نیروگاه تلمبه‌ای ذخیره‌ای سیاه‌بیشه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سیاه‌بیشه
تصویری از سیاه‌بیشه
اطلاعات کلی
نام رسمی: سیاه‌بیشه
کشور: ایران پرچم ایران
رودخانه: چالوس
محل: جاده چالوس
سیاه‌بیشه بر ایران واقع شده‌است
سیاه‌بیشه
نوع سد: سنگ‌ریزه‌ای با رویه بتنی
ارتفاع از پی: ۸۲/۵ متر (سد بالا)
۱۰۲ متر (سد پایین)
طول تاج: ۴۳۶ متر (سد بالا)
۳۳۲ متر (سد پایین)
عرض در پی: ۲۳۰ متر (سد بالا)
۴۲۰ متر (سد پایین)
عرض تاج: ۱۲ متر (سد بالا)
۱۲ متر (سد پایین)
نوع سرریز: آزاد پلکانی (سد بالا و پایین)
ظرفیت تخلیه سرریزها: ۲۰۳ مترمکعب بر ثانیه (سد بالا)
۸۶۰ مترمکعب بر ثانیه (سد پایین)
تاریخ آغاز ساخت: ۱۳۸۲ (سد بالا و پایین)
اطلاعات مخزن
حجم مخزن: ۴۳۴۴۲۲۰ مترمکعب (سد بالا)
۶۸۷۴۷۰۹ مترمکعب (سد پایین)
مساحت دریاچه: ۱۸۶ کیلومتر مربع (سد بالا)
۲۴۴ کیلومتر مربع (سد پایین)
طول دریاچه: ۱۰۰۰ متر (سد بالا)
(سد پایین)۱۱۰۰ متر (سد پایین)
پانویس‌ها

مختصات: ۳۶°۰۷′۴۹″ شمالی ۵۱°۱۰′۵۴″ شرقی / ۳۶.۱۳۰۴° شمالی ۵۱.۱۸۱۸° شرقی / 36.1304; 51.1818


سد و نیروگاه سیاه‌بیشه (در ۱۲۵ کیلومتری شمال تهران و ده کیلومتری شمال تونل کندوان و در مسیر رودخانهٔ چالوس)، یک نیروگاه تلمبه‌ذخیره‌ای با ظرفیت تولید ۱۰۴۰ مگاوات که شامل چهار واحد ۲۶۰ مگاواتی است. [۱] این طرح دارای دو سد و یک نیروگاه تلمبه‌ذخیره‌ای است. نیروگاه تلمبه‌ذخیره‌ای این قابلیت را دارد که در ساعات اوج مصرف به تولید برق می‌پردازد و در ساعات کاهش مصرف با پمپاژآب به سد بالا و ذخیره آن و در نتیجه مصرف برق، به کنترل بار شبکه سراسری اقدام می‌کند. [۲]

سد بالادست این نیروگاه از نوع سنگریزه‌ای با ریزش بتونی و ارتفاع ۸۶ متر با حجم مخزن ۳٫۶ میلیون متر مکعب است و سد پایین‌دست آن ۱۰۴ متر ارتفاع و حجم مخزن ۳٫۷ میلیون متر مکعب دارد. این نیروگاه خودراه‌انداز است و پاسخ سریعی به تغییرات ناگهانی بار در شبکه دارد و می‌تواند در تنظیم ولتاژ و کنترل فرکانس شبکه مؤثر باشد.[۱]عملیات اجرایی این طرح در سال ۱۳۸۲ آغاز شده است.این طرح پس از احداث، سالیانه به طور متوسط ۱۵۰۰ میلیون کیلووات ساعت برق تولید خواهد کرد. از ویژگی‌های مهم این طرح، شفت‌های مایل آن است که برای اولین بار در کشور و به طول ۵۰۴ متر و قطر پوشش فلزي ۵ متر با زاويه ۶۷ درجه نسبت به افق احداث گردیده است.[۲]

اهداف طرح[ویرایش]

  • ایجاد تعادل در شبکه مصرفی کشور در ساعت‌های پربار و کم بار مصرف؛
  • تولید انرژی برق‌‌آبی با ظرفیت ۱۰۴۰ مگاوات در ساعت‌های پر بار مصرف؛
  • مصرف انرژی الکتریکی با ظرفیت ۹۶۰ مگاوات در ساعت‌های کم بار مصرف؛ و
  • کاهش هزینه‌های استهلاک نیروگاه‌های حرارتی به میزان سالانه ۱۹ میلیون دلار. [۳]

ویژگی‌های طرح[ویرایش]

  • اولین نیروگاه تلمبه‌‌ذخیره‌ای ایران؛
  • اولین سدهای سنگریزهای با رویه بتنی در ایران(CFRD)؛ و
  • ایجاد تعادل در شبکه و کاهش هزینه‌های استهلاک نیروگاه‌های حرارتی به میزان سالانه ۱۹ میلیون دلار. [۲]

اقتصاد طرح[ویرایش]

هزینه های اجرای پروژه بر اساس برآورد اولیه بالغ بر ۵۴۳۸ میلیارد ریال می‌باشد که با منابع سرمایه‌گذاری عمومی، منابع داخلی، تسهیلات بانکی داخلی، اوراق مشارکت و تسهیلات خارجی (فاینانس ، وام و...) تامین گردیده است. زیان‌های ناشی از طولانی شدن پروژه عبارتند از افزایش قیمت تمام شده طرح و عدم‌النفع حاصل از فروش برق. منافع و درآمد حاصل از تولید برق طبق برآورد اولیه سالانه ۶۳۳ میلیارد ریال (بر حسب هر کیلووات ساعت ۶۴۲ ریال) خواهد بود. [۲]

موقعیت جغرافیائی پروژه[ویرایش]

ساختگاه طرح سد و نیروگاه تلمبه ذخیره‌ای سیاه بیشه بر روی رودخانه چالوس واقع در ۱۲۵ کیلومتری شمال تهران، ۱۰ کیلومتری شمال تونل کندوان در مسیر جاده کرج–چالوس در استان مازندران در مجاورت روستای سیاه بیشه قرار گرفته است و لذا طرح به همین نام خوانده می‌شود.[۳]

اطلاعات فنی نیروگاه[ویرایش]

مشخصات کلی نیروگاه
نوع نیروگاه تلمبه‌ای ذخیره‌ای زیرزمینی
انرژی متوسط سالیانه ۱۵۰۰ گیگاوات ساعت
ظرفیت نیروگاه ۱۰۴۰ مگاوات
نوع توربین فرانسیس
مشخصات تجهیزات نیروگاه
تعداد توربین ۴ واحد
قدرت نامی هر توربین ۲۶۰ مگاوات
راندمان توربين در شرايط نامي ۹۲ درصد
ارتفاع طراحی توربین ۵۰۰ متر
دبی توربین در نقطه طراحي ۶۱ مترمکعب بر ثانیه
دبی پمپ در نقطه طراحي ۴۳مترمکعب بر ثانیه
طراح و تأمين‌كننده توربین VOITH اتريش
تعداد و نوع ژنراتور‌ها ۴ واحد سنکرون
قدرت نامی خروجی هر ژنراتور ۳۰۰/۶ مگاولت آمپر
قدرت نامی در حالت موتور ۲۹۰ مگاولت آمپر
ولتاژ اسمی هر ژنراتور ۱۸ کیلو ولت
سرعت چرخش ژنراتور ۵۰۰ دور در دقیقه
جریان نامي ژنراتور ۱۰٫۰۰۰ آمپر
جریان نامی ژنراتور ۱۵/۷۵ کیلوولت
طراح و تأمين‌كننده ژنراتور FUJI ژاپن
پانویس[۲]


سیستم انتقال آب نیروگاه[ویرایش]

  • دهانه آبگیر: به ارتفاع ۶۶ متر از بستر سنگی؛
  • تونل آبرسان: دو دهانه به قطر تمام شده ۵٫۷۰ متر؛
  • طول تونل آبرسان سمت چپ از دهانه آبگیر تا مخزن ضربه گیر ۲۰۱۵ متر؛ و
  • طول تونل آبرسان سمت راست از دهانه آبگیر تا مخزن ضربه گیر ۱۹۷۳ متر. [۴]

مختصری از مشخصات سد[ویرایش]

  1. حفاری در زمینهای غیر سنگی دو میلیون متر مکعب
  2. حفاری در زمینهای سنگی دو میلیون و پانصد هزار متر مکعب
  3. خاکریزی پنج میلیون و پانصد هزار متر مکعب
  4. حفاری تونل و گالری یکصد و هشتاد هزار متر مکعب
  5. شاتکریت شش هزار متر مکعب
  6. میل مهار یکصد و بیست هزار متر طول
  7. چال تزریق یکصد و چهل هزار متر طول
  8. آرماتور بندی با انواع میلگرد ساده و آجدار نوزده هزار تن
  9. قالب بندی یکصد و پنجاه هزار متر مربع
  10. قالب لغزنده هفتاد و دو هزار متر مربع
  11. بتن ریزی دویست و پنجاه هزار متر مکعب[۴]

پست برق نیروگاه[ویرایش]

پست برق نیروگاه از نوع عایق‌شده با گاز است که هم‌اکنون از راه دو پست ۴۰۰ کیلوولت حسن کیف و زیاران به شبکهٔ سراسری متصل می‌شود.

افتتاح پروژه[ویرایش]

این سد در ۰۷/۰۳/۱۳۹۲ با حضور محمود احمدی نژاد—رییس‌جمهور وقت—به عنوان اولین نیروگاه تلمبه ذخیره‌ای ایران به بهره‌برداری رسید.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «برق از پاک ترین انرژی هاست». سایت خبری شرکت توانیر، ۰۷ خرداد ۱۳۹۲. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ کتابچه معرفی طرح‌های شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران. تهران: روابط عمومی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، ۱۳۹۱. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «طرح سیاه‌بیشه - معرفی». شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران. بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۴. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «سد سیاه بیشه». متوساک. بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۴.