خضری دشت‌بیاض

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از خضری دشت بیاض)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
خضری دشت‌بیاض
خضری و دشت پیاز
کشور  ایران
استان خراسان جنوبی
شهرستان [[شهرستان قائنات|قائنات]]
بخش بخش نیمبلوک
سال شهرشدن ۱۳۶۲[۱]
مردم
جمعیت ۵۶۸۰ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۵۳۵ متر
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه ۹۰ میلیمتر
اطلاعات شهری
شهردار حسین اسماعیلی
ره‌آورد

زعفران، زرشک، چغندرقند،

گندم، جو
پیش‌شماره تلفنی ۰۵۶۳۲۵۴ [۲]
وبگاه شهرداری خضری دشت بیاض

خضری دشت‌بیاض مرکز بخش نیمبلوک از توابع شهرستان قائنات در استان خراسان جنوبی واقع شده‌است. جمعیت شهر بنا بر آمار سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۵٫۶۸۰ نفر[۳] بوده‌است.

وجه تسمیه یا ریشه نام[ویرایش]

در خصوص ریشه نام اتفاق نظر وجود ندارد. حافظ ابرو متوفی ۸۳۴ قمری از دشت بیاض نام برده است بعضی در دوره تیموری از این منطقه با نام«فارس» هم سخن گفته‌اند اما گویش محلی همیشه از واژه «خضری و دشت پیاز» استفاده کرده بطوریکه لغت نامه دهخدا نوشته است عامه مردم «دشت بیاض» را «دشت پیاز» می نامند. در سفرنامه ژنرال سایکس نیز منطقه را با نام «دشت پیاز» ثبت کرده‌است. بنظر می‌رسد جغرافیا نویسان مسلمان پیاز را معرب نموده و بیاض نوشته‌اند.

معجم البلدان در منطقه قهستان از اسپیذ روستاق هم نام برده‌اند که گمان می‌رود همین دشت پیاز باشد. اما در مورد خضری اگر آن را از ریشه لغوی «خضر» بدانیم به دو معنی می‌باشد، معنی عام برگرفته از اسم حضرت خضر بوده که روایت است آن حضرت از این منطقه گذشته و در پیر مردانشاه که هم‌اکنون به صورت زیارتگاه درآمده آثار آن پیداست و از نظر لغوی آن را می‌توان به «سبزی و خرمی» تعبیر نمود. بطور کلی منطقه نیم بلوک منطقه ای بسیار حاصلخیز بوده‌است[۴].

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

شهر خضری دشت بیاض از شمال با شهرستان گناباد، از جنوب با بخش مرکزی شهرستان قائنات، از شرق با شهرستان زیرکوه و از غرب با شهرستان فردوس و شهرستان سرایان همجوار می‌باشد. فاصله آن تا قاین ۵۵ کیلومتر، تا بیرجند ۱۶۰ کیلومتر، تا گناباد ۴۵ کیلومتر و تا مشهد ۳۲۰ کیلومتر است.

خضری دشت بیاض در غرب دشتی قرار گرفته که توسط کوههای زیر احاطه شده‌است:

  • کوه آینه (کوه علی پلنگ) در جنوب غرب خضری
  • کوه خان (مردان شاه) در جنوب خضری
  • کوه سیاه کوه در غرب خضری
  • رشته کوههای عباس‌آباد در شرق خضری

شخصیت‌های مشهور[ویرایش]

آب و هوا[ویرایش]

آب و هوای منطقه به‌طور معمول گرم و خشک است. گرمترین ماههای سال در این منطقه تیر و مرداد و سردترین آن‌ها دی و بهمن می‌باشد و ماههای یخبندان از اواخر آذر تا اواسط اسفندماه بطول می‌انجامد.

بادهای اصلی منطقه در تابستان بیشتر از شرق به طرف غرب می‌وزد که به باد شمال معروف است و در زمستان از طرف غرب به شرق از بادهای مدیترانه‌ای که بنام سیاه باد معروف است. میانگین بارش سالانه در این منطقه ۱۷۴ میلی‌متر می‌باشد که بارش بصورت برف و باران می‌باشد.

آب شرب شهر از طریق دو حلقه چاه عمیق تأمین می‌شود. آب کشاورزی منطقه نیز از طریق چاههای عمیق موجود تأمین می‌شود در سال‌های پرباران رودخانه‌های اصلی معروف به دهنه که از کوههای جنوب و جنوب غربی سرچشمه می‌گیرد و همچنین سیل بندهای احداث شده در بالا دست دشت قسمتی از آب کشاورزی منطقه را تأمین می‌کنند.

وضعیت اقتصادی[ویرایش]

شیوه زندگی مردم این منطقه از گذشته مبتنی بر کشاورزی و دامداری بوده‌است. دشت خضری دشت بیاض برای کشاورزی بسیار مناسب بوده و دارای آب و خاک مناسب می‌باشد محصولات عمده این منطقه گندم، جو، چغندر قند، زعفران و محصولات باغی می‌باشد. از نظر پتانسیلهای معدنی این منطقه موقعیت مناسبی دارد. معادنی که در منطقه شناسایی شده‌است عبارتند از معادن سنگ مرمر، خاک نسوز، سنگ آلومنیم، گچ و غیره.

شرکت سهامی زراعی خضری با تولید محصولات زارعی، دامی، باغی و لبنی تأثیر زیادی در رونق اقتصادی مردم، تأمین نیازمندیهای منطقه و ایجاد اشتغال داشته است.

ویژگی‌های تاریخی و مکانهای زیارتی و گردشگری[ویرایش]

شهر خضری دشت بیاض به دلیل سرسبز بودن بهترین نقطه ییلاقی و گردشگری استان خراسان جنوبی محسوب و به لحاظ سابقه تاریخی و آثار تاریخی باارزش و پتانسیلهای موجود محل جاذبی برای مسافران، زائرین و گردشگران می‌باشد. اما چون شهر در محل گسل فعال و معروف دشت بیاض واقع شده‌است هر از چندگاهی دچار قهر زمین شده و همه چیزش را از دست داده است.

گرچه منابع مکتوب در خصوص این منطقه درست نیست اما در ذهن مردم چنین مشهور است که در گذشته‌های بسیار دور شهری آباد وجود داشته که هر دو روستای دشت بیاض و میم را در برگرفته و به فارس مشهور بوده‌است که در نقشه‌های تاریخی نیز این منطقه فارسی ثبت شده‌است و غاری به همین نام وجود نیز دارد. چنان‌که شاعر بزرگ فردوسی در شعرش می‌گوید: میان دو کوه است رود مَیَم... به یک سو بیاض و به یک سو چَرَم

از مشاهیر منطقه نیز می‌توان به فصیح الدین محمد دشت بیاضی عالم و شاعر مهم قرن 9 و محمد ولی دشت بیاضی متخلص به ولی شاعر معروف قرن دهم اشاره کرد. [۵]

از اندک آثار تاریخی و مکان‌های زیارتی و جاذبه‌های گردشگری به جا مانده از دوران کهن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پل سنگی طبیعی در روستای ثغوری از توابع خضری

وضعیت فرهنگی و ورزشی[ویرایش]

این شهر دارای ۳ باب دبستان، ۳ باب راهنمایی و ۲ دبیرستان دخترانه و پسرانه است که به صورت شبانه‌روزی می‌باشند. همچنین این شهر دارای ۲ مهد کودک است. ۴ مسجد در خضری و ۳ مسجد در دشت بیاض و ۲ حسینیه در خضری از مکان‌های مذهبی شهر است. همچنین پس از روی کار آمدن دولت دکتراحمدی نژاد دراین شهر چهار سالن ورزشی ساخته شده‌است که آماده خدمت رسانی به ورزش دوستان است. در سال تحصیلی 1398-1397 نیز یک باب دبستان غیرانتفاعی در این شهر شروع به کار کرده است.

وضعیت بهداشت و درمان[ویرایش]

خضری دارای یک کلینیک بهداشتی درمانی شامل درمانگاه، کلینیک دندانپزشکی و بخش زنان و زایمان است. همچنین دو خانه بهداشت نیز در خضری دشت بیاض فعالیت می‌کنند.

اداره دامپزشکی نیز در حاشیه جاده آسیایی به شهروندان خدمات ارائه می‌کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]