انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان (۱۳۹۸)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان (۱۳۹۸)
افغانستان
۱۳۹۳ →
۶ میزان/مهر ۱۳۹۸

 
نامزد TBD TBD
حزب (----) (----)

ریاست‌جمهوری پیش از انتخابات

محمداشرف غنی
مستقل

ریاست‌جمهوری برگزیده

TBD
TBD

انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۸ چهارمین انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان است که در سال ۱۳۹۸ برگزار خواهد شد.[۱] کمیسیون انتخابات افغانستان تاریخ انتخابات ریاست‌جمهوری را ۶ میزان/مهر ۱۳۹۸ اعلام کرد.[۲] قرار بود که انتخابات ریاست‌جمهوری همزمان با انتخابات مجلس نمایندگان در حوزه ولایت غزنی و انتخابات شوراهای ولایتی افغانستان برگزار شود اما بعدها کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان اعلام کرد که فقط قادر به برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری است.[۳] برای این انتخابات ۱۴۹ میلیون دلار بودجه تعیین شده‌است.[۴] در این انتخابات ۱۸ تن خود را به عنوان نامزد ثبت نام کردند.[۵]

روند برگزاری[ویرایش]

زمان‌بندی[ویرایش]

برنامه زمان‌بندی انتخابات ریاست‌جمهوری۱۳۹۸ افغانستان به شرح زیر است:[۶]

  • ۱ تا ۳۰ جدی (دی) ۱۳۹۷: ثبت نام نامزدهای ریاست‌جمهوری
  • ۱۶ جدی (دی) ۱۳۹۷: انتشار فهرست ابتدایی نامزدان ریاست‌جمهوری
  • ۱۶ دلو (بهمن) ۱۳۹۷ تا ۲ حمل (فروردین) ۱۳۹۸: اعتراض و استیناف‌خواهی راجع به فهرست ابتدایی نامزدان
  • ۴ ثور (اردیبهشت) ۱۳۹۸: انتشار فهرست نهایی نامزدان ریاست‌جمهوری
  • ۶ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ تا ۳ میزان (مهر) ۱۳۹۸: دوره مبارزات انتخاباتی نامزدان انتخابات ریاست‌جمهوری
  • ۶ میزان (مهر) ۱۳۹۸: روز انتخابات
  • ۶ میزان (مهر) ۱۳۹۸ تا ۷ میزان (مهر) ۱۳۹۸: ثبت شکایات روز رأی‌دهی راجع به انتخابات ریاست‌جمهوری
  • ۲۷ میزان (مهر) ۱۳۹۸: اعلان نتایج ابتدایی انتخابات ریاست‌جمهوری
  • ۲۷ میزان (مهر) ۱۳۹۸ تا ۲۹ میزان (مهر) ۱۳۹۸: ثبت اعتراضات راجع به نتایج ابتدایی انتخابات ریاست‌جمهوری
  • ۱۶ عقرب (آبان) ۱۳۹۸: اعلان نتایج نهایی انتخابات ریاست‌جمهوری
  • ۲ قوس (آذر) ۱۳۹۸: دور دوم احتمالی انتخابات ریاست‌جمهوری.

نامزدان[ویرایش]

ثبت نام نامزدان[ویرایش]

ثبت‌نام نامزدهای ریاست جمهوری در ۱ جدی/دی ۱۳۹۷ شروع شد و لطیف پدرام نخستین فردی بود که خود را برای انتخابات ریاست‌جمهوری خود را نامزد کرد.[۷] طبق قانون انتخابات در افغانستان هر فردی که مسلمان و بدون داشتن تابعیت کشور دیگر و سوء پیشه کیفری و تکمیل سن چهل سال می‌تواند خود را نامزد کند. هر فرد باید دو معاون برای خود معرفی کند، همچنین باید یک فهرست ۱۰۰ هزاری نفر از ۲۰ ولایت کشور که نامزدی وی را تأیید کند به همراه سپردن ضمانت مالی ۱ میلیون افغانی (۱۳۰ هزار دلاری) را هنگام ثبت‌نام ارائه کند.[۸] کمیسیون مستقل انتخابات در ۱۷ دلو/بهمن پرونده تمامی ۱۸ نامزدی که برای انتخابات پیش رو خود را کاندید کرده بودند، تأیید کرد.[۹][۱۰]

فهرست نامزدها[ویرایش]

نامزد معاونین شعار وعده‌ها حامیان
Sin foto.svg احمد ولی مسعود فریده مومند

(معاون اول)


عبداللطیف نظری

(معاون دوم)

وفاق ملی[۱۱]
  • ایجاد پست صدر اعظمی.[۱۲]
  • از انحصار درآوردن قدرت از ارگ.[۱۲]
  • تلاش برای بیرون کشیدن افغانستان از بحران و تأمین صلح پایدار.[۱۳]
Sin foto.svg محمد حکیم تورسن نادرشاه احمدزی

(معاون اول)


محمد شفیع قیصاری

(معاون دوم)

  • تأمین ۳۰ درصد صلح در افغانستان[۱۴]
  • محاکمه و اعدام مقامات پیشین و کنونی حکومت.[۱۵]
Sin foto.svg رحمت‌الله نبیل مرادعلی مراد

(معاون اول)


مسعوده جلال

(معاون دوم)

امنیت و عدالت
  • تشکیل کمیسیون مستقل اصلاحات قانون اساسی برای اصلاح قانون اساسی از مجرای همین قانون.[۱۶]
  • کاهش صلاحیت‌های رئیس‌جمهور.[۱۶]
  • مبارزه با فساد، تأمین امنیت و برقراری صلح.[۱۶]
Dr Abdul Latif Pedram.jpg عبداللطیف پدرام احسان‌الله حیدری

(معاون اول)


محمد صادق وردک

(معاون دوم)

آزادی، عدالت و امنیت
  • ایجاد نظام فدرالی در افغانستان.[۱۷]
  • محلی کردن امنیت.[۱۷]
  • به رسمیت شناختن مرز دیورند.[۱۸]
  • رسمی کردن همه زبان‌ها در افغانستان.[۱۷]
  • ایجاد اقتصاد اجتماعی بازار بجای اقتصاد بازار آزاد (سهم داشتن کارگران در سود کارخانه‌ها و تولیدات).[۱۷]
Abdullah Abdullah December 2014.jpg عبدالله عبدالله عنایت‌الله بابر فرهمند

(معاون اول)


اسدالله سعادتی

(معاون دوم)

ثبات و هم‌گرایی
  • تغییر ساختار نظام ریاستی به نخست‌وزیری.[۱۹]
  • تعدیل قانون اساسی از طریق گردهمایی بزرگ (لویه جرگه).[۱۹]
Sin foto.svg عنایت‌الله حفیظ جنت خان فهیم

(معاون اول)


عبدالجمیل شیرانی

(معاون دوم)

خادمین ملت افغانستان
Sin foto.svg غلام فاروق نجرابی شریف الله

(معاون اول)


محمد شریف بابکرخیل

(معاون دوم)

  • تأمین صلح از اولویت کاری وی خواهد بود.[۲۴]
  • ایجاد «نظام جماعت اسلامی».[۲۳]
  • خارج کردن نیروهای خارجی از افغانستان.[۲۳]
Faramarz Tamanna.jpg فرامرز تمنا سید قیاس سعیدی

(معاون اول)


محمد امین رشادت

(معاون دوم)

تدبیر و توسعه
Gulbuddin Hekmatyar.jpg گلبدین حکمتیار فضل‌الهادی وزین

(معاون اول)


حفیظ‌الرحمان نقی

(معاون دوم)

  • تغییر اصولی نظام با توجه به قوانین و آراء مردم.[۲۵]
  • ارائه طرح بدیل قانون اساسی به گردهمایی بزرگ (لویه جرگه).[۲۵]
  • حمایت از نظام مرکزی.[۲۶]
Ashraf Ghani December 2014.jpg محمداشرف غنی امرالله صالح

(معاون اول)


سرور دانش

(معاون دوم)

دولت‌ساز
  • یک تیم چهار نفره صلاحیت تصمیم‌گیری دارند و کشور را مدیریت خواهند کرد.[۲۷]
  • آوردن صلح در کشور.[۲۸]
  • به اتمام رساندن فصل ناتمام تاریخی که اساسش را امان‌الله شاه گذاشته بود.[۲۸]
  • حفظ نظام جمهوریت (نظام ریاستی متمرکز).[۲۹]
  • مقابله با زورمندان محلی.[۲۹]
Sin foto.svg محمد شهاب حکیمی نورالحبیب حصیر

(معاون اول)


عبدالعلی سرابی

(معاون دوم)

قانونیت و رفاه
Sin foto.svg نورالله جلیلی خلیل رومان

(معاون اول)


چراغعلی چراغ

(معاون دوم)

مادر وطن
  • تلاش برای رسیدن صلح با طالبان.[۱۵]
  • برگزاری گردهمایی بزرگ مشورتی.[۲۳]
  • پذیرش تمامی خواسته‌های طالبان.[۲۳]
  • ایجاد یک میلیون شغل در سال اول دولتش.[۲۳]
  • افزایش حقوق چندین برابری معلمان.[۲۳]
Sin foto.svg نور رحمان لیوال عبدالهادی ذوالحکمت

(معاون اول)


محمدنبی ویار

(معاون دوم)

مسئولیت و عدالت
  • تأمین صلح از اولویت کاری وی خواهد بود.[۲۴]
  • حل بی‌عدالتی، ناامنی و چالش‌های موجود.[۲۴]

نامزدهای انصراف داده[ویرایش]

کمیسیون مستقل انتخابات اوراق رأی‌دهی را برای ۱۸ نامزد در سراسر افغانستان توزیع کرد. کمیسیون مستقل انتخابات اعلان کرد افرادی که پس از ضرب‌الاجل تعیین شده از نامزدی در انتخابات انصراف داده‌اند جریمه و آراء آنان شمرده نخواهد شد.[۳۲]

نامزد معاونین انصراف
Zalmai Rassoul.jpg زلمی رسول عبدالجبار تقوا

(معاون اول)


غلامعلی وحدت

(معاون دوم)

زلمی رسول با انصراف از نامزدی‌اش در انتخابات، از تیم «دولت ساز» به رهبری محمد اشرف غنی اعلام حمایت کرد.[۳۰][۳۳]
Mohammad Hanif Atmar in Tehran.jpg محمد حنیف اتمر یونس قانونی

(معاون اول)


محمد محقق

(معاون دوم)

در ۱۷ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ تیم صلح و اعتدال اعلام کرد که کمپین‌های انتخاباتی‌اش را به حالت تعلیق درآورده است.[۳۴]
Sin foto.svg شیدا محمد ابدالی بصیر سالنگی

(معاون اول)


ذوالفقار امید

(معاون دوم)

شیدا محمد ابدالی از کارزار انتخاباتی کنار رفت و به تیم «دولت ساز» به رهبری محمد اشرف غنی پیوست.[۳۵][۳۲]
Sin foto.svg محمد ابراهیم الکوزی خدیجه غزنوی

(معاون اول)


سید سامع کیانی

(معاون دوم)

به نفع اشرف غنی از ادامه کارزار انتخاباتی انصراف داد و به تیم دولت ساز پیوست.[۳۶]
Nur ul-Haq Ulumi.jpg نورالحق علومی بشیر بیژن

(معاون اول)


نعیم غیور

(معاون دوم)

به نفع اشرف غنی از ادامه کارزار انتخاباتی انصراف داد و به تیم دولت ساز پیوست.[۳۶]

رقابت‌های انتخاباتی[ویرایش]

احمد ولی مسعود[ویرایش]

احمد ولی مسعود در ۱۸ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ به گونهٔ رسمی پیکارهای انتخاباتی‌اش را در کابل آغاز کرد. وی رهبران حکومت را ناتوان، فاسد و مستبد خطاب کرد. وی وعده داد که در صورت پیروزی در انتخابات، برای بیرون کشیدن افغانستان از بحران و تأمین صلح پایدار کارهای اساسی خواهد کرد.[۱۳]

محمد حکیم تورسن[ویرایش]

محمد حکیم تورسن در ۳۰ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ پیکارهای انتخاباتی‌اش را به صورت رسمی آغاز کرد. وی در اولین گردهمایی خود که در کابل برگزار شده بود، مقام‌های پیشین و کنونی حکومت را فاسد و جنایتکار خطاب کرد و هشدار داد که در صورت پیروزی در انتخابات پیش‌رو، تمامی این افراد را اعدام خواهد کرد.[۱۵]

رحمت‌الله نبیل[ویرایش]

شیدا محمد ابدالی[ویرایش]

شیدا محمد ابدالی در ۳۰ سنبله (شهریور) ۱۳۹۸ از کارزار انتخاباتی کنار رفت و به تیم «دولت ساز» پیوست. معاونین وی بصیر سالنگی و ذوالفقار امید نیز به تیم «ثبات و همگرایی» به رهبری عبدالله عبدالله پیوستند.[۳۵][۳۲]

عبداللطیف پدرام[ویرایش]

عبداللطیف پدرام در ۲۴ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ کمپین انتخاباتی خود را در همایشی در کابل آغاز کرد. وی در اولین همایش خود صحبت از تقسیم افغانستان به زون‌های فدرالی و دادن صلاحیت تصمیم‌گیری به مردم در محلات و ادارات فدرال در مسائل اقتصادی، اجتماعی و نظامی کرد.[۱۸] وی همچنین وعده داد تا امنیت محلی شود تا افراد با توجه به شناختی که از منطقه خود دارد از خود دفاع کنند. وی همچنین وعده داد به جای فقط زبان فارسی و پشتو، همه زبان‌های مردم افغانستان به رسمیت شناخته شود. وی وعده داد که می‌خواهد در چارچوب فدرالیسم دولت - ملت‌سازی کند. وی مدعی شد که اشرف غنی می‌خواهد دولت - ملت‌سازی را در چارچوب یک قوم و حذف سایر اقوام انجام دهد. وی در بخش اقتصادی بحث ایجاد اقتصاد اجتماعی بازار را به جای اقتصاد باز مطرح کرد و شرح داد که در این ساختار اقتصادی، کارگران و زحمت‌کشان نیز علاوه به معاش (حقوق) در سود ناشی از تولیدات نیز سهیم خواهند بود.[۱۷] وی همچنین از به رسمیت شناختن مرز دیورند تأکید کرد.[۱۸]

عبدالله عبدالله[ویرایش]

عبدالله عبدالله در گردهمایی‌های خود با توجه به گفتگوهای صلح خواستار روی کار آمدن حکومت جدید از طریق انتخابات شد و بیان کرد که دولت آینده باید از تمامی حقوق و دست‌آوردهای مردم افغانستان حفاظت کند.[۳۷]

عنایت‌الله حفیظ[ویرایش]

عنایت‌الله حفیظ هدف خود از نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری را تطبیق عدالت بیان کرد.[۲۳] وی نام تیم انتخاباتی خود را «خادمین ملت افغانستان» معرفی کرده بود.[۲۳] وی دلیل جنگ در افغانستان را به عوامل داخلی نسبت داده‌است. وی در ۳۱ سنبله/شهریور، یک هفته قبل از روز برگزاری انتخابات با انتشار تصویر ۲ معاونش در دیدار با محمد اشرف غنی، خبر از معرفی دو معاون دیگر داد.[۲۳]

غلام فاروق نجرابی[ویرایش]

غلام فاروق نجرابی که در چهار انتخابات گذشته که حضور داشته، شعار خود را «دولت حاکم، حکومت سالم، ملت قایم، حریت دایم و امنیت ناظم» اعلان کرده‌است. وی خواستار حکومت مقتدر مرکزی است. وی در مصاحبه با رسانه‌ها گفته بود که در صورت پیروزی، نیروهای خارجی را از افغانستان خارج می‌کند. وی باورمند به «نظام جماعت اسلامی» است و به نظر او نظام «ریاستی متمرکز و غیرمتمرکز» غیرقابل قبول است.[۲۳]

فرامرز تمنا[ویرایش]

گلبدین حکمتیار[ویرایش]

گلبدین حکمتیار در گردهمایی‌های انتخاباتی که برگزار کرده بود، رسیدن به صلح را یک ضرورت دانست و در صورت رسیدن صلح یک حکومت موقت که مورد قبول همه باشد توافق خواهد شد.[۱۵]

محمد ابراهیم الکوزی[ویرایش]

محمد ابراهیم الکوزی با شعار «تعهد و عمل» وارد کارزار انتخاباتی شد.[۲۳] وی در ۱۷ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ در یک نشست خبری به وضعیت امنیتی اعتراض کرده و دولت را متهم کرده‌است که در تأمین امنیت نامزدان بی‌توجه است. وی دلیل آغاز نکردن کارزارهای انتخاباتی‌اش را اطمینان نداشتن از امنیت خود و هوادارانش گفته و هشدار داد که در صورتی که حکومت به تأمین امنیت نامزدان و به خصوص شخص خود او توجه نکند، انتخابات را تحریم می‌کند.[۳۴] وی توجه به کشاورزی و برگزاری گردهمایی بزرگ (لویه جرگه) را از برنامه‌های خود اعلان کرد.[۲۳] وی بعدها به تیم دولت ساز به رهبری محمد اشرف غنی پیوست و ادامه کارزار انتخاباتی انصراف داد.[۳۶]

محمد اشرف غنی[ویرایش]

محمد اشرف غنی در گردهمایی‌هایی که برگزار کرده بود از نظام جمهوریت (ریاستی متمرکز) دفاع کرده بود و اعلام کرد که در صورت پیروزی این نظام را حفظ خواهد کرد. وی مدعی شد که «حساب دادن و حساب گرفتن بدون جمهوریت امکان‌پذیر نیست». وی همچنین وعده مقابله افراد زورمند را داد و اعلام کرد که افراد زورمند را همانند دوره ۵ ساله گذشته از سیاست دور خواهد کرد.[۲۹]

محمد حنیف اتمر[ویرایش]

در هفته اول ماه اسد (مرداد) ۱۳۹۸ خبرهایی از متلاشی شدن تیم صلح و اعتدال به رهبری حنیف اتمر در رسانه‌ها منتشر شد. برخی منابع به رسانه‌ها اعلام کردند که یونس قانونی از معاونیت اول حنیف اتمر کناره‌گیری کرده‌است. همچنین گفته می‌شد که افراد برجسته دیگری همچون عطا محمد نور، محمد اسماعیل‌خان، بسم‌الله خان محمدی نیز از تیم انتخاباتی حنیف اتمر کناره‌گیری کرده‌اند. افراد نزدیک به محمد یونس قانونی دلیل کناره‌گیری این افراد را خلف وعده حنیف اتمر در خصوص تغییر نظام مدیریتی کشور از ریاستی متمرکز به صدارتی-پارلمانی غیر متمرکز اعلام کرده بود. حنیف اتمر هرچند در ابتدا وعده تغییر را داده بود، اما با شروع کارزارهای انتخاباتی در پسرهای انتخاباتی وی و همچنین در مصاحبه‌ای که با تلویزیون طلوع داشت، صحبت از نظام ریاستی کرده بود.[۳۸][۳۹] برخی منابع اختلافات در تیم صلح و اعتدال را بحث بر سر اعلام کرسی نخست‌وزیری برای عطا محمد نور اعلام کرده بودند. محمد حنیف اتمر در این باره اعلام کرد که لویه جرگه‌ای برگزار خواهد شد و مردم در این باره تصمیم خواهند گرفت.[۴۰] در ۱۷ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ تیم صلح و اعتدال اعلام کرد که کمپین‌های انتخاباتی‌اش را به حالت تعلیق درآورده است.[۳۴] دسته انتخاباتی صلح و اعتدال در اعلامیه خود بیان کرده بود که: «روند ملی انتخابات به دلیل اقدامات غیرقانونی و بی‌باکانه تیم حاکم خدشه دار شده و اعتبار خود را از دست داده‌است». این دسته انتخاباتی ارگ را به مداخله در امور انتخاباتی متهم کرده و بیان کرده که با دوام چنین وضعیت هیچ اطمینانی در مورد شفافیت انتخابات و فضای آزاد و عادلانه برای انتخابات وجود ندارد.[۳۴] محمد محقق معاون دوم حنیف اتمر اختلاف‌ها میان اعضای رهبری تیم صلح و اعتدال را تأیید کرد و احتمال خروج اعضای دستهٔ صلح و اعتدال و همکاری با تیم‌های انتخاباتی دیگر را داد.[۴۰] حزب متحد مردم افغانستان به رهبری وحیدالله سباوون در نامه‌ای خبر جدایی این حزب از تیم صلح و اعتدال را به دلیل خواست‌های غیرقانونی اعضای رهبری این دسته را داد.[۴۰] محمد محقق معاون دوم حنیف اتمر در ۳۱ اسد (مرداد) ۱۳۹۸ به تیم عبدالله عبدالله پیوست.[۲۰] محقق در نشستی دلیل جدایی خود از تیم اتمر را اولویت دادن اتمر به صلح و قرار گرفتن پروسه انتخابات در اولویت دومش اعلام کرد.[۴۱]

محمد شهاب حکیمی[ویرایش]

محمد شهاب حکیمی در گردهمایی‌های خود بر تأمین صلح تأکید کرد. وی اولویت تیم خود را رسیدن به صلح اعلام کرد.[۳۱] وی در مصاحبه با رسانه‌ها گفته بود که در صورت پیروزی «رابطه افغانستان با ناتو و آمریکا را مانند جاپان/ژاپن و کوریا/کره جنوبی» می‌سازد.[۲۳] و اگر در حکومت وی کسی به ناحق کشته شود، استعفا می‌دهد.[۲۳]

نورالحق علومی[ویرایش]

وی به نفع محمد اشرف غنی از ادامه کارزار انتخاباتی انصراف داد و از تیم محمد اشرف غنی اعلان حمایت کرد.[۳۶]

نورالله جلیلی[ویرایش]

سید نورالله جلیلی با شعار «مادر وطن» وارد کارزار انتخاباتی شد.[۲۳] نخستین برنامه ولایتی پیکارهای انتخاباتی‌اش را در ننگرهار برگزار کرد و در بین هوادارانش اعلام کرد که برای رسید به صلح با طالبان حاضر است از ارگ نیز بگذرد.[۱۵] وی در مصاحبه‌ای مدعی شده بود که در صورت پیروزی به گردهمایی مشورتی «لویه جرگه مشورتی» مراجعه کرده و تمامی خواسته‌های طالبان را قبول خواهد کرد. وی صلح در افغانستان را اولویت اصلی در دولت خود (در صورت پیروزی) خواهد دانست.[۲۳]

نور رحمان لیوال[ویرایش]

نور رحمان لیوال با شعار «مسئولیت و عدالت» وارد کارزار انتخاباتی شده‌است. وی باور دارد با ایجاد حس مسئولیت پذیری در کشور، می‌توان عدالت را نیز اجرا کرد و مشکل کشور را نبود حس مسئولیت پذیری می‌داند.[۲۳]

چالش‌ها[ویرایش]

هزینه انتخابات[ویرایش]

کمیسیون مستقل انتخابات هزینه انتخابات پیش رو را ۱۹۲ میلیون دلار پیش‌بینی کرده‌است.[۴۲] اما بعدها اعلام شد که ۱۴۹ میلیون دلار بودجه برای این انتخابات تعیین شده‌است. ۹۰ میلیون آن از بودجه دولت افغانستان تأمین خواهد شد. ۵۹ میلیون دیگر از سوی همکاران بین‌المللی پرداخت می‌شود. برخی کشورهای حامی افغانستان کمک‌های نقدی برای برگزاری این انتخابات متقبل شده‌اند.[۴]

کشورهای حمایت کننده[ویرایش]

  • ایالات متحده آمریکا: ۲۹ میلیون دلار از هزینه برگزاری انتخابات را کشور آمریکا بر عهده گرفته‌است.[۴]
  • بریتانیا: بریتانیا اعلام آمادگی کرده‌است که ۸ میلیون پوند برای برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری کمک کند.[۴۳]

تشکیل دولت موقت[ویرایش]

طبق ماده شصت و یکم قانون اساسی افغانستان، وظیفه رئیس‌جمهور در اول جوزای ۱۳۹۸ پایان می‌یافت به همین منظور برخی از نامزدها ادامه دوره ریاست‌جمهوری محمد اشرف غنی را پس از این تاریخ را خلاف قانون اساسی می‌دانستند[۴۴][۴۵] و به همین منظور، ۱۱ تن از نامزدها خواستار تشکیل دولت سرپرست شدند،[۳] این نامزدها در طرحی که مطرح کرده بودند، خواستار اعمال محدودیت در صلاحیت‌های دولت در عزل و نصب، دسترسی به منابع دولتی و انتخابات شدند.[۴۶] اشرف غنی این طرح را رد و اعلام کرد تا زمان تعیین شدن رئیس‌جمهور در پی برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در قدرت می‌ماند.[۴۷] دادگاه عالی افغانستان ادامه کار رئیس‌جمهوری کنونی افغانستان را تا بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری که قرار است به تاریخ ششم میزان/مهر سال جاری برگزار شود، تأیید کرد.[۴۸]

امنیت[ویرایش]

طالبان این انتخابات را تحریم کرد و تهدید کرد که شبه‌نظامیان این گروه هر آنچه که بتوانند برای جلوگیری از برگزاری آن انجام خواهند داد و در عین حال به مردم عادی هشدار داد که از حضور در تجمعات انتخاباتی به دلیل اینکه هدف حملات این گروه قرار می‌گیرد بپرهیزند.[۴۹][۵۰] سازمان عفو بین‌الملل در واکنش به تهدید طالبان، آن را بی‌احترامی به حیات انسانی دانست.[۵۱] دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در کابل یا یوناما نیز حمله به مراکز رأی دهی و هدف قرار دادن رأی‌دهندگان را نقض قوانین بین‌المللی و جرم دانست.[۵۲]

در روز انتخابات[ویرایش]

وزارت امور داخله افغانستان در یک نشست خبری پس از پایان برگزاری انتخابات خبر از دفع ۶۸ حمله توسط نیروهای امنیتی را گزارش داد. طبق گفته مقامات امنیتی، طالبان نتوانستند باعث اخلال در انتخابات شوند. در جریان انتخابات از بین نیروهای امنیتی ۲ پلیس و ۲ سرباز ارتش کشته شدند و ۳۷ نفر از مأموران امنیتی زخمی شدند. بر اساس دیگر گزارش‌ها از سراسر افغانستان، ۴ تن کشته از جمله یک زن و یک کودک و ۷۲ نفر زخمی شدند که بسیاری از آنان را غیرنظامیان تشکیل می‌داد.[۵۳]

بسته شدن مراکز رأی‌دهی[ویرایش]

کمیسیون مستقل انتخابات برای روز انتخابات ریاست‌جمهوری، ۷۳۸۵ مرکز رأی‌گیری را در نظر گرفته بود؛ اما با بررسی نهادهای امنیتی، روشن شد که تنها ۴۹۴۲ مرکز می‌تواند باز باشد و بیش از دو هزار مرکز به دلیل مشکلات امنیتی بسته خواهد بود. هرچند پیش‌بینی می‌شود که تعداد مراکز رأی‌دهی بسته شده تا روز انتخابات افزایش یابد. فراه با ۱۷۴مرکز بسته، هرات با ۱۶۲ مرکز بسته، غزنی با ۱۵۹ مرکز بسته، هلمند با ۱۵۰ مرکز بسته و بادغیس با ۱۳۶ مرکز بسته، جزء ۵ ولایت نخست هستند که بیشترین مراکز بستهٔ رای‌دهی را دارند. بامیان، پنجشیر و کابل جزء کمترین مراکز بسته در این انتخابات هستند.[۵۴]

تقلب انتخاباتی[ویرایش]

انتخابات در افغانستان همواره با تقلب گسترده روبرو شده بوده‌است. در این انتخابات کمیسیون مستقل انتخابات برای مبارزه مدعی شده بود که با نصب فهرست دیجیتالی رأی‌دهندگان در دستگاه بیومتریک می‌تواند از ۹۰ درصد تقلب‌های سازمان یافته در انتخابات ریاست‌جمهوری جلوگیری کند. کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان ۲۹ هزار دستگاه بیومتریک برای مراکز رأی‌دهی و ۵ هزار دستگاه ذخیره نیز به مراکز رأی‌دهی فرستاده‌است.[۳۵] این مقدار دستگاه دستگاه بیومتریک برای ثبت مشخصات نه میلیون رأی‌دهنده در نظر گرفته شده‌است. نهادهای ناظر انتخابات با توجه به تعداد رأی دهندگان و زمان، تعداد دستگاه‌های بیومتریک را کافی نمی‌داند. این نهادها مدعی شده‌اند که برای هر محل رای‌دهی بیش از ۳۰۰ نفر حضور یابند، اما برای هر محل فقط ۱ دستگاه در نظر گرفته شده‌است.[۵۵] برخی از نامزدها و افراد سیاسی نیز مدعی شده‌اند که دستگاه‌هایی که کمیسیون مستقل انتخابات خریده‌است توان درست شناخت تمامی انگشتان رأی‌دهنده و نیز تصویر رأی دهنده را ندارد و کمیسیون را متهم به زمینه‌سازی برای مهندسی انتخابات کردند. هرچند ریاست‌جمهوری و کمیسیون مستقل انتخابات این ادعاها را رد می‌کند.[۵۶] کمیسیون مستقل انتخابات اعلان کرد که آرایی که از طریق دستگاه بیومتریک ثبت نشود اعتبار ندارد.[۳۵]

تفکیک آراء[ویرایش]

در این انتخابات برای جلوگیری از تقلب از دستگاه‌های بیومتریک استفاده شد. کمیسیون مستقل انتخابات پس از برگزاری انتخابات اعلام کرد که پس از اینکه تمامی دستگاه‌های بیومتریک به کمیسیون برسد طی دو مرحله اقدام به تفکیک آراء خواهد زد. در مرحله اول آراء بیومتریک شده از آرای غیر بیومتریک تفکیک و در مرحله دوم، آرای بیومتریک شده نیز برای دریافتن مشکلات و تخلفات احتمالی بررسی و تصفیه خواهد شد.[۵۷] این کمیسیون همچنین اعلام کرد که برخی از دستگاه‌های بیومتریک ناپدید و حافظه برخی دیگر دستگاه‌ها نابود شده که بعداً بر سر اعتبار آراء چنین محل‌هایی تصمیم گرفته خواهد شد.[۵۷]

تهدید به مرگ رئیس اجرائی تیفا[ویرایش]

نعیم ایوب زاده، رئیس اجرایی بنیاد انتخابات شفاف افغانستان «تیفا» مدعی شده بود که به دلیل ارایه معلومات از روند انتخابات از سوی تیم دولت‌ساز تهدید به مرگ شده‌است. هرچند سخنگوی تیم دولت ساز این ادعا را رد کرد و خواستار ارائه مدارک به نهادهای عدلی و قضائی شده‌است.[۵۸]

نظرسنجی[ویرایش]

جدول زیر نتایج دو نظرسنجی است که از طرف بنیاد انتخابات شفاف افغانستان در دو نوبت گرفته شده‌است.

نظرسنجی انتخابات
نامزد دوره‌ها درصد تغییرات
عبدالله عبدالله دور اول
  
9.14% +10.27%
دور دوم
  
19.41%
محمد اشرف غنی دور اول
  
13.45% +5.2%
دور دوم
  
18.65%
رحمت‌الله نبیل دور اول
  
7.03% +0.23%
دور دوم
  
7.26%
گلبدین حکمتیار دور اول
  
0.52% +3.66%
دور دوم
  
4.18%
احمد ولی مسعود دور اول
  
1.16% +1.29%
دور دوم
  
2.45%
نورالله جلیلی دور اول
  
0.03% +2.35%
دور دوم
  
2.38%
فرامرز تمنا دور اول
  
1.58% +0.25%
دور دوم
  
1.83%
محمد شهاب حکیمی دور اول
  
0.12% +0.83%
دور دوم
  
0.95%
عبدالطیف پدرام دور اول
  
2.61% -1.78%
دور دوم
  
0.83%
نورالحق علومی دور اول
  
0.21% +0.33%
دور دوم
  
0.54%
محمد حکیم تورسن دور اول
  
0.67% -0.25%
دور دوم
  
0.42%
عنایت‌الله حفیظ دور اول
  
0.08% +0.31%
دور دوم
  
0.39%
محمد حنیف اتمر دور اول
  
5.58% -5.4%
دور دوم
  
0.18%
غلام فاروق نجرابی دور اول
  
0.16% -0.01%
دور دوم
  
0.15%
محمد ابراهیم الکوزی دور اول
  
0.1% -0.01%
دور دوم
  
0.09%
نور رحمان لیوال دور اول
  
0.05% 0%
دور دوم
  
0.05%
شیدا محمد ابدالی دور اول
  
0.05% 0%
دور دوم
  
0.05%
زلمی رسول دور اول
  
0.24% -0.22%
دور دوم
  
0.04%
جدول نتایج نظرسنجی‌هایی که از طرف بنیاد انتخابات شفاف افغانستان (تیفا) در دو دوره برگزار شده بود.[۵۹][۶۰]

روز انتخابات[ویرایش]

انتخابات با حضور ۱۳ نماینده در ششم میزان/مهر در ساعت ۷ صبح به‌وقت کابل شروع شد و قرار بود تا ساعت ۳ بعد از ظهر ادامه پیدا کند، اما کمیسیون مستقل انتخابات برای مشارکت بیشتر افراد آن را دو ساعت تمدید کرد.[۶۱] ۵ نامزد از ادامه حضور در انتخابات یا کناره‌گیری کردند یا به تیم دیگری پیوستند.[۳۶] کمیسیون مستقل انتخابات بعدها اعلان کرد که در روز انتخابات ۴ هزار و ۶۸۴ مرکز باز گزارش شده و ۶۹۸ مرکز در سراسر افغانستان بسته بوده‌اند. اما نهاد انتخابات آزاد و عادلانه (فیفا) اعلام کرد که بر اساس یافته‌های این نهاد در روز انتخابات ۳ هزار و ۸۹۱ مرکز در افغانستان باز بوده‌است. کمیسیون مستقل انتخابات اعلام کرد که در روز انتخابات دو میلیون و ۶۹۵ هزار و ۸۹۰ نفر در سراسر افغانستان در انتخابات روز ششم میزان/مهر شرکت کرده‌است. هرچند اعلان کرد که آمار شرکت‌کنندگان نهایی نیست و ممکن است تغییر کند.[۶۲] طبق تقویم انتخابات افغانستان قرار است که نتایج ابتدایی انتخابات در ۲۷ میزان (مهر) ۱۳۹۸ اعلام شود.[۶]

منابع[ویرایش]

  1. Taylor, Guy (1 April 2018). "Afghanistan sets election date; could impact Taliban peace talks". The Washington Times.
  2. «انتخابات ریاست جمهوری افغانستان برای بار دوم به تعویق افتاد» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۳-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۳.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «'ثبت نام تقویتی' برای انتخابات ریاست جمهوری افغانستان آغاز شد» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۶-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۱.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «کمیسیون شکایات انتخاباتی برای استخدام شش هزار ناظرش بودجه ندارد». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۸-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  5. «چه کسانی داوطلب ورود به ارگ شده‌اند» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۱.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان. «تقویم انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۸ افغانستان» (PDF). کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان.
  7. «نخستین نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ثبت‌نام کرد» (به انگلیسی). BBC News فارسی. ۲۰۱۹-۰۱-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۴.
  8. «انتخابات ریاست جمهوری افغانستان 'سه ماه به تعویق افتاد'» (به انگلیسی). BBC News فارسی. ۲۰۱۸-۱۲-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۴.
  9. Sputnik. «فهرست ابتدایی نامزدان انتخابات ریاست جمهوری اعلام شد». af.sputniknews.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۸.
  10. «فهرست ابتدایی نامزدان ریاست جمهوری افغانستان اعلام شد». صدای امریکا. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۸.
  11. «احمد ولی مسعود کاندید انتخابات ریاست جمهوری شد - آوا». www.avapress.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۰.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Sputnik. «ورود احمد ولی مسعود با تیم وفاق ملی به رقابت‌های انتخاباتی». af.sputniknews.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۰.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «احمد ولی مسعود به‌گونهٔ رسمی پیکارهای انتخاباتی‌اش را آغاز کرد». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  14. «اشرف غنی خواست معاونم باشد، اما نپذیرفتم». خبرگزاری دید. ۷ جوزا ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۳ جوزا ۱۳۹۸.
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ ۱۵٫۳ ۱۵٫۴ «تورسن: درصورت پیروزی درانتخابات مقام‌های حکومت را کیفری خواهم کرد». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ «رحمت‌الله نبیل با وعده کاهش «صلاحیت‌های رئیس‌جمهور» در انتخابات ریاست جمهوری نام‌نویسی کرد». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۰.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۳ ۱۷٫۴ dailyetilaatroz (۲۰۱۹-۰۸-۱۵). «آغاز کمپین انتخاباتی پدرام؛ «جمهوری اسلامی فدرالی افغانستان-خراسان می‌خواهیم»». روزنامه اطلاعات روز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ «لطیف پدرام کارزارهای انتخاباتی‌اش را آغاز کرد». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۸-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ «عبدالله عبدالله به عنوان نامزد انتخابات ریاست جمهوری در کمیسیون انتخابات نام‌نویسی کرد». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۱-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۰.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «محمد محقق به دستهٔ انتخاباتی عبدالله عبدالله پیوست». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  21. «صف‌بندی‌های انتخاباتی». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۷.
  22. «صفحه رسمی ثبات و همگرایی». www.facebook.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  23. ۲۳٫۰۰ ۲۳٫۰۱ ۲۳٫۰۲ ۲۳٫۰۳ ۲۳٫۰۴ ۲۳٫۰۵ ۲۳٫۰۶ ۲۳٫۰۷ ۲۳٫۰۸ ۲۳٫۰۹ ۲۳٫۱۰ ۲۳٫۱۱ ۲۳٫۱۲ ۲۳٫۱۳ ۲۳٫۱۴ ۲۳٫۱۵ ۲۳٫۱۶ ۲۳٫۱۷ «شش نامزد کمترشناخته‌شده انتخابات افغانستان چه می‌گویند؟» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۹-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۰۹.
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ «لیوال، ابدالی ونجرابی به حیث نامزدان انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کردند». www.pajhwok.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۱.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ «چهار نامزد با وعده «تغییر نظام سیاسی» ثبت نام کردند». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۰.
  26. «گلبدین حکمتیار به عنوان نامزد ریاست جمهوری افغانستان ثبت نام کرد» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۰.
  27. «اشرف غنی به عنوان نامزد انتخابات ریاست جمهوری در کمیسیون انتخابات نام‌نویسی کرد». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۱-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۰.
  28. ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ «جدال شعارها و برنامه‌های نامزدان انتخابات ریاست جمهوری». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۱-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۸.
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ ۲۹٫۲ «غنی در سفرش به ولایت هرات باردیگر بر حفظ نظام جمهوریت تأکید کرد». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «زلمی رسول از کاندیداتوری اش انصراف داد». دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۷.
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ «ادامهٔ پیکارهای انتخاباتی؛ شهاب حکیمی بر تأمین صلح تأکید کرد». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  32. ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ ۳۲٫۲ «انتخابات افغانستان؛ نامزدهایی که انصراف داده‌اند جریمه می‌شوند» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۹-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۲۵.
  33. "زلمی رسول از نامزدی انصراف داد". خبرگزاری دید. 2019-08-06. Retrieved 2019-08-07.
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ ۳۴٫۲ ۳۴٫۳ «حنیف اتمر کمپین انتخاباتی‌اش را متوقف کرد و ابراهیم الکوزی از تحریم انتخابات هشدار داد». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۸-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۱.
  35. ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ ۳۵٫۲ ۳۵٫۳ «شیدا محمد ابدالی به تیم انتخاباتی اشرف غنی پیوست». خبرگزاری آریانا نیوز. ۲۰۱۹-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۲۵.
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ ۳۶٫۲ ۳۶٫۳ ۳۶٫۴ «در میدان رقابت برای تصدی کرسی ریاست جمهوری در انتخابات روز شنبه تنها سیزده نامزد باقی مانده‌اند». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۹-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۲۷.
  37. dailyetilaatroz (۲۰۱۹-۰۸-۲۰). «عبدالله از هوادارانش خواست برای جلوگیری از تقلب در انتخابات آمادگی بگیرند». روزنامه اطلاعات روز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  38. «انحلال تیم انتخاباتی «اتمر» با کناره‌گیری قانونی، عطا و اسماعیل خان!». www.yjc.ir. ۹ مرداد ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۱.
  39. «دری نیوز | انحلال تیم انتخاباتی «اتمر» با کناره‌گیری قانونی، عطا و اسماعیل خان!». دری نیوز. ۲۰۱۹-۰۷-۳۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۱.
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ ۴۰٫۲ «محقق: احتمال دارد اعضای دستهٔ صلح و اعتدال با دسته‌های دیگر بروند». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۴.
  41. «محقق: بدلیلی‌که اتمر به صلح اولویت داد از تیم او جدا شدم». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۳.
  42. «کمیسیون انتخابات: برگزاری انتخابات‌های پیشرو 192 میلیون دالر هزینه نیاز دارد». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۳-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۸.
  43. dailyetilaatroz (۲۰۱۹-۰۸-۱۵). «اعلام آمادگی بریتانیا به پرداخت 8 میلیون پوند برای انتخابات ریاست‌جمهوری». روزنامه اطلاعات روز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  44. «اتمر: با پایان دوره کاری حکومت در اول جوزا دولت موقت تشکیل شود». خبرگزاری افق. ۲۰۱۹-۰۳-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۸.
  45. «اتمر: پس از اول جوزا آوردن حکومت موقت از اولویت‌های ما خواهد بود». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۸.
  46. dailyetilaatroz (۲۰۱۹-۰۵-۲۰). «طرح 11 نامزد انتخابات ریاست جمهوری برای ایجاد «دولت موقت» چیست؟». روزنامه اطلاعات روز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۸.
  47. «مخالفت ریاست جمهوری افغانستان با طرح تشکیل دولت موقت». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۵-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۸.
  48. «دادگاه عالی افغانستان: اشرف غنی تا پایان انتخابات به کارش ادامه بدهد» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۴-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۸.
  49. «تهدید طالبان به هدف‌گیری تجمعات انتخاباتی». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۷.
  50. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «طالبان انتخابات ریاست جمهوری افغانستان را تهدید کردند | DW | 06.08.2019». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۷.
  51. «طالبان تهدید کرده‌اند که انتخابات ریاست جمهوری را برهم می‌زنند». رادیو آزادی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۷.
  52. «سازمان ملل در واکنش به تهدید انتخابات: حمله به رأی‌دهنده‌گان جرم است». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۸-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۷.
  53. «انتخابات ریاست جمهوری افغانستان بدون اخلال جدی امنیتی برگزار شد» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۰۸.
  54. «در روز انتخابات ۴۹۴۲ مرکز رأی‌دهی باز خواهند بود». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۳.
  55. «کمیسیون مستقل انتخابات: با نصب فهرست دیجیتالی در دستگاه‌های بایومتریک ۹۰ درصد تقلب سازمان‌یافته جلوگیری می‌شود». هشت صبح. ۲۰۱۹-۰۸-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۴.
  56. «نگرانی نامزدان و سیاسیون از مشکل جدی در دستگاه‌های بایومتریک». طلوع‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۳.
  57. ۵۷٫۰ ۵۷٫۱ «کمیسیون انتخابات افغانستان: تعدادی از دستگاه‌های بیومتریک ناپدید شده‌اند» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۱۰-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۰۹.
  58. News، Ariana. «تهدید به مرگ شدن رئیس اجرایی «تیفا» از سوی دسته‌های انتخاباتی». آریانا نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۰۹.
  59. «عبدالله پیشتاز انتخابات در نظرسنجی «تیفا» اعلام شد». افغان پیپر. ۴ میزان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۹.
  60. «نظر سنجی انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۸». بنیاد انتخابات شفاف افغانستان. ۲۴ اسد ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۹.
  61. «انتخابات افغانستان؛ آمار تخمینی: میزان مشارکت پایین بوده‌است» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۰۸.
  62. «انتخابات افغانستان؛ کدام ولایت‌ها بیشترین و کدام ولایتها کمترین رای را داشتند؟» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۱۰-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۰۸.