پرش به محتوا

فهرست شهرستان‌های استان خراسان جنوبی

بررسی‌شده
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
استان خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۳

استان خراسان جنوبی در حال حاضر ۱۲ شهرستان دارد.[۱] نام دو شهرستان قائنات و فردوس در دومین قانون تقسیمات کشوری ایران در آبان ۱۳۱۶ ذیل استان شمال شرق به میان آمد.[۲] دو ماه بعد که قانون اصلاح شد، شهرستان بیرجند یکی از هفت شهرستان تشکیل‌دهندهٔ استان نهم بود.[۳] شهرستان طبس در ۱۳۳۹ از شهرستان فردوس منتزع شد. شهرستان قائنات در ۱۳۵۸ توسط شورای انقلاب تأسیس شد. شهرستان‌های نهبندان و سربیشه به ترتیب در سال‌های ۱۳۶۸ و ۱۳۸۱ از شهرستان بیرجند منتزع شدند. تشکیل شهرستان سرایان پیرو تقسیم استان خراسان صورت گرفت. شهرستان فردوس که مایل بود در استان خراسان رضوی بماند، دو تکه شد و بخش سرایان آن در استان خراسان جنوبی قرار گرفت و چندی بعد به شهرستان ارتقا یافت. استان خراسان جنوبی طبق قانون تقسیم استان خراسان فقط شامل ۳ شهرستان بیرجند، نهبندان، و سربیشه بود (از مجموع ۲۷ شهرستان). شهرستان‌های قائنات و فردوس که حین تقسیم خراسان ابتدا در خراسان رضوی قرار گرفته بودند، به ترتیب در ۱۳۸۳ و ۱۳۸۵ به خراسان جنوبی پیوستند. شهرستان درمیان نیز سال ۱۳۸۳ از دل شهرستان بیرجند تأسیس شد. شهرستان طبس که سال ۱۳۸۰ از استان خراسان جدا و به استان یزد ملحق شده بود، در ۱۳۹۰ تابع خراسان جنوبی شد.[۴] شهرستان‌های بشرویه، خوسف، زیرکوه و عشق‌آباد در خراسان جنوبی متولد شدند.

هر شهرستان ۱ تا ۳ بخش و هر بخش ۱ تا ۶ دهستان دارد. در مجموع استان خراسان جنوبی ۱۲ شهرستان ۲۸ بخش، ۶۳ دهستان، و ۳۲ شهر دارد.[۵] همهٔ شهرستان‌ها بخشی به نام مرکزی دارند که مرکز شهرستان در آن واقع است؛ جز شهرستان سرایان که بخش مرکزی ندارد و مشتمل بر دو بخش آیسک و بخش سه‌قلعه است. شهرستان طبس فرمانداری ویژه دارد و از اختیارات گسترده‌تری نسبت به سایر شهرستان‌ها برخوردار است.[۶] بیرجند پرجمعیت‌ترین، کوچک‌ترین، و متراکم‌ترین شهرستان استان است که به تنهایی بیش از یک‌سوم (۳۴ درصد) از جمعیت استان را در خود جای داده است. کم‌جمعیت‌ترین شهرستان استان، شهرستان عشق‌آباد است که فقط ۱۰٬۲۲۵ نفر جمعیت دارد.[۷] طبس کم‌تراکم‌ترین شهرستان کل ایران نیز هست.[۸] استان خراسان جنوبی سومین استان پهناور ایران و از آن طرف چهارمین استان کم‌جمعیت ایران است. شهرستان‌های این استان با وجود وسعت زیاد، جمعیت نسبتاً کمی دارند. میانگین مساحت شهرستان در این استان ۱۳٬۷۰۹ کیلومتر مربع است و میانگین جمعیت ۶۹٬۹۰۰ نفر.

شهرستان‌ها

[ویرایش]
شهرستان بخش‌ها دهستان‌ها شهرها (مرکز) سال تأسیس جداشده از جمعیت
(۱۳۹۵)[۹]
مساحت
(km²)
تراکم جمعیت
(بر km²)
نقشه
بشرویه مرکزی کرند بشرویه ۱۳۸۷ فردوس[۱۰] ۲۶٬۰۶۴ ۶٬۰۴۷ ۴
علی‌جمال
ارسک ارسک ارسک
رقه
بیرجند مرکزی القورات بیرجند ۱۳۱۶ ۲۶۱٬۳۲۴ ۴٬۰۲۷ ۶۵
باقران
شاخن
شاخنات
فشارود
کاهشنگ
خوسف مرکزی خوسف خوسف
محمدشهر
۱۳۹۰ بیرجند[۱۱] ۲۷٬۶۰۰ ۱۵٬۹۷۰ ۲
خور
جلگه ماژان جلگه ماژان ماژان
براکوه
قلعه زری
درمیان مرکزی درمیان اسدیه ۱۳۸۳ بیرجند[۱۲] ۵۳٬۷۱۴ ۵٬۸۱۶ ۹
میاندشت
قهستان قهستان قهستان
فخررود
گزیک گزیک گزیک
طبس مسینا
طبس مسینا
زیرکوه مرکزی زیرکوه حاجی‌آباد ۱۳۹۰ قائنات[۱۳] ۴۰٬۱۵۵ ۷٬۹۴۴ ۵
پترگان
زهان زهان زهان
افین
شاسکوه شاسکوه آبیز
بهناباد
سرایان آیسک آیسک سرایان
آیسک
۱۳۸۳ فردوس[۱۴] ۳۳٬۳۱۲ ۹٬۳۰۵ ۴
مصعبی
سه‌قلعه دوکوهه سه‌قلعه
سه‌قلعه
سربیشه مرکزی غیناب سربیشه ۱۳۸۱ بیرجند[۱۵] ۴۰٬۹۵۹ ۷٬۹۲۸ ۵
مؤمن‌آباد
درح درح درح
لانو
مود مود مود
نهارجان
طبس مرکزی پیرحاجات طبس ۱۳۳۹ فردوس[۱۶] ۴۲،۳۶۲ ۴۴٬۱۳۸ ۱
گلشن
منتظریه
نخلستان
دیهوک دیهوک دیهوک
کویر
فردوس مرکزی حومه فردوس ۱۳۰۴ گناباد[۱۷] ۴۵٬۵۲۳ ۴٬۱۲۱ ۱۱
اسلامیه باغستان اسلامیه
باغستان
برون
قائنات مرکزی قائن قائن
اسفدن
۱۳۵۸ بیرجند[۱۸] ۱۱۶٬۱۸۱ ۸٬۰۲۷ ۱۴
پیشکوه
مهیار
سده سده آرین‌شهر
آفریز
پسکوه
نیمبلوک نیمبلوک خضری دشت‌بیاض
نیمبلوک
کرغند
نهبندان مرکزی نه نهبندان ۱۳۶۸ بیرجند[۱۹] ۵۱٬۴۴۹ ۲۶٬۴۷۴ ۲
بندان
میغان
سرداران سهل‌آباد
سیدال
عربخانه
شوسف شوسف شوسف
گرم تمام ده
عشق‌آباد مرکزی دستگردان عشق‌آباد ۱۴۰۳ طبس ۱۰٬۲۵۵ [۲۰]۱۱٬۲۲۱ ۱
ده محمد
کوه یخاب کوه یخاب
چاه مسافر
استان
خراسان جنوبی
۲۸ ۶۶ بیرجند
و ۳۰ شهر دیگر
۱۳۸۳ استان خراسان ۷۶۸٬۸۹۸ ۱۵۱٬۰۱۸ ۵

نقشه

[ویرایش]

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. «گزارش آماری عناصر و واحدهای تقسیماتی جمهوری اسلامی ایران» (PDF). وزارت کشور. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۷ مهر ۱۳۹۹.
  2. «قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۹.
  3. «قانون اصلاح قانون تقسیمات کشور و اصلاح قانون راجع بمحصلین کلاس اختصاصی وزارت داخله». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۹.
  4. «انتزاع شهرستان طبس از استان یزد و الحاق آن به استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۹ آبان ۱۳۹۹.
  5. «خلاصه گزارش فایل جغرافیایی سال ۱۳۹۹» (PDF). مرکز آمار ایران. دریافت‌شده در ۱۹ شهریور ۱۴۰۰.
  6. «منتزع شدن شهرستان طبس از استان یزد و الحاق آن به استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۹ آبان ۱۳۹۹.
  7. «استاندار خراسان جنوبی: تفکر توسعه‌ای لازمه پیشرفت است». ایرنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۱ آذر ۱۳۹۹.
  8. «بلاتکلیفی ۴ میلیارد تومان در شکاف آسفالت معابر طبس». خراسان جنوبی (۱۹۹۶): ۳. ۲۹ مهر ۱۳۹۴.
  9. «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
  10. «تصویب‌نامه در خصوص تشکیل دهستان کرند در تابعیت بخش بشرویه شهرستان فردوس». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  11. «تصویب‌نامه راجع به تابعیت دهستان خور به بخش خوسف شهرستان بیرجند». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  12. «تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  13. «اصلاحات و ایجاد تقسیمات کشوری در شهرستانهای قائنات و زیرکوه در استان خراسان جنوبی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  14. «تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استانهای خراسان جنوبی و خراسان رضوی». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  15. «تصویب‌نامه در مورد اصلاحات تقسیماتی در استان خراسان». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  16. «انتزاع بخشهای از سبزوار و بجنورد و تشکیل شهرستانی به نام اسفراین و انتزاع شیروان از قوچان». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  17. «انتزاع بخش فردوس و طبس از شهرستان گناباد». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  18. «تاسیس فرمانداری در محدوده بخش قائنات شهرستان بیرجند». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  19. «ایجاد و تأسیس شهرستان نهبندان به مرکزیت شهر نهبندان در تابعیت استان خراسان از دو بخش شوسف و مرکزی». سامانه ملی قوانین و مقررات. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۹.
  20. «دانشنامه طبس گلشن، شهر عشق آباد».

پیوند به بیرون

[ویرایش]