ٪ افرادی که ثبت‌نام کرده بودند، در انتخابات حضور یافتند.

تقلب[ویرایش]

در این انتخابات نزدیک به پانزده تن از رقیبان حامد کرزی ادعای وجود تقلب در این انتخابات را مطرح کردند. معترضان، پاک شدن جوهر رنگی رای‌دهندگان و دخالت پلیس و نیروهای خارجی به نفع حامد کرزی را دلایل اعتراض به وجود تقلب در این انتخابات، بیان کردند و خواهان تحریم انتخابات و نتایج آن شدند. سازمان امنیت و همکاری اروپا و مقامات انتخاباتی بر صحت این انتخابات تأکید داشتند.[۱۳][۱۴][۱۵][۱۶]

روزنامه‌نگار کریستین پارنتی ادعا کرد که بسیاری از افغانستانی‌ها سه یا چهار شناسنامه داشتند. وی که خود شهروند افغانستان نبود می‌توانست به راحتی رای دهد.

«یکی از طرفین به من دو کارت رای دهی معتبر داد و گفت با اضافه کردن تصویرم، می‌توانم رای دهم» از دیگر مشکلات گزارش شده از طرف پارنتی نبود خودکار در محل رای دهی، نبود کافی رای و وجود اختلاف زمانی در بسته شدن مراکز رای دهی بود.

مستند ساخته شده با نام God's Open Hand ساخته شرکت Ghost Studios وجود تقلب در انتخابات را به نمایش گذاشت. با این حال این مستند بیشتر بر روی امیدها و آرزوهای مردم افغانستان در اولین انتخابات ریاست جمهوری تمرکز دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Joint Electoral Management Body – Profile, J. Ray Kennedy Archived September 3, 2009, at the Wayback Machine.
  2. Afghanistan on tenterhooks[پیوند مرده]
  3. Andrew North (July 24, 2004). "Afghan candidate list published". BBC News. Retrieved 2010-01-25. Zakim Shah, the chairman of the joint electoral management body, said 23 people had met the Monday deadline to register for the October poll. 
  4. Afzal Khan (July 11, 2004). "Afghanistan Postpones Elections For All The Wrong Reasons". 1 (49). Eurasia Daily Monitor. Retrieved 2010-01-25. 
  5. Simon Jeffreys (August 11, 2004). "Rumsfeld visits Afghanistan for talks". The Guardian. Retrieved 2010-01-25. 
  6. "Afghan presidential poll on October 9". Daily Times (Pakistan). July 10, 2004. Archived from the original on June 6, 2011. Retrieved 2010-01-25. But parliamentary polls, which were meant to have been held at the same time, will be delayed until April, Zakim Shah, the chairman of the Joint Electoral Management Body (JEMB), said in an announcement on state-run Kabul TV. 
  7. "18 out of 23 candidates qualified for Afghan presidential race". Xinhua. August 10, 2004. Retrieved 2010-01-25. 
  8. Adam Jay (November 3, 2004). "Karzai confirmed as Afghan president". The Guardian. Retrieved 2010-01-25. 
  9. ماده شصتم قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان. 
  10. ۱۰٫۰۰ ۱۰٫۰۱ ۱۰٫۰۲ ۱۰٫۰۳ ۱۰٫۰۴ ۱۰٫۰۵ ۱۰٫۰۶ ۱۰٫۰۷ ۱۰٫۰۸ ۱۰٫۰۹ ۱۰٫۱۰ ۱۰٫۱۱ ۱۰٫۱۲ ۱۰٫۱۳ ۱۰٫۱۴ ۱۰٫۱۵ ۱۰٫۱۶ ۱۰٫۱۷ «ترتیب اسامی کاندیدان درورق رأی دهی». آریائی. ۲۰۰۳. 
  11. "comments by spokesperson Maurizio Giuliano on voter education and registration". 
  12. «نتايج نهايی شمارش آراء انتخابات افغانستان». بی‌بی‌سی فارسی. 
  13. کمال موسوی. «روزنامه‌های کابل: 19 میزان». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳۸۳. 
  14. «ناظران انتخابات افغانستان را تأیید کردند». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳۸۳. 
  15. ستار سعیدی. «ناظران انتخابات افغانستان را تأیید کردند». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳۸۳. 
  16. «سازمان ملل:"از تقلب در انتخابات جلوگیری خواهد شد"». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۱ مرداد ۱۳۸۸.