طب سوزنی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
طب سوزنی

طب سوزنی که به زبان چینی به آن ژن جیو (ZHEN JIU) گفته می‌شود مهم‌ترین شاخه طب سنتی چین ٰTCM([۱] است است که با فروکردن سوزن‌های بسیار نازک به نقاط خاصی از بدن که گذرگاه‌های انرژی دانسته می‌شوند باعث تسکین درد و یا درمان مشکل خاصی از بیمار می‌شود. براساس تئوری طب سوزنی، این نقاط خاص بر روی مسیرهای خاصی از بدن با نام گذرگاهmeridian[۲] قرار دارند که انرژی حیات که در زبان چینی به آن «چی» (QI) گفته می‌شود در آنها جریان دارد.

پس از آن که طب سوزنی نیز به مانند سایر روش های طب سنتی در دنیا، از سیستم های پزشکی و بهداشتی چین حذف و با طب کلاسیک جدید جایگزین شده بود، در زمان مائو و به دلیل کمبود پزشک در چین، مجدداً بر سر زبان ها افتاد[۳].طب سوزنی از اواخر قرن بیستم توسط پژوهشگران مورد پژوهش جدی علمی قرارگرفته‌است، هم از جهت نحوه اثر آن و پایه‌هایش و هم از جهت اثرهای بالینی‌اش. در گذشته‌های نه چندان دور توافقی میان پزشکان و درمانگران بر علمی بودن و موثر بودن اثرهای ناشی از درمان طب سوزنی حاصل نمی‌شد اما اکنون با آزمایش‌های بالینی گوناگون بر اثبات‌پذیری درمان و تسکین بیماری‌های مختلف دیگر اثر طب سوزنی چیزی فراتر از دارونما گشته‌است.[۴][۵][۵] مختلف[۶].[۷][۸][۹]

تاریخچه طب سوزنی[ویرایش]

نقشه طب سوزنی از دوره دودمان مینگ

سازمان بهداشت جهانی و موسسه ملی سلامت آمریکا نام بیش از سی بیماری را در زمره موارد حیطه درمان توسط طب سوزنی اعلام کرده‌اند[۱۰]

تاریخچه استفاده از طب سوزنی در کشور چین به دوران نوسنگی باز می‌گردد که در آن زمان از سنگ‌هایی نوک تیز به نام «بیان شی» استفاده می‌شد. سوزن‌های سنگی طب سوزنی مربوط به پنج هزار سال پیش توسط باستان‌شناسان در کشور چین کشف شده‌است. نخستین کتاب چینی که در آن در مورد طب سوزنی بحث شده‌است کتاب «طب داخلی کلاسیک امپراتور زرد» می‌باشد که در حدود ۲۳۰۰ سال پیش نوشته شده‌است. یان کتاب از انواع سوزن‌های فلزی، گذرگاه‌های انرژی در بدن و نقاط خاص بر روی آنها، انواع روش‌های فروکردن سوزن در بدن و انواع بیماری‌هایی که می‌توان با استفاده از طب سوزنی آنها را درمان نمود بحث نموده‌است.[۱۱]

تئوری طب سنتی چین[ویرایش]

طب سنتی چین شاخه‌ای کل‌نگر از پزشکی با قدمتی پنج هزارساله است که حتی پس از مدتی چنین طولانی، همچنان در حال حاضر نیز در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا به عنوان مکملی برای پزشکی غربی، کاربرد فراوانی برای ارتقاء سلامت و درمان بیماران دارد. کتاب " طب داخلی امپراتور زرد" مهمترین مرجع باقی‌مانده از ۲۵۰۰ سال پیش است که حاوی مبانی اصلی طب سوزنی است.[۱۲]

به باور طب سوزنی ریشه هر بیماری را می‌توان در اختلال بوجود آمده در الگوی انرژی حیاتی الکترومغناطیسی بدن جستجو کرد و بنابراین هر بیماری را می‌توان با اصلاح این الگو درمان نمود. این بدین معنی است که اگر بدن ما در هماهنگی با انرژیهای درونی خود باشد بطور طبیعی سالم خواهیم بود. در چنین شرایطی یاخته‌ها و دستگاه ایمنی بدنمان در حداکثر توانایی و ظرفیت برای مقاومت در برابر عوامل بیماری‌زا می‌باشد. هر بیماری نخست خود را به صورت یک اختلال در تعادل انرژی حیاتی در مسیرهای انرژی زیستی و همینطور اندام‌های حیاتی بدن نشان می‌دهد. چنانچه بیماری در این مرحله اولیه درمان نشود تبدیل به یک بیماری علامت دار یا اختلال عملکرد مزمن می‌شود.
تئوری یین و یانگ پایه‌ای ترین مفهوم در طب سوزنی می‌باشد. دراین طب باور براین است که جهان هستی از تعامل و ترکیب این دو نیروی متضاد به حیات خود ادامه می‌دهد. هر اندام بدن نیز در درون خود دارای بعد یین و یانگ می‌باشد. مجموعه یین و یانگ بدن در حالت بهینه و سلامت در تعادل است اما بیماری هنگامی عارض می‌شود که تعادل میان یین و یانگ بیش از حد نوسانهای معموال در شبانه روز برهم بخورد. در صورت افزایش یانگ (و کاهش یین) بیماری با طبیعت گرم و در صورت افزایش یین (و کاهش یانگ) بیماری با طبیعت سرد ظاهر می‌شود.[۱۳]

درمان بیماری در طب چینی، شامل جایگزین نمودن یین یا یانگ کاهش یافته یا آرام نمودن یانگ یا یین اضافی است. به این ترتیب پزشک می‌تواند به شعور ذاتی بدن بیمار کمک کند تا تعادل ازدست‌رفته خود را دوباره بدست آورد. به این منظور، پزشک از طریق معاینه زبان و نبض و توجه به شرح حال بیمار تلاش می‌کند ریشه اصلی بیماری و نیز طبیعت بیماری را تشخیص دهد تا بتواند با بکارگیری روشهای مختلف نظیر طب سوزنی، گیاه‌درمانی، اصلاح شیوه زندگی (رژیم غذایی، فعالیت بدنی،..) با فناوری‌های امروزی، به بهبود بیماری کمک کند. هنگامی که تعادل انرژی‌های درونی و نیروهای یین و یانگ در بدن مستقر می‌شود، تعادل به بدن باز می‌گردد.

طب سوزنی مهمترین بخش طب سنتی چین به حساب می‌آید و اصل اساسی در آن، درمان بیمار به عنوان یک کلیت ترکیب یافته از ابعاد سه‌گانه جسم، ذهن و روح از طریق توجه به ریشه‌های اصلی بیماری و نه صرف سرکوب علائم مربوط به بیماری است.

در این شیوه درمانی پزشک با وارد نمودن سوزنهای استریل ظریف و یکبار مصرف از جنس استیل در سطح بدن (بسته به موضع از زیر پوست تا بافت چربی و حداکثر تا عضله)، با به حرکت درآوردن جریان الکترومغناطیسی (Qi) موردنیاز برای کارکردن صحیح سلولها و بافتهای بدن، از یکسو انباشتگی و انسداد چی را برطرف می‌کند و از سوی دیگر کمبود انرژی حیاتی را در اندام‌ها و مسیرهای مربوط به آنها در سراسر بدن، درمان می‌کند.

سوزن‌های مورد استفاده در این طب بسیار ظریف است و به همین دلیل معمولاً باعث احساس درد نمی‌شود. البته گاهی در منطقی از سطح بدن که انباشتگی چی وجود داشته باشد ممکن است احساس درد ملایم یا سوزش در محل واردکردن سوزن احساس شود که ظرف چندثانیه به احساس خوشایندی از گرما، جریان، آرامش و رهایی تبدیل شود.

طب سوزنی دانش دقیق و حساب شده‌ای برای تاثیرگذاری بر تولید، فرایند، ذخیره سازی، توزیع و عملکرد انرژی حیاتی در ارگانیسم انسانی است. طب سوزنی کمک می‌کند تا تعادل چی در بدن به وضعیت مطلوب بازگردد و از راه استقرار در وضعیت پایدار چنین تعادلی، فرد می‌تواند تجربه هماهنگی با کل هستی که همان تعریف اصلی سلامت می‌باشد را تجربه کند.[۱۴]

اثر بخشی طب سوزنی[ویرایش]

انجمن طب سوزنی بریتانیا پس از بررسی پیامدهای درمان سی و چهار هزار بیمار توسر ۵۷۴ درمانگر طب سوزنی، با ارائه مقاله‌ای در مجله معتبر «ژورنال بریتانیایی پزشکی» British Medical Journal در ماه سپتامبر ۲۰۰۱ چنین اعلام نمود که طب سوزنی در صورتی که توسط پزشکان آموزش دیده در دوره‌های استاندارد انجام شود، بسیار ایمن و فاقد هرگونه عارضه جدی است.[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸].</ref> بیشتر بیماران، طب سوزنی را با تزریقات مقایسه می کنند، و به همین دلیل با ترس و نگرانی زیادی مواجه می شوند. ولی لازم به ذکر است که سوزن ها، بسیار باریک و صیقلی طراحی شده اند تا بیمار دردی حس نکند، و اگر دردی ایجاد شود معمولاً در حد یک پشه گزیدگی می باشد. امروزه طب سوزنی به عنوان مهمترین رویکرد در طب چین، پرطرفدارترین شیوه طب سنتی بین پزشکان در سراسر جهان است. طی پنجاه سال گذشته، تعداد بیشماری از پزشکان از کشورهای گوناگون پس از طی دوره پزشکی عمومی یا دوره تخصصی پزشکی کلاسیک با تحصیل در دانشگاه‌ها و دانشکده‌های بین‌المللی طب سوزنی چین نظیر آکادمی طب سوزنی پکن (CBIATC) و شانگهای، این طب را فراگرفته و در کشورهای خود مشغول به طبابت با این شیوه می‌باشند.[۱۹]

برای درد حاد کمر، طب سوزنی اثر مثبتی نداشته است ولی در دردهای مزمن کمر اثر بخشی مثبتی مشاهده شده است. این اثر مثبت تفاوتی با اثر درمانهای معمول پزشکی امروزی یا سنتی نبوده‌است[۲۰][۲۱][۲۲].

اثر طب سوزنی در همراهی با روش باروری آزمایشگاهی (IVF) هم مثبت[۲۳] و هم منفی[۲۴] بوده‌است.

در مورد اثر طب سوزنی بر تهوع و استفراغ بعد عمل پژوهش‌ها نشان داد که طب سوزنی اثر مثبتی داشته اما اثرش کمتر یا مساوی با اثرات داروهای رایج بوده است[۲۵]. اثر طب سوزنی بر تهوع ناشی از بارداری پنجاه درصد بیش از اثر درمان توسط دارونما بوده است.[۶]

اثر طب سوزنی بر درد گردن در مطالعاتی بیشتر از اثر درمان توسر دارونما بوده‌است.[۲۶]

اثر درمانی طب سوزنی بر درد مزمن شانه مثبت بوده است.[۲۷]

در مورد اثر بر دردهای آرتروز نتایج پژوهش‌ها نقض‌کننده هم هستند. هم نتایج مثبت[۲۸][۲۹] و هم نتایج منفی[۳۰] از این تحقیقات به دست آمده‌است.

در پی یک بازبینی سیستمیک پژوهش‌ها مشخص شد که طب سوزنی اثری در درمان ماهیچه‌درد الیافی (فیبرومیالژی) ندارد.[۳۱]

در مورد این بیماری‌ها هم مطالعه گروه کوچران (Cochrane Collaboration) نتوانست شواهدی مبنی بر اثر مثبت یا منفی به نفع طب سوزنی بیابد که این به علت تحقیقات ضعیف، مبهم و بد کیفیت بوده و نیاز به مطالعات بهتر احساس می‌شود: آسم[۳۲] فلج بل,[۳۳] وابستگی به کوکائین،[۳۴] افسردگی بالینی,[۳۵] دیس منوره (با استفاده از تحریک الکتریکی پوست),[۳۶] صرع,[۳۷] گلوکوم,[۳۸] بی‌خوابی,[۳۹] سندرم روده تحریک‌پذیر,[۴۰] تحریک زایمان بچه،[۴۱] آرتریت روماتوئید,[۴۲] درد شانه,[۴۳] روان گسیختگی,[۴۴] ترک سیگار,[۴۵] سکته حاد،[۴۶] توانبخشی پس از سکته,[۴۷] آرنج تنیس‌بازان,[۴۸] و فراموشی عروقی.[۴۹]


خطرات طب سوزنی[ویرایش]

در صورتیکه فرد دچار اختلال خونریزی دهنده باشد و یا از داروهای رقیق کننده خون استفاده کند، استفاده از طب سوزنی برای وی خطرناک می باشد. همچنین استفاده از سوزن‌هایی که بخوبی ضدعفونی و استریل نشده‌اند، خطر آلوده شدن فرد را بدنبال دارند.[۵۰]

منابع[ویرایش]

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Traditional_Chinese_medicine
  2. The National Institutes of Health (NIH) Consensus Development Program: Acupuncture
  3. [http://tebsoozani.com/fa/index.html/سایت جامع طب سوزنی ایران
  4. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1810370/
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Effectiveness of acupuncture as adjunctive th... [Ann Intern Med. 2004] - PubMed - NCBI
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ http://www.cebp.nl/media/m584.pdf
  7. http://www.agopuntura.to.it/doc/RicSc/allais%20headache%202002%20acufluna.pdf
  8. Acupuncture Efficacy And Indications
  9. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3222639/
  10. World Health Organization Acupuncture List
  11. http://www.hemmatkhah.com
  12. Traditional Chinese Medicine: An Introduction | NCCAM
  13. Acupuncture.Com - Chinese Medicine Basics - Yin and Yang: A Basic Introduction
  14. دکتر کیارش ساعتچی - کاربردهای طب سوزنی - مقاله چاپ شده در مجله ایده‌آل
  15. NIH Consensus Development Program (November 3–5, 1997). "Acupuncture --Consensus Development Conference Statement". مؤسسات ملی بهداشت. Retrieved 2007-07-17. 
  16. "Get the Facts, Acupuncture". National Institute of Health. 2006. Retrieved 2006-03-02. 
  17. PMID 12801494 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  18. PMID 12564354 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  19. China Beijing International Acupuncture Training Center
  20. Furlan AD, van Tulder MW, Cherkin DC (2005). "Acupuncture and dry-needling for low back pain". Cochrane database of systematic reviews (Online) (1): CD001351. DOI:10.1002/14651858.CD001351.pub2. PMID 15674876. 
  21. Manheimer E, White A, Berman B, Forys K, Ernst E (2005). "Meta-analysis: acupuncture for low back pain" (PDF). Ann. Intern. Med. 142 (8): 651–63. PMID 15838072. 
  22. Chou R, Huffman LH (2007). "Nonpharmacologic therapies for acute and chronic low back pain: a review of the evidence for an American Pain Society/American College of Physicians clinical practice guideline". Ann Intern Med. 147 (7): 492–504. DOI:10.1001/archinte.147.3.492. PMID 17909210. 
  23. Manheimer E, Zhang G, Udoff L, Haramati A, Langenberg P, Berman BM, Bouter LM (2008). "Effects of acupuncture on rates of pregnancy and live birth among women undergoing in vitro fertilisation: systematic review and meta-analysis". BMJ 336 (7643): 545–9. DOI:10.1136/bmj.39471.430451.BE. PMC 2265327. PMID 18258932. 
  24. El-Toukhy, T; Sunkara, SK; Khairy, M; Dyer, R; Khalaf, Y; Coomarasamy, A (2008). "A systematic review and meta-analysis of acupuncture in in vitro fertilisation". بی‌ام‌جی 115 (10): 1203–13. DOI:10.1111/j.1471-0528.2008.01838.x. PMID 18652588. 
  25. Lee A, Done ML (2004). "Stimulation of the wrist acupuncture point P6 for preventing postoperative nausea and vomiting". Cochrane database of systematic reviews (Online) (3): CD003281. DOI:10.1002/14651858.CD003281.pub2. PMID 15266478. 
  26. Trinh K, Graham N, Gross A, Goldsmith C, Wang E, Cameron I, Kay T (2007). "Acupuncture for neck disorders". Spine 32 (2): 236–43. DOI:10.1097/01.brs.0000252100.61002.d4. PMID 17224820. ; Trinh K, Graham N, Gross A, Goldsmith C, Wang E, Cameron I, Kay T (2006). "Acupuncture for neck disorders". Cochrane Database of Systematic Reviews 3: CD004870. DOI:10.1002/14651858.CD004870.pub3. PMID 16856065. 
  27. Efficacy of acupuncture as a treatme... [J Altern Complement Med. 2009] - PubMed - NCBI
  28. White A, Foster NE, Cummings M, Barlas P (2007). "Acupuncture treatment for chronic knee pain: a systematic review.". Rheumatology 46 (3): 384–90. DOI:10.1093/rheumatology/kel413. PMID 17215263. 
  29. Selfe TK, Taylor AG (2008 Jul-Sep). "Acupuncture and osteoarthritis of the knee: a review of randomized, controlled trials.". Fam Community Health 31 (3): 247–54. DOI:10.1097/01.FCH.0000324482.78577.0f (inactive ۲۰۰۹-۱۱-۱۴) [[Category:Pages with DOIs inactive since خطا: زمان نامعتبر]]. PMC 2810544. PMID 18552606. 
  30. PMID 17577006 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  31. Mayhew E; Ernst E (2007). "Acupuncture for fibromyalgia—a systematic review of randomized clinical trials". Rheumatology (Oxford, England) 46 (5): 801–4. DOI:10.1093/rheumatology/kel406. PMID 17189243. 
  32. McCarney, RW; Brinkhaus, B; Lasserson, TJ; Linde, K; McCarney, Robert W (2003). "Acupuncture for chronic asthma". Cochrane Database of Systematic Reviews 2003 (3): CD000008. DOI:10.1002/14651858.CD000008.pub2. PMID 14973944. Retrieved 2008-05-02. 
  33. He, L; Zhou, MK; Zhou, D; Wu, B; Li, N; Kong, SY; Zhang, DP; Li, QF et al (2004). "Acupuncture for Bell's palsy". Cochrane Database of Systematic Reviews 2007 (4): CD002914. DOI:10.1002/14651858.CD002914.pub3. PMID 17943775. Retrieved 2008-05-02. 
  34. Gates, S; Smith, LA; Foxcroft, DR; Gates, Simon (2006). "Auricular acupuncture for cocaine dependence". Cochrane Database of Systematic Reviews 2006 (1): CD005192. DOI:10.1002/14651858.CD005192.pub2. PMID 16437523. Retrieved 2008-05-02. 
  35. Smith, CA; Hay, PP; Smith, Caroline A (2004-03-17). "Acupuncture for depression". Cochrane Database of Systematic Reviews 2004 (3): CD004046. DOI:10.1002/14651858.CD004046.pub2. PMID 15846693. Retrieved 2008-05-02. 
  36. Proctor, ML; Smith, CA; Farquhar, CM; Stones, RW; Zhu, Xiaoshu; Brown, Julie; Zhu, Xiaoshu (2002 volume=2002). "Transcutaneous electrical nerve stimulation and acupuncture for primary dysmenorrhoea". Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD002123. DOI:10.1002/14651858.CD002123. PMID 11869624. Retrieved 2008-05-02. 
  37. Cheuk, DK; Wong, V; Cheuk, Daniel (2006). "Acupuncture for epilepsy". Cochrane Database of Systematic Reviews 2006 (2): CD005062. DOI:10.1002/14651858.CD005062.pub2. PMID 16625622. Retrieved 2008-05-02. 
  38. Law, SK; Li, T; Law, Simon K (2007). "Acupuncture for glaucoma". Cochrane Database of Systematic Reviews 2007 (4): CD006030. DOI:10.1002/14651858.CD006030.pub2. PMID 17943876. Retrieved 2008-05-02. 
  39. Cheuk, DK; Yeung, WF; Chung, KF; Wong, V; Cheuk, Daniel KL (2007). "Acupuncture for insomnia". Cochrane Database of Systematic Reviews 2007 (3): CD005472. DOI:10.1002/14651858.CD005472.pub2. PMID 17636800. Retrieved 2008-05-02. 
  40. Lim, B; Manheimer, E; Lao, L; Ziea, E; Wisniewski, J; Liu, J; Berman, B; Manheimer, Eric (2006). "Acupuncture for treatment of irritable bowel syndrome". Cochrane Database of Systematic Reviews 2006 (4): CD005111. DOI:10.1002/14651858.CD005111.pub2. PMID 17054239. Retrieved 2008-05-06. 
  41. Smith, CA; Crowther, CA; Smith, Caroline A (2004). "Acupuncture for induction of labour". Cochrane Database of Systematic Reviews 2004 (1): CD002962. DOI:10.1002/14651858.CD002962.pub2. PMID 14973999. Retrieved 2008-05-06. 
  42. Casimiro, L; Barnsley, L; Brosseau, L; Milne, S; Robinson, VA; Tugwell, P; Wells, G; Casimiro, Lynn (2005). "Acupuncture and electroacupuncture for the treatment of rheumatoid arthritis". Cochrane Database of Systematic Reviews 2005 (4): CD003788. DOI:10.1002/14651858.CD003788.pub2. PMID 16235342. Retrieved 2008-05-06. 
  43. Green, S; Buchbinder, R; Hetrick, S; Green, Sally (2005). "Acupuncture for shoulder pain". Cochrane Database of Systematic Reviews 2005 (2): CD005319. DOI:10.1002/14651858.CD005319. PMID 15846753. Retrieved 2008-05-06. 
  44. Rathbone, J; Xia, J; Rathbone, John (2005). "Acupuncture for schizophrenia". Cochrane Database of Systematic Reviews 2005 (4): CD005475. DOI:10.1002/14651858.CD005475. PMID 16235404. Retrieved 2008-05-06. 
  45. White, AR; Rampes, H; Campbell, JL; White, Adrian R (2006). "Acupuncture and related interventions for smoking cessation". Cochrane Database of Systematic Reviews 2006 (1): CD000009. DOI:10.1002/14651858.CD000009.pub2. PMID 16437420. Retrieved 2008-05-06. 
  46. Zhang, SH; Liu, M; Asplund, K; Li, L; Liu, Ming (2005). "Acupuncture for acute stroke". Cochrane Database of Systematic Reviews 2005 (2): CD003317. DOI:10.1002/14651858.CD003317.pub2. PMID 15846657. Retrieved 2008-05-06. 
  47. Wu, HM; Tang, JL; Lin, XP; Lau, J; Leung, PC; Woo, J; Li, YP; Wu, Hong Mei (2006). "Acupuncture for stroke rehabilitation". Cochrane Database of Systematic Reviews 2006 (3): CD004131. DOI:10.1002/14651858.CD004131.pub2. PMID 16856031. Retrieved 2008-05-06. 
  48. Green, S; Buchbinder, R; Barnsley, L; Hall, S; White, M; Smidt, N; Assendelft, W; Green, Sally (2002). "Acupuncture for lateral elbow pain". Cochrane Database of Systematic Reviews 2002 (1): CD003527. DOI:10.1002/14651858.CD003527. PMID 11869671. Retrieved 2008-05-06. 
  49. Peng, WN; Zhao, H; Liu, ZS; Wang, S; Weina, Peng (2008). "Acupuncture for vascular dementia". Cochrane Database of Systematic Reviews 2007 (2): CD004987. DOI:10.1002/14651858.CD004987.pub2. PMID 17443563. Retrieved 2008-05-06. 
  50. «طب سوزنی چیست؟ فواید و خطرات طب سوزنی کدام اند؟». راستینه. 
  • نوشتهٔ دکتر کیارش ساعتچی چاپ در مجله ایده‌آل، به تاریخ ۷ دی ماه ۱۳۸۹
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ طب سوزنی موجود است.