رده‌بندی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

رده‌بندی عبارت است از: تنظیم منطقی اشیا بر حسب درجه شباهت. در علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی، طرح اصولی برای مرتب ساختن کتاب‌ها و دیگر مواد کتابخانه بر اساس موضوع یا شکل آنها. تعیین جای صحیح کتاب در قفسه‌های کتابخانه بر اساس یک نظام رده بندی. در اداره امور بایگانی، رده بندی به معنای تنظیم منطقی مدارک و پرونده‌های یک بایگانی است درون گروه‌ها و تنظیم گروه‌ها درون یک مجموعه بایگانی.

طرحهای رده بندی[ویرایش]

طرح‌های رده بندی را می‌توان به دو دسته نظری و عملی تقسم کرد. مهمترین ویژگی رده بندی عملی (رده بندی کتابخانه‌ای و رده بندی کتابشناختی) پیوند آن با طبقه بندی علوم است. میزان وابستگی و انطباق رده بندیهای عملی و نظری مسئله اساسی مورد بحث در این مقاله است. به منظور حفظ توالی منطقی و پیوستگی مطلوب موضوعها و دوام و پایداری رده بندی در کتابخانه‌ها باید نظم علمی اساس تنظیم کتب قرار گیرد، اما در انطباق رده بندی کتابها با نظم علمی باید جنبه‌های عملی گروه بندی کتب را نیز مورد توجه قرار داد.[۱]

رده بندی در هر زمینه معلول گسترش در کمیت و کیفیت است. با پیشرفت علوم، ضرورت رده بندی آنها و تدوین طرحهای رده بندی از دیرباز مورد توجه فیلسوفان و دانشمندان قرار گرفته است. طرح یا نظام رده بندی به منزله نقشه کاملی از رشته‌های دانش است و کلیه مفاهیم علمی و روابط بین آنها را نشان می‌دهد. چنین طرحی ممکن است برای مقاصد مختلفی تدوین گردد. طرحهای رده بندی با توجه به هدف آنها به دو دسته نظری و عملی تقسیم می‌شود. برای رده بندی نظری تقسیمات ذیل را قائل شده‌اند:

۱. رده بندی فلسفی و علمی که بطور مجرد ناظر بر ترتیب علوم یا ترتیب اشیاء است.

۲. رده بندی آموزشی که در ارتباط با برنامه‌های آموزشی تهیه می‌شود.

۳. رده بندی دائرةالمعارفی که تقریباً مشابه رده بندی آموزشی است، با این تفاوت که حاوی برخی مطالب از جمله مختصری در باب هر یک از علوم نیز هست. طرحهای عملی نیز به نوبه خود به رده بندی کتابخانه‌ای به منظور تنظیم کتب در قفسه کتابخانه‌ها، و رده بندی کتابشناختی به منظور تنظیم کتابشناسیها یا فهرستها تقسیم می‌شود.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. ‎‎سلطانی، پوری. دانش نامه کتابداری و اطلاع رسانی. تهران: فرهنگ معاصر، ۱۳۷۹. 
  2. روان‌شناسی و علوم تربیتی» روانشناسی و علوم تربیتی (دانشگاه تهران)» بهار 1366 - شماره 39 (14 صفحه - از 45 تا 58)