پتاسیم نیترات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شوره)
پتاسیم نیترات[۱]
Potassium nitrate structure.svg
Potassium nitrate
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس ۷۷۵۷-۷۹-۱ ✔Y
پاب‌کم ۲۴۴۳۴
کم‌اسپایدر ۲۲۸۴۳ ✔Y
UNII RU45X2JN0Z ✔Y
شمارهٔ یواِن 1486
KEGG D02051 ✔Y
ChEMBL CHEMBL۱۶۴۴۰۲۹ N
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس TT3700000
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
  • [K+].[O-][N+]([O-])=O

  • InChI=1S/K.NO3/c;2-1(3)4/q+۱;-۱ ✔Y
    Key: FGIUAXJPYTZDNR-UHFFFAOYSA-N ✔Y


    InChI=1/K.NO3/c;2-1(3)4/q+۱;-۱
    Key: FGIUAXJPYTZDNR-UHFFFAOYAM

خصوصیات
فرمول مولکولی KNO3
جرم مولی 101.1032 g/mol
شکل ظاهری white solid
بوی odorless
چگالی 2.109 g/cm3 (16 °C)
دمای ذوب ۳۳۴ °C
دمای جوش ۴۰۰ °C decomp.
انحلال‌پذیری در آب 13.3 g/100 mL (0 °C)
38.3 g/100 mL (25 °C)
247 g/100 mL (100 °C)
انحلال‌پذیری slightly soluble in اتانول
soluble in گلیسیرین، آمونیاک
اسیدی (pKa) ~7
ضریب شکست (nD) 1.5056
ساختار
ساختار بلوری دستگاه بلوری راست‌لوزی، آراگونیت
خطرات
MSDS ICSC 0184
شاخص ئی‌یو Not listed
طبقه‌بندی ئی‌یو آزاردهنده XiOxidising agent O
کدهای ایمنی R۲۲ R۳۶ R۳۷ R۳۸
شماره‌های نگهداری S۱۶ S۱۷ S26 S۳۶ S۴۱
خطرات اصلی Oxidant, Harmful if swallowed, Inhaled, or absorbed on skin. Causes Irritation to Skin and Eye area.
لوزی آتش
نقطه اشتعال
LD50 3750 mg/kg
ترکیبات مرتبط
دیگر آنیون‌ها پتاسیم نیتریت
دیگر کاتیون‌ها لیتیم نیترات
سدیم نیترات
نیترات روبیدیم
سزیم نیترات
ترکیبات مرتبط سولفات پتاسیم
پتاسیم کلرید
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 N (بررسی) (چیست: ✔Y/N؟)
Infobox references

شوره

پتاسیم نیترات یا شوره یک ترکیب شیمیایی با فرمول است. این ماده در محل‌هایی مانند دیوارهٔ غارها به صورت طبیعی به مانند گرد سفید رنگی وجود دارد. پتاسیم نیترات یک اکسید کننده نسبتا قوی است. نیترات پتاسیم آب را جذب می‌کند، بنابراین در محصولاتی مانند باروت که از شوره استفاده می‌شود در اثر قرارگرفتن در هوای آزاد رطوبت می‌گیرد و خراب می‌شود.

یکی از واکنش‌های مهم پتاسیم نیترات، پتاسیم نیترات و شکر است که در بسیاری از سوخت‌های موشک‌ها استفاده می‌شود و همچنین به دلیل خروج H2O و N2 از این واکنش ابر دودزایی درست می‌کند که به عنوان بمب دودزا استفاده می‌شود اما در حقیقت این واکنش نسبت دقیق دارد و بدون داشتن نسبت درست واکنش درست عمل نمی‌کند. نسبت آن ۱ به ۶ شکر به پتاسیم نیترات است.

موارد مصرف[ویرایش]

مصرف عمده نیترات پتاسیم به عنوان اکسنده در باروت سیاه در موتورهای موشک و همچنین بمب‌های دودزا می‌باشد. مصارف دیگر نیترات پتاسیم در داروسازی، خمیردندان، کودها، مقابله با فشار خون بالا و پایین، نگهداری غذا، درمان آسم، کارخانه کریستال و بلور سازی، آبکاری و سخت کاری فلزات، لاستیک سازی، لعاب کاشی و سرامیک نگهدارنده مواد غذائی و باغبانی می‌باشد.

روش ساخت[ویرایش]

با ریختن نیتریک اسید روی نمک‌های پتاسیم از جمله پتاسیم کربنات، شوره به‌دست می‌آید.

K۲CO۳ + 2 HNO۳ → 2 KNO۳ + CO۲ + H۲O

روش دیگر برای تولید کریستال پتاسیم نیترات در آزمایشگاه با استفاده از واکنش زیر می‌باشد و با سرد کردن محلول، پتاسیم نیترات رسوب می‌کند.

KCl(aq)+NH4NO3(aq)→ KNO3+NH4Cl

تولید[ویرایش]

نیترات پتاسیم را می‌توان با ترکیب نیترات آمونیوم و هیدروکسید پتاسیم تولید کرد.

NH4NO3 (aq) + KOH (aq) → NH3 (g) + KNO3 (aq) + H2O (l)

یک روش جایگزین برای تولید نیترات پتاسیم بدون یک محصول جانبیآمونیاک، ترکیب نیترات آمونیوم و کلرید پتاسیم است که به راحتی به عنوان یک جایگزین نمک بدون سدیم به دست می‌آید.

NH4NO3 (aq) + KCl (aq) → NH4Cl (aq) + KNO3 (aq)

نیترات پتاسیم نیز می‌تواند با خنثی کردن اسید نیتریک با پتاسیم هیدروکسیدتولید شود. این واکنش بسیار اکسوترمی است.

KOH (aq) + HNO3 → KNO3 (aq) + H2O (l)

در مقیاس صنعتی توسط واکنش دو جابه‌جایی بین سدیم نیترات و پتاسیم کلرید تهیه می‌شود.

NaNO3 (aq) + KCl (aq) → NaCl (aq) + KNO3 (aq)

تهیه پتاسیم نیترات از کود کبوتر

به منظور تهیه پتاسیم نیترات به روش ساده‌تر، می‌توان از کود کبوتر استفاده کرد. به منظور انجام این فرایند، باید مقداری کود کبوتر را در ۱۰۰ گرم آب حل کرد. سپس این محلول را در ظرفی در بسته ریخته و به مدت ۲ ساعت در فریزر برای یخ زدن کامل قرار می‌دهند. در مرحله بعد قالب ماده شیمیایی یخ زده فوق را روی یک پارچه با قابلیت نفوذ مناسب آب قرار می‌دهند تا به‌طور کامل آب شود.

شایان ذکر است نباید آب گرم روی یخ گرفته شود. این خطا منجر به حل شدن بلورهای این ماده شیمیایی می‌شود. برای به دست آوردن این ماده شیمیایی پس از آب شدن یخ مذکور، بلورهای آن را از روی پارچه جمع‌آوری می‌کنند. سپس آن را در محلی گرم قرار می‌دهند تا کاملاً خشک شوند.

کاربرد[ویرایش]

  • در تولید خمیر دندان برای دندان‌های حساس استفاده می‌شود.
  • به‌صورت تاریخی در درمان بیماری آسم استفاده می‌شود.
  • در کشور تایلند به عنوان مادهٔ اصلی در تولید قرص کلیه به منظور کاهش درد و التهاب مثانه، التهاب لگن کلیوی و اورتریت مصرف می‌گردد.
  • در درمان فشار خون بالا کاربرد دارد.

فراورده‌های تولیدی KNO3

فراورده‌هایی مانند تولید بمب دودزا که با پتاسیم نیترات شکر و سدیم هیدروژن‌کربنات (جوش شیرین) تولید می‌شود.

و در ساخت باروت هم استفاده می‌شود که با مخلوط پتاسیم نیتران با گوگرد و زغال در اتانول استفاده می‌شود

پتاسیم نیترات انحلال پذیری بسیاری دارد برای همین در حلال‌ها خیلی سریع حل می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. GESTIS|Name=Potassium nitrate|ZVG=۳۶۳۰|CAS=۷۷۵۷-۷۹-۱|Date=۲۰۰۷-۰۳-۰۹