آبدان

آبدان
آبدان °۵۱٫۷۶۹۱۵۵شرقی °۲۸٫۰۷۹۹۴۱شمالی / ۵۱٫۷۶۹۱۵۵;۲۸٫۰۷۹۹۴۱
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	بوشهر
شهرستان	دیر
بخش	مرکزی
مردم
جمعیت	۶۰۵۸ نفر
زبان‌ گفتاری	فارسی
مذهب	شیعه

آبدان شهری است در استان بوشهر ایران. شهر آبدان در بخش مرکزی شهرستان دیر قرار دارد.

براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت شهر آبدان ۶۰۵۸ نفر (۱۲۲۴ خانوار) می باشد.

وجه تسمیه

آبدان یعنی جایی که آب فراوان دارد. چنین اسمی برای این منطقه چندان هم بی‌مسمی نیست زیرا آبدان دره‌ای به نام درة جاشک دارد که سیلاب‌ها و حوضة آبریز دو رشته کوه که باهم دوازده کیلومتر فاصله دارند، به سوی این دره جاری می‌شود و پس از آبیاری کردن زمین‌های کشاورزی که در دو طرف جادة بوشهر کنگان در شمال آبدان قرار دارد، به خور بردستان و سپس به خلیج زیبای فارس می‌ریزد.

بومشناسی

مردم آبدان فارسی زبانند اما با گویش یا گونه زبانی منحصر بفرد آبدانی صحبت می کنند.

آبدان طایفه‌های سرشناسی چون خوانین و کرمی‌ها و فخرایی‌ها دارد که همگی با حکومت مرکزی مبارزه می‌کرده‌اند.

تاریخچه

آبدان در سال ۱۳۷۹ از دهستان به شهر تبدیل شد. این شهر دارای اداره‌های دولتی و خصوصی و زمین‌های حاصلخیز کشاورزی است. آبدان نزدیک به سیصد سال پیش بنا شده است و نخست روستایی پررونق و محل داد و ستد مردم از دور و نزدیک بوده که به این روستا می‌آمده‌اند و به خرید و فروش می‌پرداختند. سکة رایج آن روزگار دینار نادری بوده که به دورة افشارة مربوط می‌شده است. نخستین ساکنان آبدان، طایفه‌های آبدونی و درمانده‌ها بودند که تابستان‌ها به تنگ نخل در هفت کیلومتری آبدان می‌رفتند و به باغداری و دامداری می‌پرداختند و زمستان‌ها به آبدان بازمی‌گشتند. این دو طایفه امروز نیز به آبدونی و درمانده‌ها معروفند. در سال ۱۳۱۱ قمری عبدالحمید خان از نوادگان محمد خان دشتی به آبدان رفت و با تفنگچی‌های خود در آنجا و مناطق اطراف آبدان حکومت کرد و باعث رونق آنجا شد.

آثار تاریخی

آبدان آثار تاریخی نیز دارد که عبارتند از: سد ساروجی که از ملاط ساروج ساخته شده و امروز مخروبه است و در کوه گُلی قرار دارد که در شمال شرقی آبدان است. قلعة پشمه که از چند اتاق تودرتو ساخته شده و در ارتفاع ۸۰۰ متری کوه پشمه در شمال شرقی آبدان قرار دارد. بردن مصالح ساختمانی تا چنین ارتفاعی، امروز نیز کار دشواری است. کلات منقلی در ۱۰ کیلومتری غرب آبدان در روستای خرگونه قرار دارد. ارتفاع این کلات ۸۰ متر است و باد و باران درحال تخریب منقل‌های سفالی این کلات است. قلعة شیرین نیز در کوه‌های غربی آبدان، نزدیک روستای خرگونه است. از این قلعه چشمه‌ای‌آب و چند اتاق مخروبه باقی مانده است. تل کچاوه، تل گنبدان، تل اردو، ساروج‌های تنگ نخل، برکة دی‌نظر و سیل‌بند کوه‌نی از دیگر آثار قدیمی آبدان است که تقریبا همگی درحال تخریبند و کاش تا کاملا نابود نشده‌اند، سازمان میراث فرهنگی برای مرمت این آثار تاریخی اقدام کند.

پانویس

• درگاه ملی آمار