چیستا یثربی
چیستا یثربی | |
|---|---|
| زادهٔ | ۲۷ مهر ۱۳۴۷ (۵۷ سال) |
| ملیت | ایرانی |
| پیشه(ها) | نویسنده مترجم منتقد کارگردان تئاتر |
چیستا یثربی ، (متولد ۲۷ مهر ۱۳۴۷) فیلمنامهنویس، نمایشنامهنویس، کارگردان تئاتر، منتقد، مترجم، شاعر، ناشر و نویسنده ایرانی است.[۱][۲]
زندگی
[ویرایش]چیستا یثربی لیسانس و فوق لیسانس روانشناسیاش را از دانشگاه الزهرا گرفت و نیز در سال ۱۳۸۳ موفق به اخذ مدرک دکترای روانشناسی از دانشگاه تورنتو کانادا گردید. چیستا یثربی (متولد ۲۷ مهر ۱۳۴۷، تهران) نویسنده، نمایشنامهنویس، مترجم و منتقد ایرانی است. آثار او شامل داستانهای کوتاه و رمانهایی چون «پستچی» هستند. او کارگاهها و کلاسهای فراوانی در دانشگاه برگزار کرده و به عنوان استاد نمونه درس "شخصیت شناسی" در دانشگاه تاتر اراک از او تجلیل به عمل آمده است. چیستایثربی عضو ثابت انجمن نمایشنامه نویسان و منتقدین تاتر و سینماست.
فعالیت
[ویرایش]چیستا یثربی فعالیتهایش را در حوزه تئاتر از سال ۱۳۶۸ آغاز کرد. وی بیش از ۵۰ نمایشنامه نگاشته و نمایشهایی چون «جمعه دم غروب»، «چنگیزخان»، «اتاق تاریک»، «کارناوال با لباس خانه»، «حیاط خلوت»، «مهمان سرزمین خواب»، «زنی که تابستان گذشته رسید»، «سرخ سوزان»، «یک شب دیگر هم بمان سیلویا» و «زنی برای همیشه» را کارگردانی کردهاست. وی تا به حال جوایز متعددی را از جشنوارههای مختلف دریافت کرده و بیشترین تعداد جایزه متن برگزیده را از جشنواره بینالمللی فجر داشته، بارها داور تئاتر و کتاب بودهاست؛ در سال ۱۳۸۹ نمایش «جنایت و مکافات» را بر اساس رمان «جنایت و مکافات» در جشنواره کلاسیکهای روسیه در مسکو اجرا کرد که این نمایش در این جشنواره در سه رشته نامزد شد و موفق گردید جایزه بهترین بازیگر زن را دریافت کند.
برای فراگرفتن تئاتر از کلاسهای جهاد دانشگاهی الزهرا، فرهنگسرای نیاوران شروع و در ادامه با کانون تئاتر بانوان همراه شد و به یادگیری اصول اولیه بازیگری ـ کارگردانی پرداخت. در همان موقع «اتاق آینه» را با همکاری بهزیستی راهاندازی کرد که از سال ۷۲ تا سال ۷۴. طرح موفقی بود. به گفته خودش: "سوژه از مردم (اغلب مشکلاتشان) و اجرا توسط اعضای گروه بود. کار ما حل مشکلات به وسیله اجرای تئاتر بود. بعد از آن «دادگاه جادویی» را کار کردم و بعد «جمعه دم غروب» و بعد «سرخ سوزان» که در جشنواره سیزدهم فجر به عنوان کار برتر شناخته شد و در جشنواره چهاردهم تئاتر بین المللی فجر برنده ی بهترین نمایشنامه و بهترین کارگردانی جشنواره شد. حالا هم (شهریور ماه ۷۵) مشغول تدریس و کارگردانی هستم.[۳]"
همانطور که او خود اشاره کرده آثارش در دورههای متعددی از جشنواره تئاتر فجر حضور داشته و جوایزی را به خود اختصاص داده است. از جمله در چهاردهمین جشنواره تئاتر فجر در سال ۱۳۷۴ که سرخ سوزان را در کنار رقبای شاخصی نظیر قطبالدین صادقی با نمایش مویه جم، حسین نوری با نمایش شهود، سیاوش تهمورث با نمایش صورت به صورت و کوروش تهامی با نمایش فردا به روی صحنه برد.[۴][۵]
وی پس از کارگردانی نمایش «میهمان سرزمین خواب»[۶] وقفهای ۸ ساله در کار کارگردانی خود داشت که علت آن را اجبار مسئولان وقت مرکز هنرهای نمایشی مخصوصاً آقای شریف خدایی مبنی بر پرداختن وی به امر نویسندگی نمایشنامه برای در اختیار داشتن نویسندهای توانا در این امر برای این قشر از جامعه هنری عنوان نموده و مجموعه را عامل ممانعت کارگردانی آثار خودش میداند.[۷]
اجرای مجدد جنایت و مکافات به زبان فارسی و به درخواست جشنواره کلاسیکهای روسیه در اردیبهشت ۱۳۸۵ که در آن مهسا مهجور برنده جایزه شد.
جوایز
[ویرایش]نامزد بهترین فیلمنامه در جشنواره سینمایی فجر برای فیلم دعوت
جایزه ی بهترین متن ادبیات نمایشی برای نمایش آخرین پری کوچک دریایی
جایزه گفتگوی بین تمدنها برای پری کوچک دریایی
جایزه ی اول مطبوعات در شاخه ی نقدنویسی در سال ۷۵
برای مجموعه نقدهای تاتری و سینمایی که در مجله دنیای تصویر ؛ سروش ؛ زنان ؛ گزارش فیلم و روزنامه ی همشهری چاپ میشد.
برنده اولین نمایشنامه برای نمایشهای:
سرخ سوزان
برخورد نزدیک از نوع آخر؛
زنان مهتابی؛ مرد آفتابی و شعبده و طلسم از جشنواره بین المللی تاتر فجر
جایزه ی بهترین نمایشنامه برای زنان مهتابی ؛ مرد آفتابی.
جایزه جشنواره پروین اعتصامی
جایزه بهترین کارگردانی تاتر برای سرخ سوزان سال ۷۴ جشنواره فجر
برنده ی بهترین فیلمنامه ملی برای فیلم ماه از روی سکو
برنده ی بهترین فیلمنامه درجشنواره ی تله فیلم برای زنی از کوچه ی پشتی
جایزه ی مهرگان ادب برای مجموعه داستان "من آناکارنینا نیستم"
نمایشنامه ی "پشت سایه های کاج" کاندید کتاب سال
جایزه بهترین کتاب سال در فضای مجازی برای رمان پستچی
جایزه ی بهترین داستان درباره کودکان معلول از شورای کتاب کودک و...
آزار جنسی
[ویرایش]یثربی در مصاحبه با برنامه ۶۰ دقیقه بیبیسی فارسی گفته است در سال ۱۳۸۳ یکی از اهالی شناختهشده سینما سعی کرده به او تجاوز کند و وقتی او مقاومت کرده، از آن مرد کتک خوردهاست.[۸]
دیدگاهها
[ویرایش]چیستا یثربی:
زنان در اثر جاودانه حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاهنامه، همپا و همراه مردان حضور دارند.[۹]
من حکیم فردوسی را در احترام وی به زن و خانواده شناختم و هرگز ندیدم که فردوسی در اثر گرانسنگ خود مفهوم خانواده را تنزل دهد.[۹]
آثار
[ویرایش]فیلمنامهها
[ویرایش]- دعوت - کارگردان: ابراهیم حاتمیکیا
- ماه از روی سکو - کارگردان: آرش معیریان
- بهار، قبل و بعد - کارگردان: شاهد احمدلو
- پنجاهمین نفر - کارگردان: محسن عظیمی نیا
- زنی از کوچهی پشتی - کارگردان: علی توکل نیا
- پریشانی - کارگردان: علی توکل نیا
- هتل عروس - کارگردان: سیما تیرانداز
- روژانو - کارگردان: امیر مکاری (تله فیلم)
- پیشنهاد پنجاه میلیونی
- مهمان
- ضیافت (سریال) - کارگردان: حسین فرخی
- فردا دیر است (سریال) - کارگردان: حسن فتحی
- پنجاهمین نفر - کارگردان: علی عظیمی نیا
- شازده سلیم
کارگردانی
[ویرایش]- ۱۳۸۵ - جنایت و مکافات - به کارگردانی و نویسندگی چیستا یثربی در جشنواره تئاتر کلاسیک های روسیه - جایزه بازیگر اول برای بازیگر زن نمایش و برگزیده شدن بعنوان بهترین نمایش در جشنواره
- جمعه دم غروب
- دادگاه جادویی
- زنی که تابستان گذشته رسید
- ۱۳۷۴ - سرخ سوزان
- ۱۳۷۵ - میهمان سرزمین خواب
- ۱۳۸۳ - یک شب دیگر هم بمان سیلویا
- ۱۳۸۳ - بانویی برای همیشه
- دخترک و مرد مرده
- جن کوچک عزیز
- عاشق ابر سفید
- سارا و کیمیاگر
- مرگ با ترنم عشق
- یک بار دیگر به عقب برگرد مهتاب
- شیزوئید دوست داشتنی
- خرس نقره ای الماسی بلوری سیمین
- افسانه زن سرخپوش
- رعد و برق
- دادگاه جادویی
- من از لُرد بایرون میترسم
- آیا تو تابحال عاشق بوده ای روژانو؟
کتابها
[ویرایش]- پستچی
- شیدا و صوفی
- معلم پیانو
- عشق در زمان ما، سه قصه روان شناختی
- او یک زن
- پری کوچک دریایی
- زنی که تابستان گذشته رسید
- زنی از کوچه پشتی
- اسرار انجمن ارواح
- کوتاه کردن موی مرده
- وقتی تو نباشی چرا دو صندلی (مجموعه شعر)
- نگاهت همیشه دوشنبهست (مجموعه شعر)
- گاردن پارتی در برف
- چشمهایش میخندد
- خواب گل سرخ
- من آناکارنینا نیستم
- هتل عروس
- برخورد نزدیک از نوع آخر
- راحیل
- شعبده و طلسم
- سلام خانم جنیفر لوپز
- سلام به ناممکن
- جای کلمات من نشسته ای
- ترجمه: قلب تو شاعری است(جبران خلیل جبران)
- ترجمه سه گانه: لورکا، اگزوپری،گونتر گراس
- ترجمه: آبی کوچک عشق
- ترجمه: مجموعه اشعار عاشقانه جهان
- ترجمه: آبی کوچک آرامش
- ترجمه: رومئو پرنده است، ژولیت سنگ(لورکا)
- ترجمه: شاهزاده سرزمین عشق(اگزوپری)
- ترجمه: عشق زنان سنگی(گونتر گراس)
- مجموعه آثار شل سیلور استاین
- مجموعه داستانهای قصه های جزیره
- از خواب تا مهتاب
- پریخوانی عشق و سنگ
- پشت سایه های کاج
- روژانو پانزده سال بعد
نمایشنامه
[ویرایش]نمایشنامه "آخرین پری کوچک دریایی" اثر چیستا یثربی یکی از آثار معاصر در عرصه تئاتر ایران است. این اثر یک بازخوانی از داستان معروف "پری دریایی کوچک" نوشته هانس کریستیان آندرسن است، اما چیستا یثربی در این نمایشنامه، با یک نگاه جدید و عمیقتر به شخصیتهای داستان پرداخته و به نوعی آنرا به یک نمایش روانشناختی و فلسفی تبدیل کرده است. خلاصه داستان: نمایشنامه «آخرین پری کوچک دریایی» در حقیقت به پرسشهای بزرگ انسانی درباره عشق، فداکاری، هویت و هراس از مرگ میپردازد. داستان اصلی، همانطور که از نامش پیداست، به زندگی یک پری دریایی کوچک اشاره دارد که برای دستیابی به عشق انسانها و یک زندگی جدید، با فداکاریهای بزرگی روبهرو میشود. اما در این نمایشنامه، چیستا یثربی جنبههای جدیدی از این فداکاریها و انتخابهای شخصیتها را کاویده و آن را به سطحی عمیقتر برده است. چیستا یثربی با بازخوانی این داستان کلاسیک، از عناصر تخیلی و سورئالیستی استفاده کرده و نگاه جدیدی به احساسات و انتخابهای شخصیتهای اصلی (پری دریایی و انسانها) دارد. او با استفاده از نمادها و تمثیلهای پیچیده، نه تنها داستان عشق و فداکاری، بلکه تضاد میان دنیای واقعی و دنیای خیالی را به نمایش میگذارد. ویژگیهای نمایشنامه: شخصیتپردازی عمیق: برخلاف نسخههای کلاسیک، چیستا یثربی شخصیت پری دریایی را به عنوان یک موجود چندبعدی و پیچیده به تصویر میکشد که درگیر بحرانهای درونی خود است. پرداختن به مفاهیم انسانی: نمایشنامه از ابعاد فلسفی و روانشناختی بهره میبرد و مسائلی مانند خودشناسی، هویت، و جایگاه انسان در جهان را مطرح میکند. سبک نو و متفاوت: چیستا یثربی در این اثر از زبان ساده و در عین حال متفکرانه استفاده کرده است و دنیای خیالی داستان را با زبان مدرن و مفاهیم پیچیده پیوند میدهد. این نمایشنامه به صورت نمادین به مسائلی چون از خود گذشتگی و قدرت عشق پرداخته و در عین حال از فانتزیها و تصورات ذهنی نیز بهره میبرد. اگرچه داستانی که در پس این اثر قرار دارد آشناست، اما پرداخت جدید چیستا یثربی آن را به اثری عمیق و فلسفی تبدیل کرده است!
بازنشر آثار
[ویرایش]آثار چیستا یثربی توسط این سازمانها و مراکز در ایران بازنشر شدهاست:
- بازنشر اثر چیستا یثربی در سایت کنسرسیوم محتوای ملی[۱۰]
- بازنشر اثر چیستا یثربی در سایت مؤسسه فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان[۱۱]
- بازنشر اثر چیستا یثربی در سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی[۹]
جستارهای وابسته
[ویرایش]پانویس
[ویرایش]- ↑ سایت ایسنا، ۱۳۹۵
- ↑ سایت خبرگزاری مهر، ۱۳۹۶
- ↑ مصاحبه با مجله پیام زن - فروردین ۱۳۷۶، شماره ۶۱
- ↑ "چهاردهمین جشنواره تئاتر فجر".
- ↑ "جدول اجرای آثار چهاردهمین جشنواره تئاتر فجر".
- ↑ سایت ایسنا، ۱۳۸۱
- ↑ مصاحبه روزنامه قدس ۱۲ بهمن ۱۳۸۵
- ↑ «چیستا یثربی: 'وقتی در برابر تجاوز مقاومت کردم، چهره شناختهشده سینما من را کتک زد'». بیبیسی فارسی. ۵ آوریل ۲۰۲۲. دریافتشده در ۵ آوریل ۲۰۲۲.
- 1 2 3 سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۳
- ↑ «سایت کنسرسیوم محتوای ملی، ۱۳۹۰». بایگانیشده از اصلی در ۱۱ مه ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۷.
- ↑ سایت مؤسسه فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان، ۱۳۸۷
منابع
[ویرایش]