توکوگاوا ایه‌یاسو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
در این نام ژاپنی، «توکوگاوا» نام خانوادگی است.
توکوگاوا ایه‌یاسو
徳川家康
اولین شوگون از شوگون‌سالاری توکوگاوا
مشغول به کار
۱۶۰۳ – ۱۶۰۵
حکمران امپراتور گو-یوزی
فرد پیشین دوره سن‌گوکو
فرد پسین توکوگاوا هیده‌تادا
اطلاعات شخصی
تولد ۳۱ ژانویهٔ ۱۵۴۳(1543-01-31)
قلعه اوکازاکی، ولایت میکاوا
مرگ ۱ ژوئن ۱۶۱۶ میلادی (۷۳ سال)
شیزوئوکا، ژاپن
همسر همسر سی‌شیتسو (اصلی):
تسوکی‌یاما-دونو
و آساهی هیمه
همسران سوکوشیتسو (غیراصلی):
سایگو-نو-تسوبونه
اوکاجی-نو-کاتا
و ۱۷ زن دیگر
فرزندان از همسر سی‌شیتسو:
ماتسودایرا نوبویاسو
کامه هیمه
از همسران سوکوشیتسو:
یوکی هیده‌یاسو
توکو هیمه
توکوگاوا هیده‌تادا
دیگران

توکوگاوا ایه‌یاسو (به ژاپنی: 徳川 家康) (نام از ۲۵ سالگی تا آخر عمر)، ماتسودایرا تاکه‌چیو (نام هنگام تولد تا سن ۱۴ سالگی)، ماتسودایرا موتونوبو (نام از ۱۴ تا ۱۶ سالگی)، ماتسودایرا موتویاسو (نام از ۱۶ تا ۲۲ سالگی)، ماتسودایرا ایه‌یاسو (نام از ۲۲ تا ۲۵ سالگی) (تولد سی و یکم ژانویه ۱۵۴۳- مرگ اول ژوئن ۱۶۱۶) بنیان‌گذار شگون‌سالاری توکوگاوا و شوگون نخست آن بود. در اواخر قرن شانزدهم میلادی کشور ژاپن بر اثر جنگ‌های داخلی میان قدرتمندان ایالتی که برای کسب قدرت نهایی در حال نبرد با یکدیگر بودند تجزیه شده بود.[۱] ژاپن در دوره‌ای که دوره سنگوکو نامیده می‌شود، توسط سه رهبر بزرگ متحد شد. در سال ۱۵۶۸ اودا نوبوناگا اولین شخصیت نامدار این گروه، شوگون شد و با جنگ‌های متمادی علیه فئودال نشین‌های طغیانگر مناطق غربی ژاپن را بر پایهٔ وحدت ملی بنیان گذاشت. پس از درگذشت او در سال ۱۵۸۲ تویوتومی هیده‌یوشی شایسته‌ترین ژنرال ارتش وی، جانشین او شد و همان برنامهٔ مبارزات نظامی را برای اتحاد و یکپارچگی ملی ادامه داد. با درگذشت هیده‌یوشی در سال ۱۵۹۸، توکوگاوا ایه‌یاسو جانشین او شد او در جهت وحدت ژاپن در زمانی که تمام مخالفان دیگر را سرکوب کرده بود به قلعه اوساکا حمله کردو آخرین تهدید برای حکومت خود یعنی تویوتومی هیده‌یوری فرزند و جانشین مشروع هیده‌یوشی را مجبور به تسلیم کرد. او عملاً اتحاد و یکپارچگی سرتاسر ژاپن را محقق ساخت و با به انقیاد درآوردن همهٔ عناصر مستقل وخودمختار پس از گذشت سه قرن اولین فرمانروای ژاپن متحد و یکپارچه شد. وی دربار سلطنتی را بدون هیچ گونه قدرتی در کیوتو باقی گذاشت و دولت نظامی خویش را در شهر ادو (توکیوی امروزی) تأسیس کرد. حکومت شوگون سالاری توکوگاوا که وی بنیان گذاشت. برای مدت ۲۵۰ سال از سال ۱۶۰۰ تا دوران اصلاحات میجی کنترل ژاپن را در دست داشت.[۲] توکوگاوا در سال ۱۶۰۳ و در سن ۶۰ سالگی مقام شوگون را از امپراتور دریافت کرد. او تا سال به عنوان ۱۶۰۵ شوگون حکومت کرد اما تا آخر عمر خود در ۱۶۱۶ در صحنه سیاست باقی ماند. پیکر ایه‌یاسو پس از مرگ در معبد نیکو توشو دفن شد.

وضعیت زمانه[ویرایش]

دوره سنگوکو (۱۵۶۸–۱۴۶۷ میلادی) یا دوره جنگ‌های داخلی ژاپن از میانه‌های قرن پانزدهم تا آغاز قرن هفدهم به درازا کشید. در این دوره گکوکوجو (از لحاظ لغوی به معنای براندازی و فراتر رفتن از مافوق) رواج پیدا کرد و کسانی که از نظر مقام اجتماعی فرودست بوده اما در جنگیدن مهارت داشتند، با پیروزی در نبرد، موفق به در دست گرفتن قدرت در یک منطقه شدند. بدین ترتیب بسیاری از شوگو‌ها یا فرمانداران محلی برانداخته شدند و جای خود را به دایمیوهای پر قدرت دورهٔ سنگوکو (امیران محلی) دادند. دایمیوهای سنگوکو با برپایی جنگ‌ها، هر کدام سعی بر افزایش وسعت منطقه تحت نفوذ خود داشتند و هدف نهایی آنها یکپارچه کردن ژاپن و براندازی شوگون‌سالاری آشیکاگا و نشستن برجای خاندان آشیکاگا بود.[۳]

پیشینهٔ خانوادگی

ماتسودایرا کیویاسو پدربزرگ ایه‌یاسو، دایمیوی ولایت کوچک میکاوا (بخشی از استان آیچی کنونی) بود. او در یک نزاع خانوادگی به دست پسر برادرش کشته شد. پسربزرگ او ماتسودایرا هیروتادا (پدر ایه‌یاسو) در آن زمان ده سال داشت. هیروتادا که جایگاه خود را از دست داده بود و جانش در خطر بود، همراه با خدمتگذار وفادار پدرش به نزد دایمیوی پرقدرت منطقه ایماگاوا یوشیموتو رفت و از او پناه خواست. ایماگاوا یوشیموتو او را پذیرفت و در یکی از قلعه‌های خود مسکن داد. پس از گذشت دو سال، در پی شورشی طرفداران هیروتادا توانستند طرفداران عموی او را شکست بدهند و پدر ایه‌یاسو در سن دوازده سالگی به عنوان ارباب به ولایت میکاوا برگشت. او در عوض کمکی که از خاندان ایماگاوا گرفته بود، پیمان وفاداری و اطاعت را با این خاندان بست و همچنین مجبور شد بسیاری از زمین‌های خود را به آنها واگذار کند.[۴]

پدر ایه‌یاسو، ماتسودایرا هیروتادا در سن ۱۶ سالگی، با اودای-نو-کاتا دختر یک ارباب محلی سامورایی به نام میزونو تاداماسا ازدواج کرد. اودای-نو-کاتا در هنگام ازدواج ۱۴ سال داشت. پدر اودای-نو-کاتا نیز مانند پدر ایه‌یاسو از خاندان ایماگاوا پیروی و اطاعت می‌کرد.[۵]

سال‌های ابتدایی (۱۵۴۲–۱۵۵۶)[ویرایش]

توکوگاوا ایه‌یاسو در قلعه اوکازاکی در ولایت میکاوا در روز ۲۶ دوازدهمین ماه سال یازده دوره تنبون (تقویم ژاپنی) برابر با سی و یکم ژانویه ۱۵۴۳ میلادی به دنیا آمد و «ماتسودایرا تاکه‌چیو» نام گرفت. سه سال بعد پدرِ اودای-نو-کاتا درگذشت و برادر بزرگ اودای-نو-کاتا، رهبری خاندان را برعهده گرفت. او برعکس پدرش طرفدار خاندان اودا بود. پدر ایه‌یاسو که تا این زمان همواره مطیع خاندان ایماگاوا بود، از اینکه همسرش به خاندانی تعلق داشته باشد که با خاندان ایماگاوا رابطهٔ خصمانه دارند به واهمه افتاد و بسرعت همسر خود را طلاق داد و اودای-نو-کاتا به خانه پدری خود فرستاده شد. پس از آن این زوج هیچ وقت با یکدیگر زندگی نکردند. آنها هر دو با اشخاص دیگری ازدواج کردند و صاحب فرزندانی نیز شدند.[۶]

به عنوان گروگان خاندان اودا

پدر ایه‌یاسو، هیروتادا پس از طلاق دادن همسر اولش با دختر یکی از ملاک ولایت خود تودا یاسومیتسو ازدواج کرد. با گذشت زمان برخی از اعضای خاندان ماتسودایرا بیش از قبل به سمت خاندان اودا متمایل شده بودند اما پدر ایه‌یاسو، هیروتادا برخلاف عمو و برخی از اعضای خانواده‌اش همچنان به سمت خاندان ایماگاوا تمایل داشت. در سال ۱۵۴۷ در زمانی که ایه‌یاسو تنها ۶ سال داشت، هیروتادا پدر او، تصمیم گرفت برای جلب اعتماد بیشتر خاندان ایماگاوا ایه‌یاسو را به عنوان گروگان به شهر سونپو (شیزوئوکای کنونی) بفرستد. در مسیر رسیدن به سونپو ایه‌یاسو و همراهانش باید از شهر پدرزن جدید هیروتادا تودا یاسومیتسو گذر می‌کردند. او به آنها پیشنهاد کرد که بجای پیمودن مسیر از راه خطرناک زمینی با قایقی که او در اختیارشان قرار می‌دهد از طریق دریا به مقصد برسند. آنها نیز قبول کردند اما در واقع تودا یاسومیتسو به قصد ربائیدن ایه‌یاسو آنها را فریب داده و قایق طبق نقشهٔ قبلی در ولایت اُواری که متعلق به خاندان اودا بود پهلو گرفت.[۷] بدین ترتیب ایه‌یاسو بصورت گروگان خاندان اودا درآمد. اودا نوبوهیده (رهبر خاندان اودا)، پدر ایه‌یاسو را تهدید به قتل فرزندش کرد مگر این که او تمام روابط خود را با خاندان ایماگاوا قطع کند. هیروتادا نیز با اصرار بر اتحاد خود با خاندان ایماگاوا به نوبوهیده پاسخ داد که قربانی شدن فرزندش تأثیری در پیوند او با خاندان ایماگاوا نخواهد داشت اما نوبوهیده که کشتن ایه‌یاسو را برای منافع خود بی‌فایده دید، به او آسیبی نرساند.[۸]

به عنوان گروگان خاندان ایماگاوا

سه سال بعد در سال ۱۵۴۹ پدر ایه‌یاسو هنگامی که وی ۸ ساله بود به دست یکی از خدمهٔ خود به دلایلی نامعلومی کشته شد. ایماگاوا یوشیموتو که فهمید ولایت میکاوا بدون ارباب مانده بدون خونریزی آنجا را تصرف کرد و این ولایت ضمیمهٔ املاک خاندان ایماگاوا شد. به غیر از آن یوشیموتو لشکری را فراهم کرده به ولایت اُواری حمله کرده و قلعه‌ای که اودا نوبوهیرو (بزرگ‌ترین فرزند نوبوهیده) در آن زندگی می‌کرد، را محاصره کرده و سرانجام نوبوهیرو را به اسارت درآورد. پس از آن قرار صلحی بین طرفین گذاشته شد. یکی از شرایط قرارداد مبادلهٔ ایه‌یاسو با اودا نوبوهیرو بود. پس از این قرارداد ایه‌یاسو به عنوان گروگان به سونپو فرستاده شد و طبق قراری که گذاشته شده بود در صورت تمرد و سرکشی اهالی میکاوا از فرمان‌های یوشیموتو جان خود را از دست می‌داد. در طی سال‌های اسارت چندین خدمه که همراه با او از ولایت میکاوا آمده بودند، از جمله آمانو یاسوکاگه، ساکاکی‌بارا یاسوماسا، ایشیکاوا کازوماسا و هیراایوا چیکایوشی همواره در اطراف و در خدمت او بودند. با این وجود ایه‌یاسو از تحقیر و آزار برخی از اعضای خاندان ایماگاوا در امان نبود و چاره‌ای جز صبر و تحمل نداشت.[۹] در این ایام سخت کسی که با مهربانی به آموزش و پرورش او پرداخت، عموی ایماگاوا یوشیموتو به نام سسای تایگن بود. سسای تایگن راهبی بزرگ بود و نسبت به ایه‌یاسو احساس دلسوزی داشت. او در عین حال به عنوان یک متخصص و مشاور تاکتیک جنگی و فرمانده در خدمت برادرزاده‌اش یوشیموتو بود.[۱۰]

به سوی قدرت ۱۵۸۴–۱۵۵۶[ویرایش]

در سال ۱۵۵۵ طبق رسوم آن زمان در سن ۱۴ سالگی مراسم بزرگسالی را برگزار کرد و نامش را از ماتسودایرا تاکه‌چیو به «ماتسودایرا جیرو سابورو موتونوبو» تغییر داد. دو سال بعد در سن ۱۶ سالگی با اولین همسرش تسوکی‌یاما-دونو ازدواج کرد. این ازدواج به وسیلهٔ دایی عروس ایماگاوا یوشیموتو به منظور تحکیم روابط بین خاندان ایماگاوا و خاندان توکوگاوا ترتیب داده شده بود. پس از ازدواج او اجازه یافت برای اولین بار پس از گروگان شدن مدتی کوتاه به میکاوا (محل تولدش) برود. پس از برگشت از میکاوا به یاد و احترام پدربزرگش ماتسودایرا کیویاسو، نام کوچک خود را به «موتویاسو» تغییر داد. به این ترتیب قسمت اول نام خود «موتو» را از نام «یوشی‌موتو» و قسمت دوم نام کوچکش «یاسو» را از نام پدربزرگش «کیویاسو» اقتباس کرده و تعلق خود را نسبت به دو خاندان بدین صورت نشان داد. دو سال بعد از ازدواج اولین پسرش بنام ماتسودایرا نوبویاسو متولد شد و سال بعد از آن دخترش به نام کامه هیمه به دنیا آمد.[۱۱]

نخستین نبردها در برابر اودا نوبوناگا

در سال ۱۵۵۱ رهبری خاندان اودا به اودا نوبوناگا رسید. در سال ۱۵۵۸ موتویاسو که بطور اجباری به خدمت ایماگاوا یوشیموتو درآمده بود، اولین نبردش را با نیروهای اودا نوبوناگا در محاصره ترابه تجربه کرد. سپس در محاصره مارونه (۱۵۶۰) شرکت کرد. با وجود جوانی مهارت و تکنیک جنگی او در این دو نبرد موجب شگفتی مردم شد.[۱۲]

نقشه ژاپن در ۱۵۶۰(نبرد اوکه‌هازاما)
بنفش کمرنگ : میوشی ناگایوشی
قهوه‌ای: تاکدا شینگن
آبی (شرق): اوئسوگی کنشین
بنفش (مرکز): ایماگاوا یوشیموتو
سبز: هوجو اوجییاسو
صورتی: آساکورا یوشیکاگه
قرمز (غرب): آماگو هاروهیسا
زرد: موری موتوناری
بنفش (غرب): اوتومو سورین
آبی (غرب): شیمازو تاکاهیسا
بنفش (شرق): ‏داته هارومونه
قرمز (مرکز): اودا نوبوناگا

نبرد اوکه‌هازاما (۱۵۶۰) آخرین نبرد بین نیروهای اودا نوبوناگا و ایماگاوا یوشیموتو بود. در این سال ایماگاوا یوشیموتو به قصد تصرف کیوتو در حدود ۲۵٬۰۰۰ سرباز را رهبری کرده به ولایت اُواری وارد شد. سپاه ایماگاوا پس از تصرف دو قلعه در محلی در نزدیکی شهر ناگویا در حال استراحت و نوشیدن ساکی به مناسبت پیروزی‌شان بودند که ناگهان در میان باران شدید اودا نوبوناگا به همراه سپاهی در حدود ۳۰۰۰ نفری به آنها حمله کرد و ایماگاوا که غافلگیر شده بود، به دست یکی از سپاهیان نوبوناگا کشته شد. پس از این پیروزی بود که آوازهٔ اودا نوبوناگا در سراسر ژاپن پیچید.[۱۳]

پایان دوران گروگانی

با مرگ یوشیموتو، ایه‌یاسو پس از گذشت ۱۳ سال در سن ۱۸ سالگی، از گروگان بودن رهایی یافت. او بلافاصله به محل تولدش قلعه اوکازاکی در ولایت میکاوا بازگشت. در مدت غیبت او تقریباً تمامی اراضی ولایت میکاوا، از طرف غرب توسط خاندان اودا و از طرف شرق از طرف خاندان ایماگاوا تصرف شده بود. ایه‌یاسو که نمی‌توانست با هر دوی آنها در یک زمان بجنگد ابتدا به بهانهٔ انتقام‌گیری از کشته شدن یوشیموتو ایماگاوا، یکی یکی قلعه‌های تحت اختیار خاندان اودا در ولایتش را تصرف کرد. پس از مدتی مشخص شد که پسر و جانشین یوشیموتو ایماگاوا اوجیزانه، فرد ضعیفی است و فاقد توانایی‌های پدرش است. ایه‌یاسو نیز که تا بحال وانمود می‌کرد از خاندان ایماگاوا پیروی می‌کند، یکدفعه تغییر جهت داده و بدون واهمه شروع به تصرف تمامی قلعه‌هایی کرد که خاندان ایماگاوا در ولایت میکاوا داشتند. به این ترتیب او توانست ولایت میکاوا را بازپس بگیرد.[۱۴]

دایمیوی ولایت میکاوا[ویرایش]

موتویاسو که قدرت خاندان ایماگاوا را در حال نزول می‌دید، تصمیم گرفت با اودا نوبوناگا متحد شود. او در سال ۱۵۶۲ به محل اقامت اودا نوبوناگا در قلعه کیوسو رفت و با او قرارداد وحدتی به نام «اتحاد کیوسو» امضا کرد. در این زمان همسر اصلی او تسوکی‌یاما-دونو و دو فرزندش تحت نظر خاندان ایماگاوا در سونپو بودند. ایه‌یاسو توانست در محاصره قلعه کامینوگو این قلعه را متصرف شود، همسر فرماندار این قلعه خواهر یوشیموتو ایماگاوا بود. ایه‌یاسو دو پسر فرماندار کامینوگو را به اسارت گرفت و بدین ترتیب قادر شد همسر و فرزندانش را با دو خواهرزادهٔ یوشیموتو ایماگاوا مبادله کند.[۱۵]

مقابله با شورش

در سال ۱۵۶۳ هواداران فرقهٔ بودایی ایکو-شو (این فرقه بعدها به نام شین بودیسم تغییر نام داد) در ولایت میکاوا دست به شورشی زدند که به نام میکاوا-ایکو-ایکی نامیده می‌شود. در سال ۱۵۶۴ و پس از گذشت شش ماه ایه‌یاسو توانست با تنظیم قرارداد صلحی به این شورش پایان دهد.[۱۶]

سال ۱۵۶۶ او دوباره نامش را تغییر داد و نام خانوادگی جدید «توکوگاوا» و نام کوچک «ایه‌یاسو» را برگزید. در سال ۱۵۶۷ جهت اتحاد سیاسی بین دو خاندان، پسر ایه‌یاسو، نوبویاسو با دختر اودا نوبوناگا، توکوهیمه در حالی که هر دو تنها ۹ سال داشتند، به ازدواج یکدیگر درآمدند.[۱۷]

در سال ۱۵۶۸، آشی‌کاگا یوشی‌آکی برادر شوگان سیزدهم آشی‌کاگا یوشی‌ترو (زمان حکمرانی ۱۵۶۵–۱۵۴۶) نزد نوبوناگا رفت و درخواست کرد که به کیوتو لشکرکشی کند. یوشی‌آکی با کمک نوبوناگا قصد داشت که انتقام خون برادرش را از قاتلان او و همچنین جانشین او شوگون چهاردهم بگیرد. نوبوناگا توافق کرد که یوشی‌آکی را به عنوان شوگان جدید منصوب کند و قصد او این بود که از این فرصت برای ورود به پایتخت آن زمان کیوتو، استفاده کند. او پس از ورود به کیوتو، یوشی‌آکی را به عنوان شوگون پانزدهم بر مقام شوگونی نشاند اما بعد از مدتی دریافت که یوشی‌آکی قصد برانداختن او را دارد.[۱۸]

تسخیر قلمروی ایماگاوا
نقشهٔ ژاپن و مناطق حکمرانی دایمیوهای ژاپن در سال ۱۵۷۰ میلادی، در زمان نبرد آنه‌گاوا * قلمروی خاندان هوجو (توکیو امروزی) * قلمروی خاندان تاکدا (استان یاماناشی امروزی) * قلمروی خاندان اوئسوگی (استان نییگاتا امروزی) * قلمروی خاندان آساکورا (استان فوکوئی امروزی)[۱۹] * قلمروی خاندان آزای (استان شیگا امروزی) * قلمروی خاندان اودا (پایتخت آن دوران کیوتو را در برگرفته‌است) * قلمروی خاندان توکوگاوا (استان شیزوئوکا امروزی)

خاندان ایماگاوا بر ولایت توتومی و ولایت سوروگا تسلط داشتند. در اواخر سال ۱۵۶۸ تاکدا شینگن رهبر خاندان تاکدا و ایه‌یاسو پیمان اتحادی بستند که هدفشان تسخیر قلمرو ایماگاوا و سپس تقسیم این قلمرو بینشان بود. نیروهای ایه‌یاسو ولایت توتومی را تصرف کردند و این در حالی بود که نیروهای شینگن پیش از آن ولایت سوروگا (که شامل پایتخت ایماگاوا یعنی سونپو بود) را اشغال کرده بودند اماایماگاوا اوجیزانه قبل از حمله توانسته بود از محل بگریزد و در قلعه‌ای پناه گیرد این قلعه چندین ماه در مقابل حملات آیه یاسو مقاومت کرد ولی سرانجام قلعه سقوط کرد و اوجیزانه به اسارت ایه‌یاسو درآمد. ایه‌یاسو که سال‌ها در نزد خاندان ایماگاوا گروگان بود، از کشتن او صرفنظر کرد و او را به خاندان هوجو که از اقوام اوجیزانه بودند، تحویل داد.[۲۰]

در سال ۱۵۷۰ ایه‌یاسو قلعهٔ جدید و مستحکمی در ولایت تازه به تصاحب درآمدهٔ توتومی (استان شیزوئوکا، شهر هاماماتسو کنونی) به نام قلعه هاماماتسو ساخت. او همسر اصلی و پسر ارشدش را در قلعه اوکازاکی باقی گذاشته و خود به قلعهٔ جدید به عنوان محل نقل مکان کرد.[۲۱]

نبرد با خاندان آساکورا و آزای

نوبوناگا با به عقد درآوردن خواهرش اوایچی با آزای ناگاماسا (دایمیوی ولایت اومی) با این ولایت روابط سیاسی برقرار کرده بود. شوگون پانزدهم آشیکاگا یوشی‌آکی با نامه‌نگاری به دایمیوها از آنها درخواست برانداختن نوبوناگا را داشت. آساکورا یوشیکاگه دایمیوی ولایت اچیزن به این درخواست پاسخ مثبت داده بود به همین جهت در تابستان سال ۱۵۷۰ مورد حملهٔ سپاه مشترک ایه‌یاسو و نوبوناگا قرار گرفت. از طرف دیگر خاندان آزای با خاندان آساکورا از قدیم روابطی عمیق داشتند و با هم پیمان بسته بودند از این رو بود که پس از این حمله، ناگاماسا با وجودیکه همسر خواهر نوبوناگا شده بود، برای اولین بار در نبرد آنه‌گاوا در مقابل نوبوناگا قرار گرفت و به یاری خاندان آساکورا شتافت. نوبوناگا با کمک‌های مؤثر ایه‌یاسو توانست هر دو خاندان را شکست دهد.[۲۲]

نبرد با خاندان تاکدا
تصویری که از ایه‌یاسو پس از شکست در نبرد میکاتاگاهارا کشیده شده است. ایه‌یاسو برای اینکه خاطره تلخ این شکست را فراموش نکند، دستور کشیدن این تصویر را به نقاش داده است.

یکی از قوی‌ترین حاکمان بر ضد نوبوناگا، تاکدا شینگن بود. در اکتبر ۱۵۷۱، تاکدا شینگن که حالا متحد خاندان هوجو شده بود، تصمیم گرفت به پایتخت که مقر نوبوناگا بود، حمله کند. برای این حمله نخست لازم بود از قلمروی ایه‌یاسو بگذرد.[۲۳]

به همین جهت شینگن به قلمروی ایه‌یاسو در ولایت توتومی حمله برد. ایه‌یاسو نیز از اودا نوبوناگا درخواست کمک کرد و او نیز ۳۰۰۰ سرباز برای او فرستاد. در اوایل ۱۵۷۳ دو ارتش در نبرد میکاتاگاهارا به یکدیگر رسیدند و ارتش تاکدا تحت رهبری زیرکانه شینگن نیروهای ایه‌یاسو را در هم کوبید. این بزرگترین شکست جنگی در زندگی ایه‌یاسو بود. مدت کوتاهی پس از این نبرد، شینگن در ۱۳ مه ۱۵۷۳ به سبب بیماری در گذشت و نیروهای او مجبور به عقب‌نشینی شدند. پس از او پسرش تاکدا کاتسویوری که نسبت به پدرش از توانایی کمتری برخوردار بود، به ریاست خاندان رسید.[۲۴]

مرگ شینگن برای نوبوناگا فرصت خوبی بود چرا که او پس از آن توانست بر روی شکست شوگون پانزدهم آشیکاگا یوشی‌آکی تمرکز کند، که آشکارا خصومت خود را اعلام کرده بود. نوبوناگا قادر شد نیروهای یوشی‌آکی را شکست دهد و او را به تبعید بفرستد، بدین ترتیب او بعد از حدود ۲۴۰ سال به حکمرانی شوگون‌سالاری آشی‌کاگا پایان داد.[۲۵]

در سال ۱۵۷۵ پسرش تاکدا کاتسویوری با حدود ۱۵٬۰۰۰ سرباز، قلعه ناگاشینو متعلق به خاندان توکوگاوا را محاصره کرد. با اتمام مواد غذایی در داخل قلعه ایه‌یاسو بالاخره از اودا نوبوناگا تقاضای کمک کرد. نوبوناگا با سپاه بزرگی به یاری او شتافت و در دشت نزدیک به قلعه ناگاشینو تعداد زیادی حصار با چوب درست کرد. سپس سربازان او به نیروهای کاتسویوری که قلعه را در محاصره داشتند حمله کردند و به سوی دشت گریختند و در پشت حصارها جای گرفتند و وقتی سربازان کاتسویوری که به تعقیب آنها برآمده بودند به محل رسیدند تیراندازی با تفنگ را آغاز کرده و تلفات بسیار سنگینی به سپاه کاتسویوری وارد کردند. در این حمله تنها ۳۰۰۰ نفر از سپاه کاتسویوری زنده باقی ماندند. تاکدا کاتسویوری از این نبرد جان سالم به در برد و به سمت ولایت کای عقب‌نشینی کرد. پس از این نبرد بود که برای اولین بار اثرات بکارگیری تفنگ شناخته شد و در نبردهای پس از آن به عنوان سلاح مورد استفاده گروه‌های درگیر قرار گرفت.[۲۶]

در ۷ سال آینده، ایه‌یاسو و کاتسویوری در طی یک رشته نبردهای کوچک با یکدیگر به ستیز پرداختند. در ادامه نیروهای ایه‌یاسو خاندان تاکدا را وادار به ترک کردن ولایت سوروگا کردند.

پایان نبرد با تاکدا در سال ۱۵۸۲ رقم خورد هنگامی که نیروهای متحد اودا-توکوگاوا به ولایت کای حمله بردند و آن جا را تصرف کردند. تاکدا کاتسویوری همچنین پسر ارشدش تاکدا نوبوکاتسو در نبرد تنموکوزان شکست خوردند و اقدام به هاراکیری کردند.

کشتن همسر و پسر ارشد

در سال ۱۵۷۹ توکوهیمه که روابط خوبی با مادر شوهرش نداشت، در نامه‌ای به پدرش، اودا نوبوناگا، نوشت که مادرشوهرش با تاکدا کاتسویوری در مکاتبه است. در آن زمان تاکدا کاتسویوری یکی از بدترین دشمنان پدرش بود. نوبوناگا این ظن خیانت را به متحد خود ایه‌یاسو اطلاع داد و خواستار اعدام همسر اصلی ایه‌یاسو تسوکی‌یاما-دونو و پسر ارشدش ماتسودایرا نوبویاسو شد. به علت اینکه برای ایه‌یاسو حفظ اتحاد با نوبوناگا بسیار ضروری بود، این اتهامات کاملاً جدی گرفته شد. همسر ایه‌یاسواعدام شد و پسرش نوبویاسو وادار به انجام هاراکیری شد. سپس ایه‌یاسو پسر سوم و مورد علاقه خود توکوگاوا هیده‌تادا را به عنوان جانشین برگزید.[۲۷]

حادثه معبد هوننو و مرگ نوبوناگا
ژاپن در سال ۱۵۸۲ (حادثه معبد هوننو)
قرمز: اودا نوبوناگا
زرد: موری تروموتو
فیروزه‌ای: توکوگاوا ایه‌یاسو
آبی (شرق): اوئسوگی کاگه‌کاتسو
آبی (غرب): شیمازو یوشی‌هیسا

در ۱۵۸۲، نوبوناگا که در بالاترین موقعیت قدرت خود قرار داشت، در طی کودتای ژنرال خائن خود، آکچی میتسوهیده، از قدرت به زیر کشیده شد. او که بعد از کودتا به داخل معبد هوننو در کیوتو پناه برده بود، دست به عمل آئینی سپوکو (خودکشی سامورایی‌ها با شمشیر کوچیکتر) زد و جان خود را گرفت.

در اواخر سال ۱۵۸۲ ایه‌یاسو در نزدیکی اوساکا در جایی دورتر از قلمروی خود وقتی که دریافت نوبوناگا توسط آکچی میتسوهیده به قتل رسیده است؛ در صدد سفر مخاطره‌آمیزی برای بازگشت به میکاوا برآمد. در طی مسیر از سربازان آکچی میتسوهیده دوری می‌کرد. چرا که آن‌ها در پی یافتن و به قتل رساندن وی بودند. یک هفته پس از این که ایه‌یاسو به میکاوا رسید، با ارتش خود عزم انتقام از آکچی میتسوهیده را کرد. اما او قبل از این که موفق به انجام این کار شود هیده‌یوشی (از طرف خود) آکچی میتسوهیده را در نبرد یامازاکی شکست داده و کشته بود.

مرگ نوبوناگا به این معنی بود که برخی ولایت‌ها که توسط وابستگان نوبوناگا اداره می‌شد، آبستن درگیری‌های احتمالی بودند. در این هنگام فرماندار ولایت کای با کشتن یکی از دستیاران ایه‌یاسو اشتباهی را مرتکب شد. ایه‌یاسو نیز بدون معطلی به آن جا حمله برد و کنترلش را در اختیار گرفت. هوجو اوجیماسا فرمانده خاندان هوجو با اعزام ارتشی بزرگتر به ولایت شینانو و سپس ولایت کای مترصد حمله به مواضع ایه‌یاسو برآمد اما هیچ درگیری بین آن‌ها رخ نداد و پس از انجام مذاکرات آن‌ها بر سر قراردادی به توافق رسیدند که هر دو ولایت شینانو و کای را ایه‌یاسو در اختیار گیرد در عوض خاندان هوجو نیز کنترل ولایت کازوسا (که وسعت آن به اندازهٔ هر دو ولایت کای و شینانو بود) را در اختیار داشته باشد.

در همان زمان(۱۵۸۳) یک جنگ بر سر فرمانروایی ژاپن بین تویوتومی هیده‌یوشی و شیباتا کاتسوایه درگرفت. ایه‌یاسو طرف هیچ‌یک از گروه‌های در گیر را نگرفت و با احتیاط و خرد سعی در حفظ اعتبار خود کرد. هیده‌یوشی، کاتسوایه را در نبرد شیزوگاتاکه مغلوب کرد. با این پیروزی هیده‌یوشی تبدیل به قدرتمندترین دایمیوی ژاپن شد.

ایه‌یاسو و هیده‌یوشی(۱۵۸۴-۱۵۹۸)[ویرایش]

ژاپن در سال ۱۵۸۴ (نبرد کوماکی و ناگاکوته)
قرمز: تویوتومی هیده‌یوشی
فیروزه‌ای: توکوگاوا ایه‌یاسو
زرد: موری تروموتو
سبز (شرق): هوجو اوجیماسا
سبز (غرب): چوسوکابه موتوچیکا
نقشه ژاپن در ۱۵۹۱
قرمز: تویوتومی هیده‌یوشی

در سال ۱۵۸۴ ایه‌یاسو تصمیم گرفت از اودا نوبوکاتسو، پسر ارشد و جانشین اودا نوبوناگا، در برابر هیده‌یوشی حمایت کند. این یک اقدام خطرناک بود که می‌توانست به نابودی خاندان توکوگاوا بینجامد.

نیروهای توکوگاوا به سمت قلعهٔ اجدادی خاندان اودا در اُواری حرکت کردند. هیده‌یوشی نیز با فرستادن ارتشی به آن جا این حمله را پاسخ داد. لشکرکشی کوماکی تنها نبرد بین دو متحدکنندهٔ بزرگ ژاپن یعنی ایه‌یاسو و هیده‌یوشی می‌باشد. این لشکرکشی دودلی را در ذهن فرماندهان خود افکند و پس از یک سری عملیات ظاهری و نمایشی، هیده‌یوشی در صدد مذاکرات با ایه‌یاسو برآمد. در ابتدا وی با اودا نوبوکاتسو صلح کرد و سپس به ایه‌یاسو پیشنهاد آتش‌بس داد. این قرارداد در پایان سال منعقد گردید. به عنوان قسمتی از قرارداد، پسر دوم ایه‌یاسو «اوگی مارو» (یوکی هیده‌یاسو) به فرزند خواندگی هیده‌یوشی درآمد.

ایشیکاوا کازوماسا یکی از فرماندهان ایه‌یاسو، برای ملحق شدن به هیده‌یوشی برگزیده شد و نهایتاً او به سمت اوساکا حرکت کرد. اگرچه تعداد اندکی از کارگزاران و وابستگان توکوگاوا او را در این سفر همراهی می‌کردند.

هیده‌یوشی به طور غیرقابل انکاری نسبت به ایه‌یاسو بدگمان شده بود.۵ سال از زمانی که آن‌ها به عنوان متحد در ژاپن می‌جنگیدند می‌گذشت. همچنین توکوگاوا در حملات موفقیت‌آمیز هیده‌یوشی علیه شیکوکو و کیوشو شرکت نکرد.

در ۱۵۹۰ هیده‌یوشی به آخرین دایمیو مستقل ژاپن هوجو اوجیماسا حمله برد. خاندان هوجو بر هشت ولایت ژاپن که جملگی در شرق این کشور قرار داشتند حکمرانی می‌کرد. هیده‌یوشی به آن‌ها دستور داد تا قدرت او را به عنوان بزرگترین دایمیو بپذیرند و آن‌ها سرپیچی کردند. ایه‌یاسو علی‌رغم دوست و متحد بودن با اوجیماسا با یک سپاه ۳۰۰۰۰ نفری به سپاه عظیم ۱۶۰۰۰۰ نفری هیده‌یوشی ملحق شد. هیده‌یوشی به مواضع متعددی از خاندان هوجو حمله‌ور شد که بیشتر نیروهای هوجو در قلعهٔ تحت محاصرهٔ اوداوارا بودند. ارتش هیده‌یوشی پس از شش ماه قلعه را تسخیر کرد. بر خلاف زمان محاصره، تلفات دو طرف اندک بود. در هنگام این محاصره هیده‌یوشی به ایه‌یاسو پیشنهاد عجیبی داد. او ۸ ولایت خاندان هوجو را در برابر ۵ ولایت تحت کنترل ایه‌یاسو به او پیشنهاد کرد. ایه‌یاسو این پیشنهاد را پذیرفت. یورش بی‌امان ارتش تویوتومی، هوجو را وادار به تسلیم کرد. رهبران خاندان هوجو خودکشی کردند و ایه‌یاسو بر آن ولایت‌ها قدم نهاد و کنترلشان را در اختیار گرفت؛ بنابراین حکومت ۱۰۰ ساله خاندان هوجو پایان یافت.

حال ایه‌یاسو اختیار ۵ ولایت خود (میکاوا، توتومی، سوروگا، شینانو و کای) را رها کرد و تمامی سربازان و خدمتگزاران خود را به مناطق کانتو منتقل کرد. او خود نیز قلعهٔ ادو در کانتو را نیز فتح کرد. این کار او احتمالاً پر ریسک‌ترین کاری بود که تا به حال کرده بود (رها کردن ولایت‌های خود و تکیه بر سامورایی‌های نه چندان قابل اعتماد خاندان هوجو). در عوض این کار برای ایه‌یاسو بسیار مؤثر واقع شد. او ولایت‌های کانتو را سر و سامان داد و همچنین کنترل سامورایی‌های هوجو را نیز در اختیار گرفت و آرامش را در آن جا برقرار کرد. او زیرساخت‌های اقتصادی پایداری را در آن ولایت‌ها بنا کرد. همچنین به دلیل این که ولایت‌های کانتو از سایر مناطق ژاپن مجزا شده بود این یک فرصت استثنایی را به ایه‌یاسو می‌داد تا نسبت به قوانین هیده‌یوشی خودمختار باشد. ظرف چند سال ایه‌یاسو تبدیل به قدرتمندترین دایمیو ژاپن پس از هیده‌یوشی شد. در زبان ژاپنی بنا بر این اتفاق ضرب‌المثلی رواج دارد که می‌گوید: «ایه‌یاسو امپراطوری را به وسیله عقب‌نشینی به دست آورد.»

در سال ۱۵۹۲ هیده‌یوشی به کره حمله برد تا پیش درآمدی باشد برای هجوم به چین. توکوگاوا هیچ‌گاه در این لشکرکشی شرکت نکرد. در اوایل سال ۱۵۹۳ او به عنوان مشاور نظامی به مقر هیده‌یوشی در ناگویا احضار شد. او به آن جا رفت و پنج سال آینده را در آن جا ماند. علی‌رغم غیبت‌های مکررش پسران ایه‌یاسو، خدمتگزاران و مشاورانش قادر به کنترل و بهبود شرایط در ادو و سایر سرزمین‌های توکوگاوا بودند.

در سال ۱۵۹۳، پسر هیده‌یوشی بنام تویوتومی هیده‌یوری بدنیا آمد و هیده‌یوشی او را به جانشینی خود برگزید. در سال۱۵۹۸ وضعیت جسمی هیده‌یوشی آشکارا دچار مشکل شده بود. او جلسه‌ای ترتیب داد که در آن هیئت بزرگان پنج‌گانه را تعیین کرد. وظیفه آن‌ها این بود که از طرف پسرش پس از مرگ او حکمرانی کنند. پنج نفری که از طرف هیده‌یوشی به عنوان نایب السلطنه انتخاب شده بودند، عبارتند از:مائدا توشی‌ایه، موری تروموتو، اوکیتا هیده‌ایه، اوئسوگی کاگه‌کاتسو و خود او یعنی ایه‌یاسو که از دیگر اعضای این هیئت پرقدرت‌تر بود. این تغییر یک اتفاق اساسی در ساختار قدرت بود چنان‌که توجه ایه‌یاسو به سمت کانسای معطوف شد و در همان زمان سایر نقشه‌های جاه‌طلبانهٔ ایه‌یاسو (اگرچه همگی تحقق نیافت)، مانند پیشقدمی در برقراری رابطه با مکزیک و اسپانیای نو، آشکار شد و ادامه یافت.

نبرد سکیگاهارا (۱۵۹۸-۱۶۰۳)[ویرایش]

نقشه ژاپن در سال ۱۶۰۰ (نبرد سکیگاهارا)
قرمز: دایمیوهای غربی (ایشیدا میتسوناری)
فیروزه‌ای: دایمیوهای شرقی (توکوگاوا ایه‌یاسو)
خاکستری: بی‌طرف

تویوتومی هیده‌یوشی سه ماه پس از وخامت اوضاع جسمانی در ۱۸ سپتامبر ۱۵۹۸ درگذشت. در ظاهر پسر خردسال او تویوتومی هیده‌یوری جانشین او شد اما او تنها ۵ سال داشت و قدرت اصلی در دستان شورای پنج نفره بود. در طی دو سال آتی ایه‌یاسو با دایمیو‌های متعددی در ژاپن پیمان اتحاد بست به خصوص با آن‌هایی که با هیده‌یوشی رابطه خوبی نداشتند. با خوش‌اقبالی ایه‌یاسو مسن‌ترین و مشهورترین اعضای شورا پس از یک سال مرد. با مرگ مائدا توشی‌ایه در ۱۵۹۹ ایه‌یاسو با ارتشی به فوشیمی در کیوتو تاخت و قلعه اوساکا را اشغال کرد که جزو قلمروی هیده‌یوری بود. این کار باعث برانگیخته شدن خشم سایر اعضای شورا شد و آن‌ها در برابر او موضع گرفتند و به جنگ پرداختند. این نبرد، آخرین نبردِ قدرتمندترین و وفادارترین کارگزار ایه‌یاسو، هوندا تاداکاتسو، بود.

در جهت دیگر ایه‌یاسو حواس خود را بر روی ایشیدا میتسوناری متمرکز کرده بود؛ دایمیویی قدرتمند که جزو شورای حکمرانی نبود. میتسوناری نقشه قتل ایه‌یاسو را طرح‌ریزی کرد و اخبار این دسیسه به فرماندهان ایه‌یاسو رسید. آن‌ها در صدد کشتن میتسوناری برآمدند اما او فرار کرد و امنیت او از طرف ایه‌یاسو تضمین شد. این موضوع هنوز روشن نیست که چرا ایه‌یاسو از دشمن قدرتمند خود پشتیبانی کرد اما او جنگ‌آوری ماهر و سیاست‌مداری زبده بود. ممکن است او به این نتیجه رسیده باشد که جنگیدن با ارتشی که رهبری آن میتسوناری باشد راحت‌تر از جنگیدن با کسانی است که در رأس آن اعضای شورای حکمرانی باشند که از مشروعیت بیشتری برخوردار است.

به سرعت در ژاپن دایمیوها و سامورایی‌ها به دو گروه شکافته شدند. یکی ارتش غربی (گروه میتسوناری) و دیگری ارتش شرقی (گروه ضد میتسوناری). ایه‌یاسو گروه ضد میتسوناری را حمایت می‌کرد و آن را با کمک متحدان خود سامان می‌داد. متحدان ایه‌یاسو عبارت بودند از خاندان‌های داته، موگامی، ساتاکه و مائدا. میتسوناری نیز به نوبه خود با سایر اعضای شورا مانند (موری تروموتو، اوکیتا هیده‌ایه، اوئسوگی کاگه‌کاتسو) و دایمیوهایی در کرانه شرقی هونشو متحد شده بود.

در ژوئن سال ۱۶۰۰ ایه‌یاسو و نیروهایش برای دفع خاندان اوئه‌سوگی حرکت کردند. این کار به عنوان شورشی علیه حکومت تویوتومی تلقی می‌شد. قبل از رسیدن به محدوده اوئه‌سوگی ایه‌یاسو دریافت که میتسوناری و متحدانش نیروهایشان را علیه او به حرکت درآورده‌اند. ایه‌یاسو با دایمیوهای متحدش جلسه‌ای برگزار کرد و از آن‌ها درخواست که از او پیروی کنند. سپس او بخش اعظم ارتش خود را به سمت غرب در کیوتو حرکت داد. در اواخر تابستان نیروهای ایشیدا میتسوناری فوشیمی را تسخیر کردند.

سپس ایه‌یاسو و متحدانش به سوی جادهٔ توکایدو روانه شدند. در همان زمان پسرش هیده‌تادا با ۳۸۰۰۰ سرباز راهی جادهٔ ناکاسندو شد. نبردی علیه سانادا ماسایوکی در ولایت شینانو باعث تأخیر نیروهای هیده‌تادا شد که به دنبال آن نتوانستند در نبرد اصلی حضور یابند.

این نبرد بزرگترین و تقریباً مهم‌ترین نبرد در طول تاریخ ژاپن بود. جنگ در ۲۱ اکتبر ۱۶۰۰ با مجموع ۱۶۰۰۰۰ سرباز که رو در روی هم صف آرایی کرده بودند، آغاز شد. نبرد سکیگاهارا با پیروزی مطلق توکوگاوا ایه‌یاسو به پایان یافت. بلوک غربی در هم کوبیده شد و در طی چند روز آینده ایشیدا میتسوناری و افراد مهم بلوک غربی دستگیر و اعدام شدند. حال توکوگاوا ایه‌یاسو حاکم غیررسمی ژاپن شد. به زودی پس از نبرد سکیگاهارا ایه‌یاسو زمین‌هایی را به وابستگان خود بخشید که به او در این راه خدمت کرده بودند. ایه‌یاسو برخی از دایمیوهای غربی را بدون مجازات رها کرد همانند خاندان شیمازو اما دیگران به طور کامل نابود شدند. تویوتومی هیده‌یوری (پسر هیده‌یوشی) قسمت عمدهٔ قلمرو خود را از دست داد و به یک دایمیوی معمولی بدل گشت و نه فرمانروای ژاپن. در سال‌های بعد افرادی که قبل از نبرد سکیگاهارا با ایه‌یاسو پیمان اتحاد بسته بودند به دایمیوهای فودای شهرت یافتند. همچنین دایمیوهایی که بعد از آن نبرد با او متحد شدند به عنوان دایمیوهای توزاما شناخته شدند. دایمیوهای توزاما نسبت به همتایان فودای خود درجه دوم شناخته می‌شدند.

شوگون سالاری[ویرایش]

شوگون ایه‌یاسو (۱۶۰۳–۱۶۰۵)[ویرایش]

در ۲۴ مارس ۱۶۰۳، توکوگاوا ایه‌یاسو عنوان شوگون را از امپراتور گویوزی دریافت کرد. ایه‌یاسو در آن زمان ۶۰ سال داشت.[۲۸] فرمانروایی توکوگاوا نیز مانند همهٔ شوگون‌های دیگر به زور شمشیر استوار بود و نه بنیان‌های شینتویی، بودایی و کنفوسیوسی که پایه‌های حکومت سلطنتی ژاپن را در قرون اولیه استحکام بخشیده بود. از این جهت امپراتوران ژاپن نوعی فرمندی دینی داشتند، لیکن سلسله‌های شوگونی به نحو موفقیت‌آمیزی این فرمندی را از هرگونه انتفاع سیاسی محروم ساخته بودند.[۲۹] در این زمان امپراتور ژاپن دارای قدرت سیاسی نبود و فقط جنبهٔ نمادین داشت و به عنوان یک بعد مشروعیت‌دهنده به نظام شوگونی عمل می‌کرد. شوگون مهمترین مقام اجرایی در سیاست به شمار می‌آمد. پایین‌تر از شخص شوگون دایمیوها یا زمین‌داران بزرگ قرار داشتند که تعداد آنها در اوایل دوره ادو در حدود ۱۹۴ نفر بود. در این نظام شوگون خود یک دایمیوی بزرگ بود که ۲۵ درصد از زمین‌های کشور را در مالکیت داشت. بعد از دایمیو قشر بزرگ سامورایی‌ها قرار داشتند. این گروه سربازان نظامی دایمیوها شمرده می‌شدند و مقرری خود را از دایمیوها دریافت می‌کردند. وظیفهٔ دایمیو در برابر شوگون عبارت بود از کنترل طبقهٔ سامورایی، جمع‌آوری مالیات، ایجاد نظم و گسترش تجارت.[۳۰]

نظامی که او بنیان نهاد موجب شد حدود ۲۵۰ سال صلح و آرامش نسبتاً بالایی بر کشور حاکم شود. این سلسله سومین شوگون‌سالاری حکومتی ژاپن (بعد از شوگون‌سالاری کاماکورا (خاندان میناموتو) و شوگون‌سالاری آشیکاگا بود. برای یکپارچه شدن قدرت خود، ایه‌یاسو تصمیم گرفت نیروهای خود را جمع کند تا با بازماندگان خاندان تویوتومی را در قلعه اوساکا از بین ببرد. او در محاصره قلعه موفق بود و هرگونه خطر احتمالی که قدرت او را تهدید می‌کرد، نابود کرد. شوگون سالاری توکوگاوا ۲۵۰ سال بر ژاپن حکمرانی می‌کرد.

ایه‌یاسو در سال ۱۶۰۵ از سمت خود استعفا داد و جانشین و پسرش توکوگاوا هیده‌تادا پس از او شوگون شد. استعفای ایه‌یاسو هیچ گونه تأثیری در میزان قدرت عملی او یا فرمانروایش نداشت.

شوگون بازنشسته(۱۶۰۵–۱۶۱۶)[ویرایش]

ایه‌یاسو در شمایل یک شوگون بازنشسته همچنان به عنوان مهم‌ترین مهرهٔ قدرت در ژاپن باقی ماند. ایه‌یاسو بازنشسته به قلعه سونپو بازگشت و بر ساخت قلعهٔ ادو نظارت کرد. پروژهٔ ساختمانی بزرگی که باقی‌مانده عمر ایه‌یاسو را در برگرفت. نتیجهٔ این پروژه بزرگترین قلعه در تمام ژاپن بود. هزینه ساخت این قلعه را سایر دایمیوها متحمل شدند در حالی که ایه‌یاسو تمامی سود آن را دریافت کرد. قلعهٔ اصلی یا تنشو در سال ۱۶۵۷ در آتش سوخت. امروزه، قصر امپراتور در محدوده قلعه همچنان پابرجا است.

ایه‌یاسو همچنین روابط دیپلماتیکی با هلند و اسپانیا برقرار ساخت. او قصد داشت ژاپن از اروپایی‌ها در اوایل ۱۶۰۹ دور بماند اما در ادامه در پایتخت اجازه مخصوصی بابت تجارت به هلندی‌ها داد و آن‌ها را مقید ساخت که کارخانه‌ای برای اهداف تجاری در ژاپن ایجاد کنند. از ۱۶۰۵ تا هنگام مرگش از ناخدای پروتستان انگلیسی به نام ویلیام آدام که کارمند هلندی‌ها بود، مشاوره می‌گرفت. او نقش مؤثری در برقراری رابطه و پیش برد آن با اسپانیا و کلیسای کاتولیک رومی داشت.

در ۱۶۱۱، ایه‌یاسو، در راس ارتشی ۵۰۰۰۰ نفری به کیوتو رفت تا در مراسم بر تخت نشستن امپراتور ژاپن، امپراتور گومیزونو شرکت کند. در کیوتو، ایه‌یاسو فرمان داد که دادگاه و ساختمان امپراتور را بازسازی کنند. همین‌طور دایمیوهای باقی‌مانده غربی را وادار کرد پیمان وفاداری با او امضا کنند. در ۱۶۱۳ او سندی را بنا نهاد که دایمیوها را تحت نظارت شدیدی قرار می‌داد به طوری که آن‌ها را به حکمرانانی تشریفاتی تبدیل می‌کرد.

تلاش برای محدود کردن نفوذ مبلغان مسیحی از سال ۱۵۸۷ در طول شوگونی تویوتومی هیده‌یوشی آغاز شده بود. ایه‌یاسو از جاه‌طلبی‌های ارضی اسپانیا نگران بود. در ۱۶۱۴ او قانون اخراج مسیحیان را به اجرا درآورد که در پی آن مسیحیت به یک دین ممنوع تبدیل شد. بر طبق این قانون تمامی مسیحیان و خارجی‌ها اخراج شدند و تبلیغ مسیحیت ممنوع اعلام شد.

محاصره اوساکا[ویرایش]

نقطه اوج زندگی ایه‌یاسو محاصره قلعه اوساکا بود(۱۶۱۴–۱۶۱۵). آخرین تهدید برای حکومت ایه‌یاسو تویوتومی هیده‌یوری فرزند و جانشین مشروع هیده‌یوشی بود. او دایمیویی جوان بود که در قلعه اوساکا زندگی می‌کرد. برخی سامورایی‌ها که مخالف ایه‌یاسو بودند هیده‌یوری را تحریک می‌کردند که جانشین واقعی فرمانروایی ژاپن اوست. ایه‌یاسو متوجه خطایی که در روز افتتاحیه معبدی که هیده‌یوری آن را ساخته بود، شد. گویا در آن مراسم هیده‌یوری برای مرگ ایه‌یاسو و نابودی خاندان توکوگاوا دعا کرده بود. سپس توکوگاوا به تویوتومی دستور داد قلعه را ترک کند اما آن‌ها این دستور را اطاعت نکردند و شروع به احضار سامورایی‌ها برای گردآوری ارتش در قلعه کردند. بعد از این اتفاق توکوگاوا ارتشی قدرتمند را تحت رهبری ایه‌یاسو و شوگون توکوگاوا هیده‌تادا روانه قلعه کرد که به «محاصره زمستانی اوساکا» معروف شد. در ابتدا توکوگاوا توانست به سرعت وارد مذاکره و صلح موقت شود پس از این که حمله توپ‌های جنگی جان مادر تویوتومی (یودو-دونو) را تهدید کرد. اگرچه در ابتدا یک قرارداد آتش‌بس مورد توافق واقع شد اما بعد توکوگاوا خاکریزهای بیرونی قلعه را با شن پر کرد که این اجازه را به سربازانش می‌داد که می‌توانستند از روی آن‌ها عبور کنند. در پی این کار توکوگاوا توانست زمین‌های وسیعی را تصاحب کند که او را از ادامه محاصره و نبرد بازمی‌داشت. ایه‌یاسو بار دیگر به قلعه سونپو بازگشت و دستور به ترک قلعه اوساکا به هیده‌یوری داد و در پی رد آن توسط هیده‌یوری با لشکر ۱۵۵۰۰۰ نفری خود و متحدانش بار دیگر به اوساکا تحت عنوان «محاصره تابستانی اوساکا» تاخت. در اواخر سال ۱۶۱۵ قلعه سقوط کرد و تقریباً تمامی مدافعان آن شامل هیده‌یوری، مادرش (بیوه هیده‌یوشی، یودو-دونو) و پسر کوچکش کشته شدند. همسر هیده‌یوری، بنام سن هیمه (دختر توکوگاوا هیده‌تادا یا نوهٔ ایه‌یاسو) سالم به نزد خانواده‌اش بازگشت. با نابودی جنبش تویوتومی دیگر تهدیدی برای سلطه خاندان توکوگاوا بر ژاپن باقی نماند.

مرگ[ویرایش]

مقبره توکوگاوا ایه‌یاسو در توشوگو

در سال ۱۶۱۶، ایه‌یاسو در سن ۷۳ سالگی درگذشت. علت مرگ او به درستی مشخص نیست. گمان می‌رود علت مرگ او سرطان معده باشد.[۳۱]اولین شوگون خاندان توکوگاوا را پس از مرگ با نام «توشو دای‌گونگن» یاد کردند که به معنای «گونگن بزرگ» می‌باشد. (پیشوند «دای» به معنی بزرگ است) گونگن به عنوان بودایی شمرده می‌شود که در هیبت یک روح بر روی زمین ظاهر می‌شود تا مردم را به رستگاری برساند. در زمان حیات ایه‌یاسو تأکید داشت تا پس از مرگ به این عنوان نامیده شود. خاکسترش را در نخست در آرامگاهی به نام کونوزان توشو در استان شیزوئوکا امروزی دفن کردند اما سپس در اولین سالگرد مرگ او خاکسترش را در معبد نیکو توشو در شهر نیکو، در استان توچیگی دوباره دفن کردند که تا به امروز در آن جا باقی‌مانده است. شیوه معماری آرامگاه وی به نام گونگن-زوکوری مشهور است که به معنی شیوهٔ گونگن است.[۳۲]

بیانیه[ویرایش]

نشان خاندان توکوگاوا

ایه‌یاسو بیانیه‌ای بنام بیانیه ایه‌یاسو جهت هدایت جانشینانش بر جا گذاشته است.

زندگی به مانند یک سفر طولانی با یک بار سنگین است.

کسی که به مشکلات به عنوان یک امر طبیعی در زندگی نگاه می‌کند، هرگز ناامید نخواهد شد.
صبر ریشهٔ آرامش ابدی است. به خشمت به چشم یک دشمن بنگر.
کسی که تنها پیروزی را می‌شناسد اما نمی‌داند که شکست چیست؛ آسیب می‌بیند.
اشتباه را به جای دیگران در خودت جستجو کن.
نرسیدن بهتر است از حد گذشتن است. توکوگاوا ایه‌یاسو ۱۶۰۴ [۳۳]

قدرتمندترین فرد در زندگی کسی است که معنی صبر را درک کند.

صبر یعنی مهار کردن احساسات. هفت نوع احساس وجود دارد:شادی، خشم، اضطراب، عشق، اندوه، ترس و نفرت، اگر فردی تسلیم این احساسات نشد، می‌تواند صبور باشد.
من قویترین انسان نیستم اما صبوری را مدت‌هاست شناخته‌ام و تمرین کرده‌ام و اگر نسل‌های بعد تمایل داشته باشند مانند من زندگی کنند می‌بایست صبر را فرا بگیرند.[۳۴]

فرزندان و وارثان[ویرایش]

او نخستین بار در سن ۱۶ سالگی با تسوکی‌یاما-دونو ازدواج کرد. پس از اعدام همسر اولش، دومین همسر سِی‌شیتسواش (اصلی) خواهر تویوتومی هیده‌یوشی بنام آساهی هیمه بود. ایه‌یاسو در این زمان در سن ۴۰ سالگی بود. او همچنین ۱۹ زن سُوکُوشیتسو (غیراصلی) داشت و از همسران خود صاحب ۱۱ ‌پسر و ۵ دختر شد. ۱۱ پسر ایه‌یاسو عبارت بودند از:

(در لیست بالا دو پسری که نام خانوادگی ندارند قبل از رسیدن به بزرگسالی درگذشتند)

دخترانش کامه هیمه، توکو هیمه، فوری‌هیمه، ماتسوهیمه و ایچی‌هیمه نام داشتند.[۳۵]

پس از این که پسر و جانشین ایه‌یاسو، بنام توکوگاوا هیده‌تادا شوگون شد با اوایو از خاندان اودا ازدواج کرد و صاحب دو پسر به نام‌های توکوگاوا ایه‌میتسو و توکوگاوا تاداناگا شد. او همچنین دو دختر داشت که یکی از آن‌ها سن هیمه دو بار ازدواج کرد. دختر دیگرش توکوگاوا ماساکو با امپراتور گومیزونو ازدواج کرد.

دوران حکمرانی ایه‌یاسو[ویرایش]

ایه‌یاسو چه به عنوان شوگون و چه به عنوان اوگوشو در دوره کیچو (۱۵۹۶–۱۶۱۵) حکمرانی کرده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱۳۷۹, پاسبان و یاماگوچی, جشن‌ها و آیین‌های ژاپن همراه با گاه‌شماری رویدادها, 55.
  2. باونس، «ادیان در ژاپن»، ۲۴۵.
  3. 西尾، 新しい歴史教科書، 105.
  4. 西本، 徳川家康، 8-6.
  5. 筑波، 徳川家康، 15.
  6. 筑波، 徳川家康، 16.
  7. 西本، 徳川家康، 17.
  8. 筑波، 徳川家康، 19.
  9. 筑波، 徳川家康، 23.
  10. 筑波، 徳川家康، 25.
  11. 藤野، 徳川家康事典، ۵۶.
  12. 筑波، 徳川家康، 45.
  13. 蟹江، 日本全史، 403.
  14. 西本، 徳川家康، 66.
  15. 西本، 徳川三代記، 68.
  16. 筑波، 徳川家康، 62.
  17. 小和田، 秀吉と家康، 24.
  18. 蟹江، 日本全史، 416.
  19. 西本، 徳川三代記، 55.
  20. 筑波، 徳川家康، 69-68.
  21. 筑波، 徳川家康، 71.
  22. 西本، 徳川三代記، 75.
  23. 飯倉، 日本の歴史، 80.
  24. 飯倉، 日本の歴史، 80.
  25. 蟹江، 日本全史، 416.
  26. 岡本، 日本の歴史を変えたできごと، 68.
  27. 小和田، 秀吉と家康، 24.
  28. 飯倉، 日本の歴史، 457.
  29. کاسولیس، «شینتو راه به سوی خانه»، ۴۹۰.
  30. چلبی و عظیمی، مطالعه تطبیقی - تاریخی رابطه ساختار سیاسی با توسعه اقتصادی (ایران، چین و ژاپن 1920 - 1800)، ۳–۵۱.‏
  31. 筑波، 徳川家康، 224.
  32. “gongen-zukuri 権現造”. Japanese Architecture and Art Net Users System. Retrieved {{جا:تاریخ}}. 
  33. OldTokyo.com: Tōshō-gū Shrine; American Forum for Global Education, JapanProject; retrieved 2012-11-1.
  34. Sadler، Shogun، 317.
  35. 小和田، 秀吉と家康، 30.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]