آلماتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آلماتی
Алматы
شهر
Clockwise from top: Blue hour view of Ascension Cathedral, in Panfilov Park; Kazakh British Technical University; Evening view of the city of Almaty from the hill of Kok Tobe; Abay Opera House; Entrance to the Park of the First President; View of Tian Shan mountains along with برج آلماتی from the Republic Square; Golden Man statue in Independence Square.
Clockwise from top: Blue hour view of Ascension Cathedral, in Panfilov Park; Kazakh British Technical University; Evening view of the city of Almaty from the hill of Kok Tobe; Abay Opera House; Entrance to the Park of the First President; View of Tian Shan mountains along with برج آلماتی from the Republic Square; Golden Man statue in Independence Square.
پرچم آلماتی
پرچم
نشان رسمی آلماتی
نشان رسمی
آلماتی در Kazakhstan قرار گرفته‌است
آلماتی
آلماتی
Location in Kazakhstan
مختصات: ۴۳°۱۶′۳۹″ شمالی ۷۶°۵۳′۴۵″ شرقی / ۴۳٫۲۷۷۵۰°شمالی ۷۶٫۸۹۵۸۳°شرقی / 43.27750; 76.89583مختصات: ۴۳°۱۶′۳۹″ شمالی ۷۶°۵۳′۴۵″ شرقی / ۴۳٫۲۷۷۵۰°شمالی ۷۶٫۸۹۵۸۳°شرقی / 43.27750; 76.89583
کشور قزاقستان
استان آلماتی
First settled ۱۰–۹ قرن بعد از میلاد
بنیان‌گذاری ۱۸۵۴
Incorporated (city) ۱۸۶۷
حکومت
 • Akim (mayor) Bauyrzhan Baybek
مساحت
 • کل ۶۸۲ کیلومتر مربع (۲۶۰ مایل مربع)
ارتفاع ۵۰۰–۱٬۷۰۰ متر (۱۶۴۰–۵۵۷۷ پا)
جمعیت (۲۰۱۶-۰۱-۰۱)[۱]
 • جمعیت ۱٬۷۰۳٬۴۸۱
 • تراکم ۲٬۵۰۰/km۲ (۶٬۵۰۰/sq mi)
منطقهٔ زمانی یوتی‌سی ۰۶:۰۰+ (یوتی‌سی +۶)
کد پستی ۰۵۰۰۰۰–۰۵۰۰۶۳
پیش‌شماره(های) تلفن +7 727[۲]
ISO 3166-2:KZ ALA
پلاک وسیله نقلیه 02 (A - on older plates)
وبگاه http://www.almaty.kz

آلماتی (به قزاقی: Алматы) بزرگ‌ترین شهر کشور قزاقستان و پایتخت پیشین آن است. نام این شهر در فارسی گاه آلماآتی نوشته می‌شود.

نام[ویرایش]

آلماتی واژه‌ای قزاقی به معنی «سیبدار» است. نام پیشین این شهر آلماآتا (Алма-Ата) بود که در ترکی به معنی «پدر سیب» است. در زمان روسیه تزاری، این شهر ورنیی (Верный) نامیده می‌شد. در منطقه آلماتی تنوع بسیار گونه‌های سیب نشانگر بومی بودن این درخت در جنوب شرقی قزاقستان است.

طبق ادعایی دیگر ریشه این نام سکایی و ایرانی بوده‌است. وقتی نام‌های شهر یعنی آلماآتا و ورنی و نام کوه آن یعنی آلاتائو را در رابطه با هم مورد و در رابطه با هم مورد بررسی قرار دهیم می بینیم که بخش تائو یا تی (به معنی کوه) است و در زبان سکایی و سانسکریت به معنی کوه است. بخش آلا هم در نام این کوه نشان دهنده کلمه فارسی و سکایی آله (عقاب) یعنی پرنده سنتی شکاری صحراگردان این نواحی است. بنابراین نام آلماآتا در اصل به زبان سکایی-ایرانی، آلوه آتاو یعنی کوه عقاب بوده‌است که به صورت آلما آتا در آمده‌است. حرف "و" در گروه زبان‌های ایرانی (از جمله سغدی و خوارزمی) قابل تبدیل به "م" بوده‌است چنان که پسوند "وند" به صورت "مند" هم بیان می گردد. حتی اسم روسی کهن این شهر یعنی وارنی هم در گروه زبان‌های ایرانی تلفظ کلمه وارغنی ایرانی (عقاب؛ اوریلو روسی که به صورت اورال نام کوهستان معروف بین شمال آسیا و اروپا است) در لهجه‌های زبان ترکی بوده‌است که در آن‌ها حرف "غ" در میان کلمه به صورت "ع" یا "ء" (که در ترکیه آن را "غ" نرم نامیده اند) ادا می گردد. معنی ظاهری ترکی این کوه یعنی پدر سیب مناسبتی با این شهر سردسیری و استپی شمالی ندارد. [۳] [۴]

جمعیت[ویرایش]

جمعیت آن ۱٬۱۸۵٬۹۰۰ نفر (سال ۲۰۰۴) است و ۸ درصد جمعیت کل قزاقستان را در خود جای داده‌است.

مترو[ویرایش]

متروی آلماتی در سال ۲۰۱۱ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۱ خط و ۹ ایستگاه می‌باشد.

خواهرخواندگان[ویرایش]

شهر توسان در ایالت آریزونای آمریکا شهر خواهر آلماتی است.

نگارخانه[ویرایش]

Panoramic night view of Almaty from Kok-Tobe

اقلیم[ویرایش]

داده‌های اقلیم Almaty
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۱۸٫۲
(۶۵)
۱۹٫۰
(۶۶)
۲۸٫۰
(۸۲)
۳۳٫۲
(۹۲)
۳۵٫۱
(۹۵)
۳۹٫۳
(۱۰۳)
۴۱٫۷
(۱۰۷)
۴۰٫۵
(۱۰۵)
۳۸٫۱
(۱۰۱)
۳۱٫۱
(۸۸)
۲۵٫۴
(۷۸)
۱۹٫۲
(۶۷)
۴۱٫۷
(۱۰۷)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) −۰٫۲
(۳۲)
۱٫۴
(۳۵)
۷٫۰
(۴۵)
۱۷٫۲
(۶۳)
۲۱٫۶
(۷۱)
۲۶٫۷
(۸۰)
۲۹٫۸
(۸۶)
۲۸٫۷
(۸۴)
۲۳٫۸
(۷۵)
۱۵٫۹
(۶۱)
۷٫۵
(۴۶)
۲٫۴
(۳۶)
۱۵٫۲
(۵۹)
میانگین روزانه °C (°F) −۴٫۹
(۲۳)
−۳٫۴
(۲۶)
۲٫۲
(۳۶)
۱۱٫۷
(۵۳)
۱۶٫۱
(۶۱)
۲۱٫۰
(۷۰)
۲۳٫۸
(۷۵)
۲۲٫۵
(۷۳)
۱۷٫۵
(۶۴)
۱۰٫۲
(۵۰)
۲٫۷
(۳۷)
−۲٫۲
(۲۸)
۹٫۸
(۵۰)
میانگین کم‌ترین °C (°F) −۹٫۶
(۱۵)
−۸٫۲
(۱۷)
−۲٫۶
(۲۷)
۶٫۱
(۴۳)
۱۰٫۵
(۵۱)
۱۵٫۲
(۵۹)
۱۷٫۸
(۶۴)
۱۶٫۳
(۶۱)
۱۱٫۲
(۵۲)
۴٫۵
(۴۰)
−۲٫۱
(۲۸)
−۶٫۷
(۲۰)
۴٫۴
(۴۰)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۳۰٫۱
(−۲۲)
−۳۷٫۷
(−۳۶)
−۲۴٫۸
(−۱۳)
−۱۰٫۹
(۱۲)
−۷٫۰
(۱۹)
۲٫۰
(۳۶)
۷٫۳
(۴۵)
۴٫۷
(۴۰)
−۳٫۰
(۲۷)
−۱۱٫۹
(۱۱)
−۳۴٫۱
(−۲۹)
−۳۱٫۸
(−۲۵)
−۳۷٫۷
(−۳۶)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۳۳
(۱٫۳)
۴۱
(۱٫۶۱)
۶۲
(۲٫۴۴)
۱۱۱
(۴٫۳۷)
۱۰۶
(۴٫۱۷)
۶۱
(۲٫۴)
۳۸
(۱٫۵)
۲۷
(۱٫۰۶)
۲۹
(۱٫۱۴)
۵۶
(۲٫۲)
۵۲
(۲٫۰۵)
۴۱
(۱٫۶۱)
۶۵۷
(۲۵٫۸۷)
منبع: [۱]

منابع[ویرایش]