فهرست‌نویسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی، فهرست‌نویسی به فرایندی گفته می‌شود که برای آماده‌سازی یک کتاب، یا یک مجموعه مکتوب، یا چندرسانه‌ای انجام می‌شود تا دستیابی سریع و صحیح به آن کتاب یا مجموعه میسر شود.[۱]

هدف اصلی فهرست‌نویسی، برقراری نظمی است که به کمک آن هم کتابدار و هم مراجعه کننده بتوانند به سهولت و صحت، کتاب مورد نیاز خود را از میان کتابهای موجود در کتابخانه بیابند. البته در اغلب کتابخانه‌ها، سعی می‌شود کتابهای هم موضوع در کنار یکدیگر قرار گیرند.

به هر یک از موارد اطلاعاتی که برای توصیف کتاب‌شناختی مشخصات یک کتاب ذکر می‌شود یک شناسه گویند. فهرست‌نویس‌ها توصیفات لازم در شناسه‌ها را می‌نویسند. افزون بر شناسه‌نویسی، معمولاً امور رده‌بندی و تعیین موضوع نیز بر عهده فهرست‌نویس است.[۲]

در کتابخانه ملی ایران برای هر کتاب یک فهرست‌نویسی پیش از انتشار صورت می‌گیرد که به اختصار فیپا نامیده می‌شود.[۳]

مشخصات یک فهرست‌برگه[۴][ویرایش]

فهرست‌برگه

شناسه‌ها[ویرایش]

- شماره رکورد (شماره ردیف)

عنوان اصلی = عنوان به زبان دیگر: زیرعنوان / پدیدآور؛ پدیدآورهای بعدی

- شرح ویرایش / پدیدآور مربوط به ویرایش

- نوع انتشار

- نخستین محل نشر و غیره: ناشر و غیره، تاریخ انتشار و غیره

- اندازه (تعداد جلدها یا صفحات) اثر: سایر جزئیات ظاهری؛ ابعاد

- (عنوان اصلی فَروَست / شرح پدیدآور مربوط به فروست، شماره شاپا (ISSN) فروست؛ شماره فروست. عنوان فروست فرعی، شاپا فروست فرعی؛ شماره فروست فرعی)

- یادداشت(ها)

- شماره‌های استاندارد

رده‌بندی موضوعی[ویرایش]

برگه کتاب[ویرایش]

نمونه‌ای از برگه دان کتابخانه با کشوی حاوی فهرستبرگه‌ها.

مشخصات یک کتاب در بدو ورود به کتابخانه روی یک برگه مقوایی به ابعاد ۱۲٫۵ در ۷٫۵ سانتیمتر نوشته می‌شود. متن هر برگه از دو قسمت فهرست توصیفی و فهرست تحلیلی تشکیل می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. بر پایهٔ: سلطانی، پوری و راستین، فروردین، دانشنامهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی، تهران: فرهنگ معاصر، چاپ دوم ۱۳۸۱.
  2. بر پایهٔ: سلطانی، پوری و راستین، فروردین، دانشنامهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی، تهران: فرهنگ معاصر، چاپ دوم ۱۳۸۱.
  3. بر پایهٔ: سلطانی، پوری و راستین، فروردین، دانشنامهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی، تهران: فرهنگ معاصر، چاپ دوم ۱۳۸۱.
  4. منبع: سایه‌سار مهر