علوم کتابداری و اطلاعرسانی
 |
در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشدهاست. شما میتوانید با افزودن منابع برطبق اصول اثباتپذیری و شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیپدیا کمک کنید. مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد. |
علوم کتابداری و اطلاعرسانی، دانشی است که به مطالعه و بررسی شیوههای گوناگون تولید دانش، گردآوری منابع اطلاعاتی (کتاب، مجله، لوح فشرده، بانکهای اطلاعاتی، پایگاه اطلاعاتی، اینترنت و وب)، سازماندهی، بازیابی و اشاعه این منابع و محملهای اطلاعاتی میپردازد و در این راستا تلاش مینماید که در وقت خواننده یا کاربر صرفهجویی نماید.
محتویات |
[ویرایش] تاریخچه
واژه کتابداری به عنوان برابر واژه انگلیسی "Librarianship" انتخاب شده است. دانشمند بزرگ، شیالی رانگاناتان زمانی که در دههٔ ۱۹۳۰ از انگلیس به هندوستان بازگشت و درصدد راهاندازی این دانش نوین در هند برآمد، جامعه هند در فهم این واژه مشکل داشتند و در نتیجه ایشان واژه جدید " Library Science" یعنی علم کتابداری را جایگزین آن واژه نمود. امروزه در آمریکا این واژه بیشتر بکار گرفته میشود.
در دههٔ ۱۹۷۰ با اختراع ریزرایانهها و در سال۱۹۹۰ با اختراع وب و ورود این فناوریهای نوین اطلاعاتی به پهنه کتابخانههای جهان این دانش نیز دستخوش دگرگونیهای گستردهای شد. در نتیجه پژوهشگران و استادان این رشته درصدد تغییر نام آن برآمدند و واژه " Information" یعنی "اطلاعات" یا "اطلاعرسانی" نیز به نام این دانش اضافه شد و امروز از آن به عنوان " Library & Information Sciences" یعنی: علوم کتابداری و اطلاعرسانی یاد میشود. اگرچه در انگلستان و برخی کشورهای دیگر با عناوین دیگری از جمله " Information Studies" و " Information Management" نیز از آن یاد میشود.
امروزه این دانش در ایران نیز گسترش یافته و زیرشاخههای تازهای از جمله اطلاعشناسی و وبشناسی را هم در بر میگیرد.
در اصل یک کتابدار در زمینههای سازماندهی، بازیابی و پراکنش اطلاعات در قالبهای گوناگونی اعم از کتاب، مجله، پایگاههای اطلاعاتی و اینترنت تخصص دارد.
[ویرایش] قوانین پنجگانه رانگاناتان
شیالی رانگاناتان پدر علم کتابداری هند است. که قوانین پنجگانه او سرلوحه کار کتابداران است. این پنج قانون از قوانیین معروف در علم کتابداری و اطلاع رسانی می باشد:
1. کتاب برای استفاده است. 2. هر خواننده ای کتابش. 3. هر کتاب خواننده اش. 4. در وقت خواننده صرفه جویی کنید. 5. کتابخانه موجودی زنده و پویاست.
[ویرایش] زیرشاخهها
- کتابداری تطبیقی
- کتاب، مجله، روزنامه و گاهنامه
- فهرستنویسی و ردهبندی
- رده بندی دهدهی دیویی
- ردهبندی مردمی
- نمایهسازی و چکیدهنویسی
- مرجعشناسی و خدماتمرجع
- کتابسنجی، علمسنجی، اطلاعسنجی، وبسنجی
- آموزش علوم کتابداری و اطلاعرسانی
- داده، اطلاعات، دانش و علم
- دانششناسی
- دادهکاوی
- دادهپردازی
- دادگان، پایگاه اطلاعاتی، بانکهای اطلاعاتی
- رایانه، لوح فشرده، اینترنت، فناوری اطلاعات
- بازیابی اطلاعات، رفتار اطلاعیابی
- وب، موتور جستجو، وب پنهان، روشهای جستجوی اطلاعات
- کتابهای کودکان و نوجوانان و رمان
- اسناد دولتی
- پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران
- نظام اطلاعرسانی
- عکس و نوار ویدئویی
- انجمنهای کتابداری
- انواع کتابخانه ها
- پایگاه خبری کتابداری و اطلاع رسانی (لیزنا)
