پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران
تأسیس 1347[۱]
نوع دولتی
بنیانگذار دكتر مجید رهنما، وزیر وقت‌ علوم‌ و آموزش‌ عالی‌
رئیس دكتر سیروس علیدوستی[۲]
مکان تهران، ایران پرچم ایران
نام مستعار ایران داک (irandoc)
وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
وب‌گاه http://irandoc.ac.ir/

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (نام سابق: پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران) پژوهشگاهی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری[۱] است که به منظور پاسخ‌گویی به بخشی از نیازهای پژوهشی کشور در حوزه علوم و فناوری اطلاعات و و مدیریت مدارک علمی تاسیس شد.

این پژوهشگاه از نظر فعالیت، از استقلال عمل کامل برخوردار است و بر مبنای اساسنامه، اهداف آن، فعالیت تحقیقاتی علوم و فناوری اطلاعات، گردآوری و اشاعه اطلاعات و مدارک علمی به منظور رفع نیازهای اطلاعاتی در این زمینه و تلاش برای ایجاد شبکه اطلاعات علمی در کشور است که بدین منظور تاکنون پایگاه‌های اطلاعات علمی متعددی را راه‌اندازی کرده‌است و پاسخگوی نیازهای اطلاعاتی مختلف کاربران خود است. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران از آغاز تاسیس تاکنون افتخارهای متعددی کسب کرده‌است و توانسته طرح‌های پژوهشی و مقالات علمی پژوهشی مختلفی را به ثمر برساند. این پژوهشگاه در طول چندین دهه فعالیت خود در مسیر گردآوری، سازماندهی و اشاعه اطلاعات علم و فناوری در حوزه‌های مختلف علوم، تجربه و دانش مدیریت نظام علم و فناوری در سطح کلان را بدست آورده‌است. بطوری که در حال حاضر پایگاه‌های اطلاعات علمی پژوهشگاه با بیش از ۶۱۵۰۰۰ رکورد اطلاعاتی که ۱۲۶۸۴۷ رکورد آن به پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا اختصاص دارد. همچنین طرح غدیر و طرح امین با هدف اشتراک منابع یا همکاری بین کتابخانه‌ها و پیاده سازی خدمات امانت بین کتابخانه‌ها در کشور توسط پژوهشگاه طراحی شده و فعالیت گسترده‌ای را انجام می‌دهد. هم اکنون، این پژوهشگاه دارای سه پژوهشکده مدیریت دانش، مدیریت فناوری اطلاعات، و علم سنجی و تحلیل اطلاعات می‌باشد و تاکنون طرحهای پژوهشی بسیاری در زمینه علوم و فناوری اطلاعات و مدیریت اطلاعات علم و فناوری در سطح کشور در این پژوهشگاه به انجام رسیده‌است. با تمام تلاشهایی که انجام شده‌است هم اکنون پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران مدیریت سامانه اطلاعات علم و فناوری وزارتی و ملی را عهده‌دار شده است. این سامانه که با نام سامانه مدیریت اطلاعات علم و فناوری است به جمع‌آوری داده‌ها و فراداده‌ها از منابع علمی و پژوهشی موجود در موسسات مختلف پرداخته و پس از تحلیل، گزارش‌های مورد نیاز را به مدیران و پژوهشگران ارائه می‌کند.

درباره پژوهشگاه[ویرایش]

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، پژوهشگاهی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است که به منظور پاسخ‌گویی به بخشی از نیازهای پژوهشی کشور در حوزهء علوم و فناوری اطلاعات و مدیریت مدارک علمی تاسیس شده است. این پژوهشگاه از نظر فعالیت، از استقلال عمل کامل برخوردار است و بر مبنای اساسنامه، اهداف این پژوهشگاه، فعالیت‌‌ تحقیقاتی‌ علوم و فناوری اطلاعات‌، گردآوری‌ و اشاعهء‌ اطلاعات‌ و مدارک‌ علمی‌ به‌ منظور رفع‌ نیازهای اطلاعاتی در این‌ زمینه‌ و تلاش برای ایجاد شبکه‌ء اطلاعات‌ علمی‌ در کشور است. پژوهشگاه بدین منظور تاکنون پایگاه‌های اطلاعات علمی متعددی را راه‌اندازی کرده است و پاسخگوی نیازهای اطلاعاتی مختلف کاربران خود بوده است. پژوهشگاه از نظر تشکیلاتی از مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران (معاونت اطلاع‌رسانی)، معاونت پژوهشی و معاونت اداری و مالی و دفتر اشتراک منابع، دفتر تحقیق و توسعه، دفتر سیستم‌های رایانه‌ای و مدیریت روابط عمومی و بین‌الملل تشکیل شده است. همچنین هم‌اکنون، پژوهشگاه دارای سه پژوهشکدهء مدیریت دانش، مدیریت فناوری اطلاعات، و علم‌سنجی و تحلیل اطلاعات است و تاکنون طرح‌های پژوهشی بسیاری در زمینهء علوم و فناوری اطلاعات و مدیریت اطلاعات علم و فناوری در سطح کشور در پژوهشگاه به انجام رسیده است.

تاریخچه[ویرایش]

پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات ايران فعاليت خود را در مهر 1347 با نام مركز اسناد ايران آغاز و در ارديبهشت‌ سال ‌1348 پس‌ از تاسيس‌ موسسه‌ تحقيقات‌ و برنامه‌ريزي‌ علمي‌ و آموزشي‌ زير پوشش آن قرار گرفت و در سال 1350 عنوان آن به مركز مدارك‌ علمي ‌ايران‌ تغيير نام‌ يافت‌ و در سال 1358 پس از انحلال موسسه‌ تحقيقات‌ و برنامه‌ريزي‌ علمي‌ و آموزشي‌، به عنوان يكي از واحد‌هاي تابعه معاونت پژوهشي وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌ به فعاليت خود ادامه داد. گسترش روزافزون اطلاعات علمي و ضرورت سازماندهي آن‌ها موجب شد شوراي گسترش آموزش عالي در نيمه‌ دوم‌ سال‌ 1370 به منظور گسترش فعاليت‌هاي تحقيقاتي اطلاع‌رساني و جمع‌آوري، سازماندهي و اشاعه اطلاعات و مدارك علمي اساسنامه جديد مركز را تصويب و عنوان آن را به مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران تغيير دهد. مطابق اساسنامه جديد اين مركز به عنوان يك پژوهشكده شناخته شد و فعاليت آن از استقلال عمل كامل برخوردار گرديد و فعاليت خود را مستقيما زير نظر وزارت علوم, تحقيقات و فناوري انجام مي‌دهد. با توجه به فعاليت‌هاي علمي و پژوهشي و خدمات انجام گرفته، شوراي گسترش آموزش‌ عالي در سال 1384 سطح را از پژوهشكده به پژوهشگاه ارتقا و عنوان آنرا نيز به پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمي ايران تغيير داد و در سال 1388 با توجه به نيازي كه در كشور احساس مي‌شد و حيطه فعاليت‌هاي پژوهشگاه در زمينه علوم و فناوري اطلاعات و براي تأكيد بر مأموريت‌هاي ملي پژوهشگاه در حوزه علوم و فناوري اطلاعات، شوراي گسترش آموزش عالي عنوان پژوهشگاه را به پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات ايران تعيير داد. ارتقاء سازمان از سطح مركز به پژوهشگاه پيامد بروز نيازهاي جديد در جامعه بوده است. به عبارت ديگر، پژوهشگاه براي پاسخ به نيازهاي زير فعاليت مي¬كند: • طرح پرسشهاي جديد و با اولويت در حوزه علوم و فناوري اطلاعات؛ • پاسخ به بخشي از پرسشهاي مطرح در حوزه علوم و فناوري اطلاعات؛ • نمايان كردن تصوير علمي كشور در سطح بين‌المللي؛ • شناسائي مسائل مديريت دانش و اطلاعات؛ • پاسخ به بخشي از مسائل مديريت دانش و اطلاعات؛ • تأمين منابع انساني متخصص علوم و فناوري اطلاعات؛ • تصميم¬گيري در حوزه علوم و فناوري اطلاعات؛ • تصميم¬سازي در لايه اطلاعاتي و علمي در حوزه علم و فناوري؛ • توسعه كاربرد فناوري اطلاعات در آموزش و پژوهش؛ • مشاركت در فعاليت‌هاي بين¬المللي علوم و فناوري اطلاعات؛ • هم¬راستائي و هم¬افزائي فعاليت‌هاي علوم و فناوري اطلاعات.

پاسخگويي به نيازهاي فوق مستلزم برنامه¬ريزي و انجام فعاليت‌هاي مستمر در حوزه¬هاي تعريف شده است. عناوين زير بيانگر سطح كلان فعاليت‌هايي است كه پژوهشگاه در پاسخ به نيازهاي شناسائي¬شده انجام مي¬دهد: • تربيت و جذب منابع انساني متخصص در حوزه¬هاي متناسب با اولويتهاي پژوهشگاه؛ • مديريت اطلاعات و منابع اطلاعاتي علمي و فناورانه كشور از طريق گزينش، گردآوري، سازماندهي، ذخيره، حفاظت، اشاعه و تحليل مديريت؛ • برنامه¬ريزي، توليد و توسعه زيرساخت، ابزارها و سامانه¬هاي فناوري اطلاعات در حوزه پژوهش و آموزش؛ • مشاركت در فعاليت‌هاي بين¬المللي به صورت مستقل يا به نمايندگي از كشور؛ • تدوين استانداردها و پروتكلهاي فناوري اطلاعات؛ • تدوين استانداردها و پروتكلهاي مديريت اطلاعات و منابع اطلاعاتي؛ • آينده¬پژوهي در حوزه‌هاي مربوط به علوم و فناوري اطلاعات؛ • نيازسنجي و تعيين اولويت‌هاي پژوهشي در حوزه علوم، مديريت و فناوري اطلاعات؛ • بالا بردن سطح سواد اطلاعاتي پژوهشگران و دانشجويان تحصيلات تكميلي؛ • پژوهش يا توليد علم و فناوري براي پاسخ‌ به پرسش¬ها.

عضویت و همکاری‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی[ویرایش]

پژوهشگاه به علت شایستگی‌ها و توانمندی‌های علمی و نیز به لحاظ پژوهش‌های ارزشمندی که انجام داده است، مورد توجه اغلب مراکز تحقیقاتی کشور واقع شده و توانسته است در شوراهای تخصصی زیر حضو یابد:

پژوهش[ویرایش]

اولین و اصلی‌ترین فعالیت و ماموریت پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران فعالیت‌های پژوهشی است. این پژوهشگاه بر اساس چشم‌انداز ماموریت خود، پژوهش در حوزه‌های مدیریت اطلاعات، فناوری اطلاعات و اطلاع‌رسانی و ایجاد هم‌افزایی حاصل از ارتباط این دو حوزه را در سرلوحه فعالیتهای خود قرار داده است. فعالیت در این حوزه‌ها توسط سه پژوهشکده یاد شده با گروه‌های پژوهشی اطلاعات علمی و فنی، مدیریت دانش، زبانشناسی و اصطلاح‌شناسی، زبانشناسی رایانه‌ای، دولت الکترونیکی، فناوری اطلاعات، مدیریت فناوری اطلاعات، جامعه اطلاعاتی، ارتباطات علمی، تحلیل اطلاعات و علم سنجی انجام می‌شود.


خدمات مدیریت اطلاعات و اطلاع‌رسانی[ویرایش]

خدمات مدیریت اطلاعات و اطلاع‌رسانی دومین ماموریت اصلی پژوهشگاه است و بدین منظور گردآوری‌، سازماندهی و اشاعه‌ اطلاعات‌ و مدارک‌ علمی‌ را به‌ منظور رفع‌ نیازهای اطلاعاتی کشور را بر عهده داشته و تاکنون پایگاه‌های اطلاعات علمی پایان‌نامه‌های ایران (دکترا و کارشناسی ارشد)، طرح‌های پژوهشی کشور، مقاله‌های علمی و فنی، اطلاعات محققین و متخصصین کشور، گزارش‌های دولتی ایران، فهرستگان نشریات ادواری لاتین موجود در کتابخانه‌های تخصصی ایران، عناوین مقاله‌های همایش‌ها و اجلاس‌های ایران طرح‌های پژوهشی کشور، و پایان‌نامه‌های فارغ‌التحصیلان ایرانی خارج از کشور را با بیش از ۶۱۵۰۰۰ رکورد اطلاعاتی راه‌اندازی کرده است.

وظایف و ماموریت‌های دیگر[ویرایش]

توسعه کاربرد فناوری اطلاعات در سطح وزارت و کشور، توسعه منابع انسانی و هماهنگی و همکاری‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی در حوزه علوم و فناوری اطلاعات و اطلاع‌رسانی، مشاوره در طراحی و راهبری نظام اطلاع‌رسانی علم و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و پایگاه‌های اطلاعات علمی از دیگر وظایف و ماموریت‌های پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران است. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در راستای توسعه منابع انسانی دوره‌های آمورشی مختلفی در حوزه علوم و فناوری اطلاعات و خدمات اطلاع‌رسانی برگزار می‌نماید.

کتابخانه[ویرایش]

کتابخانه پژوهشگاه با هدف فراهم ساختن دسترسی به اطلاعات و مدارک علمی سازمان یافته در جهت توسعه فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی پژوهشگاه، در زمینه‌های تخصصی مورد فعالیت گروه‌های پژوهشی و در قالب تشکیلات جدید و مصوب و زیر نظر معاونت پژوهشی فعالیت می‌نماید.

منابع موجود در سایت پژوهشگاه[ویرایش]

منابع موجود در سایت پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران شامل منابع مرجع (اصطلاحنامه‌های علوم و فرهنگ اطلاع‌رسانیفصلنامه علوم و فناوری اطلاعات، ماهنامه ارتباط علمی می‌باشد. همچنین موارد جدید قابل پیگیری از طریق مستندات دانشگاهی و کلیه مراکز اطلاعات علمی کشور قابل دسترسی میباشد

پانویس‌ها[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]