علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشده‌است. شما می‌توانید با افزودن منابع بر طبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید. مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد.

علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشی است که به مطالعه و بررسی شیوه‌های گوناگون تولید دانش، گردآوری منابع اطلاعاتی (کتاب، مجله، لوح فشرده، بانک‌های اطلاعاتی، پایگاه اطلاعاتی، اینترنت و وب)، سازماندهی، بازیابی و اشاعه این منابع و محمل‌های اطلاعاتی می‌‌پردازد و در این راستا تلاش می‌نماید که در وقت خواننده یا کاربر صرفه‌جویی نماید. واژه کتابداری به عنوان برابر واژه انگلیسی "Librarianship" انتخاب شده است. دانشمند بزرگ، شیالی رانگاناتان زمانی که در دههٔ ۱۹۳۰ از انگلیس به هندوستان بازگشت و درصدد راه‌اندازی این دانش نوین در هند برآمد، جامعه هند در فهم این واژه مشکل داشتند و در نتیجه ایشان واژه جدید " Library Science" یعنی علم کتابداری را جایگزین آن واژه نمود. امروزه در امریکا این واژه بیشتر بکار گرفته می‌شود.

در دههٔ ۱۹۷۰ با اختراع ریزرایانه‌ها و در سال۱۹۹۰ با اختراع وب و ورود این فناوری‌های نوین اطلاعاتی به پهنه کتابخانه‌های جهان این دانش نیز دستخوش دگرگونی‌های گسترده‌ای شد. در نتیجه پژوهشگران و استادان این رشته درصدد تغییر نام آن برآمدند و واژه " Information" یعنی "اطلاعات" یا "اطلاع‌رسانی" نیز به نام این دانش اضافه شد و امروز از آن به عنوان " Library & Information Sciences" یا علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی یاد می‌شود. اگرچه در انگلستان و برخی کشورهای دیگر با عناوین دیگری از جمله " Information Studies" و " Information Management" نیز از آن یاد می‌شود.

امروزه این دانش در ایران نیز گسترش یافته و زیرشاخه‌های تازه‌ای از جمله اطلاع‌شناسی و وب‌شناسی را هم در بر می‌گیرد.

در اصل یک کتابدار در زمینه‌های سازماندهی، بازیابی و پراکنش اطلاعات در قالب‌های گوناگونی اعم از کتاب، مجله، پایگاه‌های اطلاعاتی و اینترنت تخصص دارد.

شیالی رانگاناتان پدر علم کتابداری هند است. که قوانین پنجگانه او سرلوحه کار کتابداران است.

فهرست مندرجات ۱ زیرشاخه‌ها ۲ مباحث عمومی ۳ جستارهای وابسته ۴ پیوند به بیرون

[ویرایش] زیرشاخه‌ها

• کتابداری تطبیقی
• کتاب، مجله، روزنامه و گاهنامه
• فهرست‌نویسی و رده‌بندی
• رده‌بندی مردمی
• نمایه‌سازی و چکیده‌نویسی
• مرجع‌شناسی و خدمات‌مرجع
• کتاب‌سنجی، علم‌سنجی، اطلاع‌سنجی، وب‌سنجی
• آموزش علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
• داده، اطلاعات، دانش و علم
• دانش‌شناسی
• داده‌کاوی
• داده‌پردازی
• دادگان، پایگاه اطلاعاتی، بانک‌های اطلاعاتی
• رایانه، لوح فشرده، اینترنت، فناوری اطلاعات
• بازیابی اطلاعات، رفتار اطلاع‌یابی
• وب، موتور جستجو، وب پنهان، روش‌های جستجوی اطلاعات
• کتاب‌های کودکان و نوجوانان و رمان
• اسناد دولتی
• پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران
• نظام اطلاع‌رسانی
• عکس و نوار ویدئویی
• انجمن‌های کتابداری
• انواع کتابخانه ها

[ویرایش] مباحث عمومی

[ویرایش] جستارهای وابسته

• کتابداری در ایران
• تاریخچه صنعت نشر ایران
• فهرست کتاب‌ها

[ویرایش] پیوند به بیرون

• انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران
• بانک اطلاعات نشریات ایرانی
• خانه کتاب
• اتحادیه انجمن های علمی دانشجویی کتابداری و اطلاع رسانی ایران(ادکا)
• وبلاگ گروهی کتابداران ایران