شیالی رانگاناتان

شیالی رامامریتا رانگاناتان (۱۸۹۲-۱۹۷۲) به عنوان پدر علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی هندوستان شناخته شده‌است. او قوانینی را بنیان نهاد که شالوده خدمات در یک کتابخانه آرمانی را تشکیل می‌دهند. پنج قانون رانگاناتان: 1.کتاب برای استفاده است. 2.هرخواننده کتابش 3.هرکتاب خواننده اش 4.صرفه جویی در وقت خواننده 5.کتابخانه ارگانیستی روبه رشد وزنده

پنج قانون کتابداری رانگاناتان یکی از آثار ماندگار در ادبیات علوم کتابداری و اطلاع رسانی است و همانقدر نوین است که در سال ۱۹۳۱ بود. این عبارات مفید و مختصر، امروزه نیز مانند زمان انتشار آنها، اگرچه نه در بیان بلکه در محتوا و مفهوم، همچنان معتبر باقی مانده‌اند. این قوانین به طور مختصر هدف خدمات آرمانی و فلسفه سازماندهی اغلب کتابخانه‌ها را نشان می‌دهند:

۱- کتاب برای استفاده‌است.

۲- هر خواننده‌ای کتابش.

۳- هر کتابی خواننده‌اش.

۴- در وقت خواننده صرفه جویی کنید.

۵- کتابخانه موجودی زنده و پویاست.

دیدگاه رانگاناتان در مورد خدمت مرجع

• ابزار اصلی برآوردن و تحقق هدف اجتماعی کتابخانه خدمت مرجع می‌باشد.

• خدمت مرجع جوهر کتابداری و فرجامین جلوه انسانی قوانین پنجگانه است.

• خدمت مرجع انگیزه عمده کتابداری است.

• انواع خدمات مرجع : چه، چرا و چگونگی‌های مطرح در آن، مهیا شدن برای تهیه پاسخ، گونه گونی مواد کتابشناختی و ارجاعی و تنظیم وقت کارکنان برای یافتن پاسخ ها، همه و همه از بطن پنج قانون زاده می‌شود. .(دیانی، 1385)

نظریه خدمات مرجع رانگاناتان بر مبنای روش تحلیل تاریخی قرار گرفته است. شش فاکتور که رانگاناتان آنها را در بحث خدمات مرجع به کار می گیرد عبارتند از: 1. نظام طبقه بندی کولن

2.فهرست رده ای

3.پنج قانون علم کتابدرای

4. تجربه خود رانگاناتان در کار مرجع

5. ارجاعات و استفاده ازادبیات کلاسیک هند

6. اصول انسانی خدمات مرجع(وارگیز، 1991)

• • مطالعه تحلیلی رانگاناتان درباره هدف کتابخانه‌ها در ” پنج اصل کتابداری“ تجلی یافت، که خود پایه نخستین کتاب‌های منتشر شده وی در رشته کتابداری بود: کتاب برای استفاده است، هرکتابی خواننده اش، هر خواننده‌ای کتابش، وقت خواننده را هدر ندهید و کتابخانه ارگانیسمی رشد یابنده است.
• • اگر چه امروز بسیاری برآنند که مدرک یا مواد کتابخانه را جانشین کتاب کنند( و می‌گویند هر خواننده مدرکش)
• • این اصول ساده به نظر می‌رسند اما به عنوان هدف‌های بنیادین حرفه کتابداری بر جای مانده اند.(دایره المعارف کتابداری)

منابع

• 1. ابرامی، هوشنگ.شناختی از دانش شناسی. تهران: کتابدار، 1383.

2. جهودا، جرالد. مبانی مرجع: فنون پرسش کاوی وپاسخ یابی از منابع کتابخانه، ترجمه محمد حسین دیانی. مشهد: شرکت به نشر، 1377.

3. دیانی، محمد حسین، اصول و خدمات مرجع در کتابخانه‌ها ومراکز اطلاع رسانی، مشهد: کتابخانه رایانه ای، 1385.

4. مک منمی، دیوید، جایگاه قوانین کتابداری در قرن 21، ترجمه فرنوش رقابی و شهرزاد شریفی، library review، ج ،2007 65

5. دایراه المعارف کتابداری و اطلاع رسانی، ویراستار رحمت الله فتاحی، 1381

6. varghese, manjo m.”s.r.Ranganatans theory of reference service”. Masters thesis, kent state university.1991

7. leiter ,Richard A.. ‘ Reflection on Ranganatans Five laws of library science”. Law library journal.vol 95.no 3.2003

• کتاب ماه کلیات، سال ۱۱، شماره ۹، شهریور ۱۳۸۷، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شابک: ۱۷۳۵-۶۷۴۱؛ صفحهٔ ۲۲.

Noruzi، Alireza (2004). Application of Ranganathan's Laws to the Web. Webology, 1(2), Article ۸. Available at http://www.webology.org/2004/v1n2/a8.html