سد لتیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سد لتیان
اطلاعات کلی
نام رسمی: سد لتیان
کشور: ایران ایران
رودخانه: جاجرود
محل: لواسان
سد لتیان بر ایران واقع شده‌است
سد لتیان
نوع سد: بتنی پایه‌دار
ارتفاع از پی: ۱۰۷ متر
طول تاج: ۴۵۰ متر
ظرفیت تخلیه سرریزها: ۱٬۷۵۰
متر مکعب بر ثانیه
تاریخ آغاز ساخت: ۱۳۴۲
تاریخ ساخت: ۱۳۴۶
اطلاعات مخزن
حجم مخزن: ۹۵ میلیون متر مکعب
پانویس‌ها

مختصات: ۳۵°۴۷′ شمالی ۵۱°۴۱′ شرقی / ۳۵.۷۹° شمالی ۵۱.۶۸° شرقی / 35.79; 51.68

نمایی از رودخانه جاجرود در جلوی سد
نمایی از شانه سد لتیان

سد لَتیان سدی است بر روی رودخانه جاجرود که در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی تهران[۱] و در لواسانات قرار دارد. این سد بتنی یکی از منابع اصلی تأمین آب تهران می‌باشد که ۳۰ درصد از آب شرب شهر تهران را تأمین می‌نماید.

نام گذاری[ویرایش]

این سد قبل از انقلاب اسلامی ایران سد [فرحناز پهلوی|فرحناز]] نامگذاری شده بود؛ که مورد اعتراض اهالی لواسانات قرار گرفت و پس از پیروزی انقلاب سد لتیان نام گرفت. لتیان نام روستایی بود که به همراه چند روستای دیگر با احداث این سد به زیر آب رفت.

موقعیت[ویرایش]

این سد در جنوب شهر لواسان واقع گردیده است؛ در محلی که رودخانه برگ جهان به جاجرود می‌ریزد.

دو پارک جنگلی به نامهای لتیان و تلو دریاچه این سد را احاطه کرده‌اند. این سد در دره‌ای در میان کوه جاجرود و کوه بندک ساخته شده و در شمال آن کوه آلون قرار دارد.

اين سد بر روی رودخانه «جاجرود» با سطح حوزه آبریزی به مساحت ۶۹۸۰۰ كیلومتر مربع و با متوسط جريان آب سالانه به ميزان ۳۵۰ ميليون مترمكعب در فاصله ۵ كيلومتری شهر جاجرود قرار دارد.

این سد بتنی به منظور تأمین آب آشامیدنی تهران ساخته شده و علاوه بر تأمین آب آشامیدنی شهر تهران، برای آبیاری حدود ۳۰ هزار هکتار زمین کشاورزی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۲]

در سال ۱۳۳۸ مطالعات این سد آغاز گرديده است. در سال ۱۳۴۲ عمليات احداث آن شروع و در سال ۱۳۴۶ به بهره برداري می رسد.

هدف از احداث سد[ویرایش]

تأمین آب شرب تهران به میزان ۲۹۰ میلیون مترمکعب از طریق تونل ۹٫۵ کیلومتری به تصفیه خانه تهرانپارس، تأمین آب زراعی دشت ورامین به میزان متوسط ۱۶۰ میلیون مترمکعب و همچنین تولید متوسط سالانه ۷۰۰۰۰ مگاوات ساعت انرژی برق–آبی جهت شبکه سراسری از اهداف اصلی احداث این سد بوده است. در ادامه توسعه منابع آب شرب برای مصرف روزافزون تهران بزرگ، از سال ۱۳۶۷ نیز سالانه به طور متوسط ۱۴۰ میلیون مترمکعب آب از سد لار، از طریق تونل انتقال لار–کلان به طول ۲۰ کیلومتر به نیروگاه کلان و سپس از آنجا به مخزن سد لتیان انتقال داده شده است؛ که این توسعه باعث بالا رفتن حجم آب قابل تنظیم سد لتیان به میزان ۴۱۰ میلیون مترمکعب شده است.[۳]

رودخانه جاجرود آبریز و تأمین کننده اصلی سد لتیان است. رودخانه‌های کُندرود (لوارک)، افچه، برگ جهان از دیگر آبریزهای این سد هستند.

کف دریاچه سد لتیان در ارتفاع ۱۶۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد.

محله‌هایی از شهر لواسان که در شمال دریاچه این سد قرار گرفته‌اند عبارتند از: سبو بزرگ، کلاک، ناران، گلندوک، جائیج، نجارکلا، ناظم آباد و شورکاب.

برای رسیدن به این سد دو مسیر وجود دارد. مسیر اول از تهران و از طریق جاده لشگرک و گردنه قوچک و مسیر دوم از طریق بزرگراه تهران-دماوند است.

در جنوب دیواره بتنی دریاچه، مجتمع مسکونی کارکنان سد لتیان قرار دارد و در جنوب غربی دریاچه روستای مسکونی غیرمجاز نصرت‌آباد قرار داشت که در دی ماه ۱۳۹۱ بدستور مقامات قضایی کلاً تخریب شد و ساکنان آن که همگی مهاجر و غیر بومی بودند را به ورامین انتقال دادند.

لتیان نام یکی از روستاهای زیر آب رفته لواسان کوچک بود که نزدیک‌ترین آنها به دیواره سد لتیان محسوب می‌شد. ساکنان لتیان پس از فروش اراضی خود به دولت در محله‌های شهر لواسان ساکن شدند.

امروزه این سد به محل اصلی دفع فاضلاب شهر لواسان تبدیل شده است و ویلاسازی‌های گسترده در حریم بالادست اطراف دریاچه این سد، باعث تغییر کاربری این سد شده است.

نیروگاه[ویرایش]

این سد دارای نیروگاه آبی با ظرفیت ۴۵ مگاوات می‌باشد. نیروگاه کلان در فاصله ۲۰ کیلومتری در بالادست سد لتیان در منطقه کلان احداث گردیده است.[۴]

تأمین آب[ویرایش]

این سد قابلیت تنظیم سالانه ۲۴۵ میلیون متر مکعب آب را دارد که برای تأمین آب شهر تهران و حدود ۳۰٬۰۰۰ هکتار زمین کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

سازمان جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، نقشه جدید تهران و اطراف، چاپ دوم با آخرین تغییرات، (نقشه شماره ۲۴۶)، تهران: هامون ۱۳۷۷ خورشیدی.

  • ارتفاع یاد شده از نرم‌افزار google earth می باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]