بردخون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بردخون
بُردِخو
MaydaneVorodie Bord Khun-e Now.jpg
کشور  ایران
استان بوشهر
شهرستان دیر
بخش بخش بردخون
نام(های) دیگر بردخون نو
نام(های) قدیمی بردخان - بردغان
مردم
جمعیت ۴۳۷۶نفر
جغرافیای طبیعی
مساحت ۲٫۴۷ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۵ متر
اطلاعات شهری
شهردار مجید شریعت‌زاده
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۷۲۸۷۲
وبگاه شهرداری بردخون
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به «بردخون»
شهر علم و ادب و جهاد خوش آمدید

تابلو ورودی شهر بردخون

نقشه شهر بردخون با خیابانهای اصلی:
۱- مرکز شهر (مسجد جامع بردخون)
۲- کمربندی بوشهر-دیر
۳- محلهٔ جهادآباد
۴- بلوار شهید بردستانی
۵- میدان نجات الهی (ورودی از شمال پس از پارک شهر)
۶- خیابان امام خمینی (خیابان اصلی)
۷- خیابان فایز
۸- خیابان شهداء
۹- خیابان بلال
۱۰- خیابان معلم (آ.پ - پارک کودک)
۱۱- خیابان فرهنگ (محلهٔ فرهنگیان)
۱۲- خیابان مفتون
۱۳- خیابان مطهری
۱۴- میدان معلم
۱۵- میدان شهید قایدی
۱۶- جاده برون شهری بطرف خلیج فارس
۱۷- خیابان بسیج
نقشه ناهمواری‌های منطقه بردخون
ساحل زیبای بردخون-خورخان
کشت بذر گوجه فرنگی در بردخون
پل رودخانه مند (هفت کیلومتری شمال شهر بردخون)

بُردِخون شهری است در استان بوشهر ایران.

شهر بُردِخون مرکز بخش بردخون در شهرستان دیر است.[۱]

مشخصات جغرافیایی[ویرایش]

وجه تسمیه[ویرایش]

آبادی بردخون سه یا چهار سده پیش در کناره خَنی (به فتح اول با یاء مدی: سفره‌های زیرزمینی دره‌مانند طبیعی) در دو کیلومتری شمال شرقی محل کنونی - یعنی روستای احشام کهنه - شکل گرفته است. بعلت کناره خنی سکنی‌گزیدن، اهالی آنرا (بُردِخَنی ها) می‌گفتند که هنوز هم استعمال محلی غالب دارد (بُرد «به ضم اوّل» به معنی کناره و حاشیه). بعدها بعلت نامأنوس بودن اصطلاح محلی، به جهت تبادر کلمه خان یا تطابق با خور خان (بردخان)، سپس با تطورات -اداری- بدون هیچ مناسبتی با پسوند خون (بردخون) نام گرفته‌است.

جایگاه[ویرایش]

موقعیت: شهر بردخون (بردخون نو) مرکز بخش بردخون است که با مختصات جغرافیایی ۲۸ درجه و ۰۴ دقیقه عرض شمالی و ۵۱ درجه و ۲۸ دقیقه طول شرقی در میانه آن بخش واقع است. در سال ۱۳۵۹ بخشداری در آن استقرار یافت و از سال ۱۳۷۹ با تاسیس شهرداری به شهر تبدیل شد.[۲]

زاویه انحراف قبله شهر بردخون از مبدأ شمال ۲۴۰٫۵ درجه (۲۴۰ و نیم درجه) متقابلا از غرب به جنوب ۲۹٫۵ یا بعبارتی سی درجه می‌باشد.[۳] زاویه انحراف قبله از شمال تا جنوب بخش بردخون ۳۰٫۵ تا ۲۸ درجه از غرب به جنوب متمایل می‌باشد.[۴]

جمعیت: براساس سرشماری رسمی در سال ۱۳۸۵ جمعیت شهر بردخون ۴۳۰۶نفر[۵] (با ۹۳۱خانوار) بوده[۶] که بر اساس سرشماری رسمی سال ۱۳۹۰ جمعیت شهر بردخون ۴۳۷۶نفر (۱۱۱۴خانوار) و جمعیت کل بخش بردخون ۹۷۵۸نفر (۲۴۲۹خانوار) می‌باشد.[۷] این بخش بعلت مهاجرپذیری در فصل کشاورزی جمعیت آن به ۱۴هزار نفر بالغ می‌شود.

جزایر منطقه[ویرایش]

جزیره نخیلو در حال حاضر بیش از هر چیز محل زیست لاکپشتان خلیج فارس است و از این نظر اهمیت زیست محیطی قابل توجهی دارد.

جزیره گرم مقابل شهرستان دیر در خلیج فارس واقع شده و به علت وجود انبوه درختان جنگلی (موسوم به گرم) به همین نام نیز مشهور شده‌است. این دو جزیره خالی از سکنه در حدود ناحیه بردخون در سواحل جنوبی استان بوشهر، در فاصله کمی نسبت به یکدیگر قرار گرفته‌اند.

جزیره‌های مطاف، مرغی، تهمادو و چراغی که در مقابل ناحیه بردخون قرار دارند و خالی از سکنه‌اند از دیگر جزایر استان بوشهر هستند.[۸]

جزیره ام سیله (خان) از دیگر جزایر منطقه بردخون است.

آب و هوا و پوشش گیاهی[ویرایش]

بردخون مانند سایر مناطق جنوب تابستانی طولانی و گرم و زمستانی کوتاه و از نظر بارش بی ثبات دارد. همین امر باعث شده تا کشاورزی و دامداری که شغل اصلی مردم است از ثبات چندانی برخوردار نباشد. دلیل عمدهٔ زایش مشاغل دیگر چون کار در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، بقالی و صیادی همین بی‌اعتمادی مردم این منطقه به زمستان کوتاه و بی ثبات است. یک فقره آب زیرزمینی با عرضی ناچیز از روستای «کناری» تا «شیبرم» ادامه می‌یابد، لذا تمام روستاهای شمال غربی این بخش به موازات غرب این آب زیرزمینی واقع شده‌اند.

گندم محصول اصلی کشاورزان منطقه است. امروزه اکثر اراضی کشاورزی –حتی نخلستان‌های منطقه– زیر کشت گوجه فرنگی رفته‌است. در سال‌های اخیر چند آب بند خاکی احداث شده‌است که آب نهرهای فصلی منشعب از «کوه درنگ» را پشت خود نگه می‌دارند و موجب تقویت سفره‌های زیرزمینی منطقه می‌شود.

در زمین‌های بایر منطقه دو دسته گیاهان خودرو می رویند:

عمده‌ترین درخت منطقه نخل می‌باشد که با آب و هوای اینجا سازگاری دارد. گز، کهور، کنار، همیدون و سپستان هم درختانی هستند که در جای جای منطقه خودنمایی می‌کنند.[۹]

بررسی‌های تاریخی و فرهنگی[ویرایش]

پیشینه تاریخی[ویرایش]

آغاز دقیق شکل گیری و نحوه سکونت اولیه ساکنان روستاهای این بخش، اطلاعات جامع و مستندی به دست نیامد . آنچه که به دست آمده حاکی از این است که بردخون از دیر باز در این کشور پهناور شناخته شده و مورد توجه بوده‌است. «تاریخ ایران» ، «بردخون» را یکی از بنادر مهم اداری اعتبار و شهرت از ایالت فارس دانسته و آن را به همراه بندر سیراف، بندر هرمز، بندر عباس، بندر لنگه، بندر سینیز و بندر ریگ، از مهمترین مراکز تجاری – بازرگانی روزگار خود قلمداد نموده‌است. ... اما از سال ۱۳۳۳ هجری قمری (۱۹۱۵ میلادی)، به بعد بیشتر بر سر زبان‌ها افتاد. در جریان جنگ جهانی اول که انگلیسی‌های علیرغم اعلام بی طرفی ایران به جنوب کشور حمله کردند، بوشهری‌ها، تنگستانی‌ها و دشتستانی‌ها و به فرماندهی رئیسعلی دلواری، شیخ حسین خان چاهکوتاهی، زایر خضرخان اهرمی و حمایت روحانیون منطقه به دفاع برخاستند و خالوحسین بردخونی با ۲۰۰ سوار از بردخون به یاری آنها شتافت.[۱۰]

شخصیت‌های دینی، علمی و فرهنگی[ویرایش]

بردخون از قدیم دارای حوزه علمیه بوده و شخصیتهای عالمی از آن برخاسته اند. شخصیتهای عالم و دینی چون مرحوم آیت الله شیخ عبدالنبی بحرانی بردخونی (متوفی ۱۳۳۵ قمری) و پسران عالم او، آیت الله سید علی رکنی حسینی (متوفی ۱۳۵۹ قمری)، آیت الله شیخ علی بحرانی (درگذشته ۱۳۷۸ شمسی)، آیت الله شیخ محمد بحرانی دشتی گناوه ای (درگذشته ۱۳۷۹ شمسی ۴ دهه آخیر ساکن گناوه)، حجت الاسلام والمسلمین سید اسدالله رکنی حسینی (درگذشته ۱۳۸۲ شمسی) و حاج سید محمد حسینی اشاره کرد. میرکمال الدین بهزاد (متوفی ۱۰۹۸ قمری) جد سادات منطقه که در بردخون دارای بقعه می باشد. فایز دشتی هم که زادگاه او کردوان بوده در بردخون کسب علم داشته است. از مرحوم احمد زایر عالی طاهر طاهری، زنده یاد شیخ عبدالمهدی بحرانی و حاج سید محمد حسینی نیز آثار منظومی به جای مانده است. آیت‌الله حاج سید احمد رکنی حسینی از مجتهدین ساکن قم از اهالی این شهر است.

آیت الله شیخ عبدالنبی بحرانی بردخونی دشتی عالم مجتهد و موسس مدارس علوم دینی در بردخون و بلاد دشتی.

آیت‌الله حاج سید هاشم حسینی بردخونی بوشهری فرزند مرحوم حاج سید محمد حسینی، عضو جامعه مدرسین و مدیر حوزه علمیه قم، امام جمعه موقت شهر قم و نماینده استان بوشهر در مجلس خبرگان رهبری از اهالی این شهر است.[۱۱]

سید بهمنیار حسینی مشهور به مفتون بردخونی و مفتون دشتی، فرزند سید علی اکبر، متخلص به مفتون شاعر بردخونی که شهرتش بیشتر در دوبیتی سرایی است. وی به سال ۱۳۴۱ در ۶۵ سالگی در گذشت.[۱۲]

خالوحسین بردخونی همرزم رئیسعلی دلواری در دفاع از مشروطیت جنوب و جنگ جهانی اول به هنگام هجوم بریتانیا به جنوب ایران.

سردار شهید یوسف بردستانی از سرداران دفاع مقدس.[۱۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ
  2. عابدی، مجید، کتاب به دریا پیوستگان؛ شهدای بردخون، ص ۱۲ و ۱۴
  3. Qiblah direction of Bord Khun, Bushehr, Iran is 240.555596 degrees from North clockwise. www.islamicfinder.org
  4. جهت یاب قبله. وبگاه مرکز مطالعات و پژوهش‌های فلکی - نجومی
  5. سایت اطلاع رسانی استان بوشهر (معاونت برنامه‌ریزی استانداری بوشهر)
  6. آمار نقاط جمعیتی استان بوشهر «نتایج سرشماری ۱۳۸۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲. 
  7. آمار نقاط جمعیتی استان بوشهر «نتایج سرشماری ۱۳۹۰» (اکسل). درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲. 
  8. سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی بوشهر تبیان | جزایر و شبه جزایر
  9. عابدی، مجید، کتاب به دریا پیوستگان؛ شهدای بردخون، ص ۱۳ ، ۱۴
  10. عابدی، مجید، کتاب به دریا پیوستگان؛ شهدای بردخون، ص ۱۶ و ۱۷
  11. عابدی، مجید، به دریا پیوستگان؛ شهدای بردخون، صص ۲۰،۱۹و۲۱
  12. مالکی، هیبت‌الله، شرح حال شعرای دشتستان بزرگ (۱۳۶۹)، ص ۱۴۹
  13. عابدی، مجید، به دریا پیوستگان؛ شهدای بردخون، صص17 و 22.

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
  • کتاب تالیفی: به دریا پیوستگان: شهیدنامه شهدای بردخون؛ مجید عابدی، شابک: ۹۶۴-۷۹۵۰-۷۱-۳، بوشهر (۱۳۸۳).
  • شرح حال شعرای دشتستان بزرگ؛ هیبت الله مالکی، (۱۳۶۹).

پیوند به بیرون[ویرایش]