شهرام امیری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرام امیری

شهرام امیری در کنفرانس خبری در تهران
زادروز ۱۷ آبان ۱۳۵۷[۱]
کرمانشاه
محل زندگی اصفهان
ملیت Flag of Iran.svg ایرانی
پیشه پژوهش‌گر
سال‌های فعالیت ۲۰۰۱ - تاکنون
نهاد دانشگاه صنعتی مالک اشتر
مذهب مسلمان شیعه
والدین عسگر امیری
گفتاورد هر شهروند دیگر ایرانی هم که جای من بود حاضر نمی‌شد شرافت خود را فدای منافع مادی نماید.[۲]

شهرام امیری پژوهشگر و متخصص رادیو ایزوتوپ‌های پزشکی در دانشگاه صنعتی مالک اشتر (وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح) بود که در سفر حج عمره به عربستان در خرداد ۱۳۸۸ ناپدید شد و حدود ۱۳ ماه بعد، در ۲۲ تیر ۱۳۸۹ به دفتر حافظ منافع ایران در آمریکا مراجعت کرده و دو روز بعد به ایران بازگشت.[۳][۴][۵] امیری مدتی پس از ورود به ایران بازداشت شد و پس از آنکه ۲۰ ماه را در حبس گذراند، در خرداد ۱۳۹۱ به ۱۰ سال زندان و ۵ سال تبعید به شهرستان خاش محکوم شد.[۶]

ناپدید شدن[ویرایش]

در گزارشی که شبکه تلویزیونی ای‌بی‌سی آمریکا در فروردین ۱۳۸۹ منتشر کرد، ادعا شده بود که وی در سازمان انرژی اتمی ایران کار می‌کرده‌است و به آمریکا پناهنده شده‌است.[۷]

علی‌اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران اما پیش از آن اعلام کرده بود که شهرام امیری را نمی‌شناسد و امیری هیچ گونه ارتباطی با سازمان انرژی اتمی ندارد[۸] در ابتدا و در ژوئیه ۲۰۰۹ حسن قشقاوی سخنگوی وقت وزارت خارجه ایران اعلام کرد که شهرام امیری صرفاً یک بازرگان جوان و مشغول به فعالیت‌های اقتصادی است.[۹]

در سال ۲۰۰۹ دولت ایران اعلام کرد که دولت آمریکا با همکاری دولت عربستان یک دانشمند اتمی ایران را که در عربستان برای انجام مراسم حج به سر می‌برد، دزدیده‌است.[۱۰][۱۱] در مارس ۲۰۱۰ آمریکا ادعا کرد شهرام امیری به غرب پناهنده شده‌است.[۱۲][۱۳][۱۴] منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران، ابتدا ارتباط امیری با برنامه اتمی و سازمان انرژی اتمی ایران را رد کرده بود.[۱۵] ایران از زمان مفقود شدن این تبعه خود در عربستان بر ربوده شدن او توسط سرویس‌های امنیتی آمریکا تاکید داشته و همواره آمریکا را مسئول حفظ جان امیری دانسته‌است و برای مشخص شدن وضع این تبعه خود حداقل دوبار مسئولان سفارت سوئیس در تهران را به عنوان حافظ منافع آمریکا احضار کرده بود.[۱۶]

در دسامبر سال ۲۰۰۹ رامین مهمان‌پرست سخنگوی ورات خارجه ایران اعلام کرد که عربستان امیری را به آمریکا تحویل داده است[۱۷] در مقابل سخنگوی وزارت خارجه عربستان اعلام کرد که از اتهاماتی که از سوی ایران مطرح می‌شود شوکه شده‌است.[۱۸] در سال ۱۳۸۸ واحد مرکزی خبر ایران نیز به نقل از یک منبع آگاه در وزارت خارجه ایران، اظهارات مقامات عربستانی مبنی بر بدون پاسخ گذاشتن استعلامات عربستان در مورد امیری توسط مقامات بعثه و نمایندگی‌های ایران در عربستان را رد کرد.[۱۹] روز ۷ تیر ۱۳۸۹ شبکه خبری ای‌بی‌سی آمریکا به نقل از منابع آگاه آمریکایی اعلام کرد، وزارت اطلاعات ایران تهدید کرده بود، در صورتی که شهرام امیری با انتشار یک پیام ویدئویی از طریق اینترنت، نگوید از سوی آمریکا ربوده شده‌است، «پسرش را آزار خواهند داد.» بر اساس این گزارش، شهرام امیری که از طریق عربستان سعودی به ایالات متحده پناهنده شده و در ایالت آریزونا ساکن توسان، در اوایل سال ۲۰۱۰ یک بار با خانواده‌اش در ایران تماس می‌گیرد.هنگامی که وی برای بار دوم قصد تماس با همسر و پسرش را داشته‌است، ماموران وزارت اطلاعات ایران، تلفن را برداشته و او را تهدید می‌کنند تا به خواسته آنها در زمینه «اعتراف به ربوده شدن توسط آمریکا» تن‌دهد. سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا که امیری سال‌ها با آن همکاری می‌کرد و اطلاعات مهمی درباره فعالیت هسته‌ای جمهوری اسلامی در اختیار آن قرار داده‌است، بلافاصله پس از اطلاع یافتن از انتشار این ویدئو اقدام به انتشار ویدئوی دیگری درباره شهرام امیری، در وب‌سایت یوتیوب می‌کند.[۲۰] [۲۱]

روزنامه آمریکایی واشینگتن پست روز پنج‌شنبه بیست و چهارم تیر به نقل از مقامات آمریکایی نوشت شهرام امیری، «دانشمند هسته‌ای» ایران، که پس از یک سال به ایران بازگشت با دریافت بیش از پنج میلیون دلار «اطلاعات مفیدی» در اختیار سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، قرار داده‌است.[۲۲] برخی نیز سناریوهای دیگری را مطرح می‌کنند مانند اینکه شهرام امیری نیز مانند احمد چلبی جاسوسی دوجانبه بوده و از سوی ایران برای اطلاع یافتن از شیوه عملکرد دستگاه اطلاعاتی آمریکا به این کشور فرستاده شده‌است.[۲۳][۲۴] در اظهار نظری دیگر بر پایه‌گذارش رویترز مقامات آمریکایی ادعا کرده‌اند که شهرام امیری سال‌ها برای آنان جاسوسی می‌کرده‌است و یکی از منابع اطلاعاتی که باعث شد آمریکا پی به برنامه ایران برای ساخت سوخت هسته‌ای ببرد، شهرام امیری بوده.[۲۵]

پیام‌های ویدیویی[ویرایش]

در خرداد سال ۱۳۸۹ دو پیام ویدویی متناقض از امیری منتشرشد اولین پیام ویدویی که تلویزیون ایران در مورد ربوده شدن امیری توسط سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و عربستان سعودی پخش کرد و پیام دیگر که در یوتیوب منتشر شد که حکایت از اقامت و تحصیل آزادانه او در آمریکا داشت.[۲۶]
روز ۷ تیر ۱۳۸۹ شبکه خبری ای‌بی‌سی آمریکا به نقل از منابع آگاه آمریکایی اعلام کرد، وزارت اطلاعات ایران تهدید کرده بود، در صورتی که شهرام امیری با انتشار یک پیام ویدئویی از طریق اینترنت، نگوید از سوی آمریکا ربوده شده‌است، «پسرش را آزار خواهند داد.» بر اساس این گزارش، شهرام امیری که از طریق عربستان سعودی به ایالات متحده پناهنده شده و هم اکنون در ایالت آریزونا ساکن است، در اوایل سال ۲۰۱۰ یک بار با خانواده‌اش در ایران تماس می‌گیرد. هنگامی که وی برای بار دوم قصد تماس با همسر و پسرش را داشته‌است، ماموران وزارت اطلاعات ایران، تلفن را برداشته و او را تهدید می‌کنند تا به خواسته آنها در زمینه «اعتراف به ربوده شدن توسط آمریکا» تن‌دهد. سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا که امیری سال‌ها با آن همکاری می‌کرد و اطلاعات مهمی درباره فعالیت هسته‌ای جمهوری اسلامی در اختیار آن قرار داده‌است، بلافاصله پس از اطلاع یافتن از انتشار این ویدئو اقدام به انتشار ویدئوی دیگری درباره شهرام امیری، در وب‌سایت یوتیوب می‌کند.[۲۷]

فیلم اول، پخش‌شده از تلویزیون ایران[ویرایش]

در ۱۷ خرداد ۱۳۸۹ تلویزیون ایران، فیلمی از شهرام امیری پخش کرد و مدعی شد او این فیلم را از آمریکا به دست ایران رسانده‌است.[۲۸] خبرگزاری رویترز در گزارشی اعلام کرد که تصاویر مرد نمایش داده شده در ویدئو شبیه تصاویر قبلاً منتشر شده امیری در رسانه‌های ایران بود ولی تائید هویت او به صورت مستقل غیر ممکن بود [۲۹] در این فیلم وی اظهار می‌کند که در شهر توسان ایالت آریزونا مستقر است. وی بیان کرد که از طرف نیروهای آمریکایی تحت شکنجه و فشار روحی شدیدی قرار داشته و آنها از وی می‌خواستند که در یک مصاحبه تلویزیونی با یکی از خبرگزاری‌های آمریکا ادعا کند که فردی مهم در برنامه هسته‌ای ایران بوده و به درخواست خود به آمریکا پناهنده شده و تعدادی اسناد و مدارک و یک لپ‌تاپ حاوی اسناد را به آمریکا منتقل کرده‌است. وی در این پیام از سازمانهای حقوق بشری درخواست کرد که وی را به وطنش بازگردانند.[۳۰]

فیلم دوم، منتشرشده در یوتیوب[ویرایش]

در پیام دیگر که در یوتیوب منتشر شد، فردی که خود را شهرام امیری معرفی می‌کند، با ابراز ناخرسندی از شایعاتی که در مورد او پخش شده، اعلام می‌کند که در آمریکا به سر می‌برد و می‌افزاید: "در اینجا آزادم و به همه اطمینان می‌دهم که در امان هستم." امیری در این پیام به همسر و فرزندش اطمینان می‌دهد که آنان را ترک نکرده و آرزوی دیدار آنان را دارد و در خاتمه می‌گوید: "از همه درخواست می‌کنم از ارائه تصویر غلط از من خودداری کنند."[۳۱]

یک روز بعد، سخن‌گوی وزارت خارجه ایران گفت با مبادله شهرام امیری و سه تبعه آمریکایی مخالفیم.[۳۲] سفیر سوییس در تهران نیز، پس از پخش فیلم امیری احضار و اعتراض ایران به آمریکا از طریق این سفارت‌خانه، ابلاغ شد.[۳۳]

فیلم سوم و چهارم منتشرشده در یوتیوب[ویرایش]

در ویدئوی سوم، شخصی که خود را شهرام امیری می‌نامد، اعلام می‌کند این ویدئو مربوط به ۲ تیرماه ۱۳۸۹ است و می‌گوید در آمریکاست و حالش خوب است و به‌زودی به ایران بازخواهدگشت.

در ویدئوی چهارم که مربوط به نزدیک به ۹ روز پیش‌تر از آن است، وی اعلام می‌کند که در ایالت ویرجینیای آمریکاست و از دست ماموران اطلاعاتی آمریکا فرار کرده‌است و هر لحظه ممکن است دستگیر شود و ویدئویی که از او در تلویزیون ایران پخش شده‌است، کاملاً صحت داشته و ویدئوی دیگری را که در سایت یوتیوب منتشر شده بوده و در آن اعلام کرده بود که آزادانه به آمریکا آمده‌است را تکذیب می‌کند و آن را ساخته دولت آمریکا می‌داند. این فرد که مضطرب به‌نظر می‌رسید چند بار تاکید کرد که اگر به ایران بازنگردد مسئولیت جانش با دولت ایالات متحده آمریکاست.[۳۴]

ورود به دفتر حافظ منافع ایران در آمریکا[ویرایش]

ایران در ۲۲ تیر اعلام کرد وی با مراجعه به دفتر حافظ منافع جمهوری اسلامی ایران در واشنگتن، بازگشت سریع به تهران را خواستار شد.[۳۵] سخنگوی وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد که یک نفر شهرام امیری را ساعت ۶٫۳۰ عصر به دفتر حافظ منافع ایران آورد.[۳۶] رحمانی مسئول دفتر حافظ منافع ایران در واشنگتن نیز در گفتگویی با شبکه خبر گفت:«شهرام امیری کارشناس ایرانی ربوده شده توسط آمریکایی‌ها، اکنون در دفتر حافظ منافع ایران در واشنگتن حضور دارد و به زودی با هماهنگی وزارت امور خارجه ایران به کشورمان بازگردانده می‌شود.» وی وضعیت جسمی و روحی امیری را در حد مطلوب ارزیابی کرد. وی اعلام کرد که امیری احتمالاً از طریق ترکیه به ایران منتقل می‌شود. وی افزود:«آزادی شهرام امیری در پی افشاگری‌های ایران علیه اقدام تروریستی دولت آمریکا و ارائه اسناد معتبر و موثق از ربایش شهرام امیری به سازمان ملل متحد و فشار افکارعمومی جهان محقق و دولت آمریکا مجبور به عقب‌نشینی شد و نامبرده را تحویل دفتر حافظ منافع ایران در آمریکا داد.»[۱۶]

هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا درهمان روز اعلام کرد: «شهرام امیری آزادانه به آمریکا آمد و آزادانه می‌تواند از آمریکا برود.» شهرام امیری پس از بازگشت به تهران درباره این گفته وزیر امور خارجه آمریکا گفت: «من واقعاً تعجب می‌کنم از وزیر امور خارجه آمریکا که مدعی حقوق بشر است و می‌گوید من در آمریکا آزاد بوده‌ام و آزادانه به آن کشور رفتم؛ مدارکی دارم که نشان می‌دهد من در آنجا آزاد نبودم و اجازه تماس با هیچ‌کس را نداشتم و زیر نظر افراد مسلح سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) بودم، پس چگونه است که خانم کلینتون و دولتمردان آمریکا از سازمان اطلاعات مرکزی خود خبر ندارند؟»[۳۷] او همچنین پس از بازگشت به ایران مدعی شد که ماموران سیا او را با اتومبیل‌هایی جابجا می‌کردند که موفق به برداشتن شماره پلاک آن‌ها شده‌است: یک تویوتای کرم به شماره «XXE60006» و یک شورلت اس‌یووی آبی به پلاک «XUK6939».‏[۳۸]

هیلاری کلینتون همچنین گفت: برنامه ریزی شده بود که یک روز پیش از این رخداد امیری به ایران سفر کند ولی هماهنگی‌های لازم با ایران برای این امر امکانپذیر نشد. کلینتون همچنین خواستار آزادی سه کوهنورد آمریکایی بازداشت شده در ایران شد.[۳۹] سخنگوی وزات خارجه آمریکا اعمال امیری، انتشار ویدئو توسط او و رفتنش به دفتر حافظ منافع ایران را نشان دهنده آن دانست که «امیری برخلاف میلش در آمریکا نگه داشته نشده و آزادانه به آمریکا آمده‌است و افزود که رفتار امیری نشان‌دهنده کذب بودن ادعای شکنجه او در آمریکا می‌باشد».[۴۰]

خروج از آمریکا و ورود به ایران[ویرایش]

شهرام امیری در ۲۳ تیر ۱۳۸۹، از آمریکا خارج شد و ایران اعلام کرد که در پنجشنبه ۲۴ تیر از طریق قطر وارد ایران خواهد شد منوچهر متکی وزیر خارجه ایران اعلام کرد که باید برای ایران محرز شود که ادعاهای شهرام امیری درمورد ربودنش درست است و باید دید در این دو سال چه گذشته و بعد ببینیم آیا او قهرمان است یا نه.[۴۱]

روزنامه واشنگتن پست به نقل از مقامات آمریکایی اعلام کرد که بازگشت امیری به ایران را به دلیل نگرانی از وضعیت خانواده اش درایران بوده‌است و خبر از پرداخت ۵ میلیون دلار پول از طرف سازمان سیا به شهرام امیری داد و افزود که به دلیل تحریم‌های علیه ایران، امیری امکان دسترسی به این پول را نخواهد داشت.[۴۲]

وی در بازگشت به ایران مورد استقبال مقامات ایرانی از جمله حسن قشقاوی قرار گرفت و حلقه‌های گل به او اهدا شد و همه اعضای خانواده‌اش با چشمان گریان از وی استقبال کردند.[۴۳] شهرام امیری پس از ورود به تهران جزئیات تازه‌ای را اعلام کرد: «به من گفتند در یک مصاحبه ۱۰ دقیقه‌ای با شبکه CNN بگویم که پناهنده شده و به خواست خودم به آمریکا آمده‌ام و حاضر بودند ۱۰ میلیون دلار به من بدهند و تا آخرین لحظه که می‌خواستم خاک آمریکا را ترک کنم، یک تلفن به من داده بودند که اگر از رفتن به ایران صرف‌نظر کنید تا ۵۰ میلیون دلار می‌دهیم و نیازی به مصاحبه هم ندارید و هر کشور اروپایی که بخواهید شما و خانواده‌تان را به آنجا منتقل می‌کنیم و در آنجا شما را تحت حمایت مالی و سازمانی قرار می‌دهیم و مشکلی پیش نمی‌آید.»[۳۷] وی تأکید کرد که «دولت آمریکا تا هیچ زمانی قبل از آنکه از خاک آمریکا خارج شوم، هیچ اظهار نظر رسمی درباره حضور من در خاک خودش نکرد.»[۳۷]

امیری هدف اصلی ربایش را «تبلیغات روانی و فشار بر جمهوری اسلامی ایران» دانست.[۳۷] در اظهار نظر دیگری منوچهر متکی گفت باید برای ایران محرز شود که گفته‌های شهرام امیری در رابطه با ربوده شدنش صحت دارد یا خیر.[۴۴]

منابع[ویرایش]

  1. «آخرین سند حضور امیری درعربستان + عکس»(فارسی)‎. عصر ایران، ۱ دی ۱۳۸. بازبینی‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۹. 
  2. شهرام امیری:صهیونیست‌ها از من بازجویی می‌کردند خبرگزاری ایرنا
  3. BBC فارسی - ایران - شهرام امیری وارد ایران شد
  4. BBC فارسی - ایران - شهرام امیری به دفتر حفاظت از منافع ایران در آمریکا "پناه برد"
  5. BBC فارسی - ایران - وزیر امور خارجه آمریکا: شهرام امیری آزاد است که برود
  6. «علی رغم عدم اعلام رسمی شهرام امیری محکوم به زندان و تبعید شد»(فارسی)‎. رادیو کوچه، ۵ خرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۶ خرداد ۱۳۹۱. 
  7. ««شهرام امیری، دانشمند هسته‌ای ایران، به آمریکا پناهنده شده‌است»»(فارسی)‎. رادیو فردا، ۱۱ فروردین ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۷ خرداد ۱۳۸۹. 
  8. [ http://www.donya-e-eqtesad.com/Default_view.asp?@=189158 رامین مهمانپرست سخنگوی وزارت خارجه اعلام کرد تکذیب پیام احمدی‌نژاد به مبارک]
  9. تایید ناپدیدشدن کارشناس اتمی ایران در عربستان
  10. خبرگزاری جمهوری اسلامی :: آدم دزدی مشترک با آمریکا !؛ عربستان وصلاحیت‌های مورد تردید
  11. رادیو زمانه | خبر اول | ایران و آمریکا | عربستان شهرام امیری را تحویل آمریکا داد
  12. Iranian nuclear scientist defects to U.S.: report | Reuters
  13. Defection of Iranian nuclear scientist Shahram Amiri ‘a CIA coup’ - Times Online
  14. Iranian scientist defects: US covert ops hurt Iran nuclear program / The Christian Science Monitor - CSMonitor.com
  15. «متکی: آمریکا در ناپدید شدن شهرام امیری دست دارد»(فارسی)‎. رادیو فردا، ۱۵ مهر ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۹ خرداد ۱۳۸۹. 
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ شهرام امیری به زودی به ایران برگردانده می‌شود شبکه خبر
  17. مهمانپرست: عربستان 'دانشمند هسته ای' ایران را به آمریکا تحویل داده
  18. Saudi 'deplores' Iran kidnapped scientist claim
  19. تکذیب ادعای عربستان درباره امیری
  20. متکی: پیگیر موضوع شهرام امیری هستیم - © ۲۰۱۰تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  21. [voinews http://voinews.net/news/detail/7084/]
  22. «امیری برای همکاری با سیا پنج میلیون دلار دریافت کرده‌است»
  23. ریانووستی - مقالات و نظرات - مصاحبه ها و سخنرانی ها - نظر ژنرال سابق روس درباره امیری، کارشناس هسته ای ایران
  24. سناریوها و پشت پرده احتمالی ماجرای شهرام امیری
  25. Iran scientist was longtime informant: report
  26. انتشار دو پیام متناقض از 'کارشناس اتمی' ایرانی ۰۷:۴۲ گرینویچ - سه شنبه ۸ ژوئن ۲۰۱۰ - ۱۸ خرداد ۱۳۸۹
  27. متکی: پیگیر موضوع شهرام امیری هستیم - © ۲۰۱۰تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  28. «افشاگری شهرام امیری درباره ربوده‌شدنش به دست نیروهای اطلاعاتی آمریکا و عربستان»(فارسی)‎. فارس، ۱۸ خرداد ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۹. 
  29. Iran TV shows video of scientist "abducted" to U.S.وبگاه رویترز
  30. پیام مخفیانه شهرام امیری از آریزونا به تهران رسید روزنامه ایران
  31. انتشار دو پیام متناقض از 'کارشناس اتمی' ایرانی بی بی سی
  32. «با مبادله شهرام امیری و سه تبعه آمریکایی مخالفیم»(فارسی)‎. ایلنا، ۱۸ خرداد ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۹. 
  33. «سفیر سوییس در تهران احضار شد»(فارسی)‎. خبرآنلاین، ۱۸ خرداد ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۸۹. 
  34. BBC ایران آمریکا را به دروغگویی درباره شهرام امیری متهم کرد
  35. شهرام امیری به دفتر حافظ منافع ایران پناه برد شبکه خبر.
  36. پاکستان پناه بردن شهرام امیری به دفتر حافظ منافع ایران در واشنگتن را تایید کرد
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ ۳۷٫۲ ۳۷٫۳ جزئیات تازه از ربایش شهرام امیری و حضور چهارده ماهه در آمریکا، شبکه خبر، در ۲۴ تیر ۸۹.
  38. امیری اطلاعات سیا را به ایران منتقل کرد . . تهران امروز، ش. شماره ۳۲۹ (۳۱ مرداد ۱۳۸۹): صفحه ۳. 
  39. Clinton says Iran scientist free to come and go
  40. آمریکا: شهرام امیری آزاد است که برود
  41. وزارت خارجه ایران: شهرام امیری راهی ایران شد بی بی سی فارسی
  42. "«امیری برای همکاری با سیا پنج میلیون دلار دریافت کرده است»" (in فارسی). رادیو فردا. 1389/04/24. 
  43. Iran nuclear scientist Shahram Amiri arrives home. What next کریستین ساینس مانیتور
  44. شهرام امیری وارد ایران شد-نشاط نیوز

پیوند به بیرون[ویرایش]