فهرست شهرستان‌های استان خراسان جنوبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
شهرستان طبسشهرستان بشرویهشهرستان فردوسشهرستان سرایانشهرستان قائناتشهرستان زیرکوهشهرستان بیرجندشهرستان درمیانشهرستان سربیشهشهرستان نهبندانشهرستان خوسف
شهرستان‌های استان خراسان جنوبی در ۱۳۹۹

استان خراسان جنوبی در حال حاضر ۱۱ شهرستان دارد.[۱] نام دو شهرستان قائنات و فردوس در دومین قانون تقسیمات کشوری ایران در آبان ۱۳۱۶ ذیل استان شمال شرق به میان آمد.[۲] دو ماه بعد که قانون اصلاح شد، شهرستان بیرجند یکی از هفت شهرستان تشکیل‌دهندهٔ استان نهم بود.[۳] شهرستان فردوس در سال ۱۳۲۳ با انتزاع از شهرستان گناباد (اکنون در استان خراسان رضوی) پدید آمد. شهرستان طبس در ۱۳۳۹ از شهرستان فردوس منتزع شد. شهرستان قائنات در ۱۳۵۸ توسط شورای انقلاب تأسیس شد. شهرستان‌های نهبندان و سربیشه به ترتیب در سال‌های ۱۳۶۸ و ۱۳۸۱ از شهرستان بیرجند منتزع شدند. تشکیل شهرستان سرایان پیرو تقسیم استان خراسان صورت گرفت. شهرستان فردوس که مایل بود در استان خراسان رضوی بماند، دو تکه شد و بخش سرایان آن در استان خراسان جنوبی قرار گرفت و چندی بعد به شهرستان ارتقا یافت. استان خراسان جنوبی طبق قانون تقسیم استان خراسان فقط شامل ۳ شهرستان بیرجند، نهبندان، و سربیشه بود (از مجموع ۲۷ شهرستان). شهرستان‌های قائنات و فردوس که حین تقسیم خراسان ابتدا در خراسان رضوی قرار گرفته بودند، به ترتیب در ۱۳۸۳ و ۱۳۸۵ به خراسان جنوبی پیوستند. شهرستان درمیان نیز سال ۱۳۸۳ از دل شهرستان بیرجند تأسیس شد. شهرستان طبس که سال ۱۳۸۰ از استان خراسان جدا و به استان یزد ملحق شده بود، در ۱۳۹۰ پس گرفته و تابع خراسان جنوبی شد.[۴] شهرستان‌های بشرویه، خوسف، و زیرکوه در خراسان جنوبی متولد شدند.

هر شهرستان ۱ تا ۳ بخش و هر بخش ۱ تا ۶ دهستان دارد. در مجموع استان خراسان جنوبی ۲۷ بخش، ۶۴ دهستان، و ۳۱ شهر دارد.[۱] همهٔ شهرستان‌ها بخشی به نام مرکزی دارند که مرکز شهرستان در آن واقع است؛ جز شهرستان سرایان که بخش مرکزی ندارد و مشتمل بر دو بخش آیسک و بخش سه‌قلعه است. شهرستان طبس فرمانداری ویژه دارد و از اختیارات گسترده‌تری نسبت به سایر شهرستان‌ها برخوردار است.[۵] شهرستان قائنات با ۵ شهر، بیشترین نقاط شهری در استان را دارد. بیرجند پرجمعیت‌ترین، کوچک‌ترین، و متراکم‌ترین شهرستان استان است که به تنهایی بیش از یک‌سوم (۳۴ درصد) از جمعیت استان را در خود جای داده‌است. کم‌جمعیت‌ترین شهرستان استان، بشرویه است که فقط ۲۶٬۰۶۴ نفر جمعیت دارد. طبس با مساحت ۵۵٬۴۱۲ کیلومتر مربع پهناورترین شهرستان استان و کشور است و به‌تنهایی از ۲۱ استان ایران از جمله استان آذربایجان شرقی وسیع‌تر است.[۶] طبس کم‌تراکم‌ترین شهرستان کل ایران نیز هست.[۷] استان خراسان جنوبی سومین استان پهناور ایران و از آن طرف چهارمین استان کم‌جمعیت ایران است. شهرستان‌های این استان با وجود وسعت زیاد، جمعیت نسبتاً کمی دارند. میانگین مساحت شهرستان در این استان ۱۳٬۷۰۹ کیلومتر مربع است و میانگین جمعیت ۶۹٬۹۰۰ نفر.

شهرستان‌ها[ویرایش]

شهرستان بخش‌ها دهستان‌ها شهرها (مرکز) سال تأسیس جداشده از جمعیت
(۱۳۹۵)[۸]
مساحت
(km²)[۹]
تراکم جمعیت
(بر km²)
نقشه
بشرویه مرکزی کرند بشرویه ۱۳۸۷ فردوس[۱۰] ۲۶٬۰۶۴ ۵۹۹۳ ۴ Boshruye County Locator Map (2020).svg
علی‌جمال
ارسک ارسک ارسک
رقه
بیرجند مرکزی القورات بیرجند ۱۳۱۶ ۲۶۱٬۳۲۴ ۴۰۰۴ ۶۵ Birjand County Locator Map (2020).svg
باقران
شاخن
شاخنات
فشارود
کاهشنگ
خوسف مرکزی خوسف خوسف
محمدشهر
۱۳۹۰ بیرجند[۱۱] ۲۷٬۶۰۰ ۱۶٬۰۲۹ ۲ Khusf County Locator Map (2020).svg
خور
جلگه ماژان جلگه ماژان
براکوه
قلعه زری
درمیان مرکزی درمیان اسدیه ۱۳۸۳ بیرجند[۱۲] ۵۳٬۷۱۴ ۵۷۹۷ ۹ Darmiyan County Locator Map (2020).svg
میاندشت
قهستان قهستان قهستان
فخررود
گزیک گزیک گزیک
طبس مسینا
طبس مسینا
زیرکوه مرکزی زیرکوه حاجی‌آباد ۱۳۹۰ قائنات[۱۳] ۴۰٬۱۵۵ ۸۲۲۶ ۵ ZirKuh County Locator Map (2020).svg
پترگان
زهان زهان زهان
افین
شاسکوه شاسکوه آبیز
بهناباد
سرایان آیسک آیسک سرایان
آیسک
۱۳۸۳ فردوس[۱۴] ۳۳٬۳۱۲ ۹۳۴۲ ۴ Sarayan County Locator Map (2020).svg
مصعبی
سه‌قلعه دوکوهه سه‌قلعه
سه‌قلعه
سربیشه مرکزی غیناب سربیشه ۱۳۸۱ بیرجند[۱۵] ۴۰٬۹۵۹ ۸۱۹۹ ۵ Sarbishe County Locator Map (2020).svg
مؤمن‌آباد
درح درح درح
لانو
مود مود مود
نهارجان
طبس مرکزی پیرحاجات طبس ۱۳۳۹ فردوس[۱۶] ۷۲٬۶۱۷ ۵۵٬۴۱۲ ۱ Tabas County Locator Map (2020).svg
گلشن
منتظریه
نخلستان
دستگردان دستگردان عشق‌آباد
کوه یخاب
دیهوک دیهوک دیهوک
کویر
فردوس مرکزی حومه فردوس ۱۳۲۳ گناباد[۱۷] ۴۵٬۵۲۳ ۴۱۰۳ ۱۱ Ferdovs County Locator Map (2020).svg
اسلامیه باغستان اسلامیه
باغستان
برون
قائنات مرکزی قائن قائن
اسفدن
۱۳۵۸ بیرجند[۱۸] ۱۱۶٬۱۸۱ ۷۶۰۱ ۱۵ Qaenat County Locator Map (2020).svg
پیشکوه
مهیار
سده سده آرین‌شهر
آفریز
پسکوه
نیمبلوک نیمبلوک خضری دشت‌بیاض
نیمبلوک
کرغند
نهبندان مرکزی نه نهبندان ۱۳۶۸ بیرجند[۱۹] ۵۱٬۴۴۹ ۲۶٬۰۹۴ ۲ Nehbandan County Locator Map (2020).svg
بندان
میغان
سرداران سهل‌آباد
سیدال
عربخانه
شوسف شوسف شوسف
گرم تمام ده
استان
خراسان جنوبی
۲۷ ۶۴ بیرجند
و ۳۰ شهر دیگر
۱۳۸۳ استان خراسان ۷۶۸٬۸۹۸ ۱۵۰٬۸۰۰ ۵

نقشه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «گزارش آماری عناصر و واحدهای تقسیماتی جمهوری اسلامی ایران» (PDF). وزارت کشور. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۷ مهر ۱۳۹۹.
  2. «قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۹.
  3. «قانون اصلاح قانون تقسیمات کشور و اصلاح قانون راجع بمحصلین کلاس اختصاصی وزارت داخله». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۹.
  4. «انتزاع شهرستان طبس از استان یزد و الحاق آن به استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۹ آبان ۱۳۹۹.
  5. «منتزع شدن شهرستان طبس از استان یزد و الحاق آن به استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۹ آبان ۱۳۹۹.
  6. «استاندار خراسان جنوبی: تفکر توسعه‌ای لازمه پیشرفت است». ایرنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۱ آذر ۱۳۹۹.
  7. «بلاتکلیفی ۴ میلیارد تومان در شکاف آسفالت معابر طبس». خراسان جنوبی (۱۹۹۶): ۳. ۲۹ مهر ۱۳۹۴.
  8. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  9. سالنامهٔ آماری استان خراسان جنوبی – ۱۳۹۷، ص ۵۷[پیوند مرده]
  10. «تصویب‌نامه در خصوص تشکیل دهستان کرند در تابعیت بخش بشرویه شهرستان فردوس». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  11. «تصویب‌نامه راجع به تابعیت دهستان خور به بخش خوسف شهرستان بیرجند». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  12. «تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  13. «اصلاحات و ایجاد تقسیمات کشوری در شهرستانهای قائنات و زیرکوه در استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  14. «تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استانهای خراسان جنوبی و خراسان رضوی». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  15. «تصویب‌نامه در مورد اصلاحات تقسیماتی در استان خراسان». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  16. «انتزاع بخشهای از سبزوار و بجنورد و تشکیل شهرستانی به نام اسفراین و انتزاع شیروان از قوچان». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  17. «انتزاع بخش فردوس و طبس از شهرستان گناباد». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  18. «تاسیس فرمانداری در محدوده بخش قائنات شهرستان بیرجند». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  19. «ایجاد و تأسیس شهرستان نهبندان به مرکزیت شهر نهبندان در تابعیت استان خراسان از دو بخش شوسف و مرکزی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]