پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران
 لوگو پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران |
|
| تأسیس | 1347[۱] |
|---|---|
| نوع | دولتی |
| بنیانگذار | دكتر مجید رهنما، وزیر وقت علوم و آموزش عالی |
| رئیس | دكتر سيد اميد فاطمی[۲] |
| مکان | تهران، ایران  |
| نام مستعار | ایران داک (irandoc) |
| وابسته به | وزارت علوم، تحقیقات و فناوری |
| وبگاه | http://irandoc.ac.ir/ |
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (نام سابق: پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران) پژوهشگاهی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری[۱] است که به منظور پاسخگویی به بخشی از نیازهای پژوهشی کشور در حوزه علوم و فناوری اطلاعات و و مدیریت مدارک علمی تاسیس شد.
این پژوهشگاه از نظر فعالیت، از استقلال عمل کامل برخوردار است و بر مبنای اساسنامه، اهداف آن، فعالیت تحقیقاتی علوم و فناوری اطلاعات، گردآوری و اشاعه اطلاعات و مدارک علمی به منظور رفع نیازهای اطلاعاتی در این زمینه و تلاش برای ایجاد شبکه اطلاعات علمی در کشور است که بدین منظور تاکنون پایگاههای اطلاعات علمی متعددی را راهاندازی کردهاست و پاسخگوی نیازهای اطلاعاتی مختلف کاربران خود است. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران از آغاز تاسیس تاکنون افتخارهای متعددی کسب کردهاست و توانسته طرحهای پژوهشی و مقالات علمی پژوهشی مختلفی را به ثمر برساند. این پژوهشگاه در طول چندین دهه فعالیت خود در مسیر گردآوری، سازماندهی و اشاعه اطلاعات علم و فناوری در حوزههای مختلف علوم، تجربه و دانش مدیریت نظام علم و فناوری در سطح کلان را بدست آوردهاست. بطوری که در حال حاضر پایگاههای اطلاعات علمی پژوهشگاه با بیش از ۶۱۵۰۰۰ رکورد اطلاعاتی که ۱۲۶۸۴۷ رکورد آن به پایاننامههای کارشناسی ارشد و دکترا اختصاص دارد. همچنین طرح غدیر و طرح امین با هدف اشتراک منابع یا همکاری بین کتابخانهها و پیاده سازی خدمات امانت بین کتابخانهها در کشور توسط پژوهشگاه طراحی شده و فعالیت گستردهای را انجام میدهد. هم اکنون، این پژوهشگاه دارای سه پژوهشکده مدیریت دانش، مدیریت فناوری اطلاعات، و علم سنجی و تحلیل اطلاعات میباشد و تاکنون طرحهای پژوهشی بسیاری در زمینه علوم و فناوری اطلاعات و مدیریت اطلاعات علم و فناوری در سطح کشور در این پژوهشگاه به انجام رسیدهاست. با تمام تلاشهایی که انجام شدهاست هم اکنون پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران مدیریت سامانه اطلاعات علم و فناوری وزارتی و ملی را عهدهدار شده است. این سامانه که با نام سامانه مدیریت اطلاعات علم و فناوری است به جمعآوری دادهها و فرادادهها از منابع علمی و پژوهشی موجود در موسسات مختلف پرداخته و پس از تحلیل، گزارشهای مورد نیاز را به مدیران و پژوهشگران ارائه میکند.
محتویات |
درباره پژوهشگاه [ویرایش]
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، پژوهشگاهی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است که به منظور پاسخگویی به بخشی از نیازهای پژوهشی کشور در حوزهء علوم و فناوری اطلاعات و مدیریت مدارک علمی تاسیس شده است. این پژوهشگاه از نظر فعالیت، از استقلال عمل کامل برخوردار است و بر مبنای اساسنامه، اهداف این پژوهشگاه، فعالیت تحقیقاتی علوم و فناوری اطلاعات، گردآوری و اشاعهء اطلاعات و مدارک علمی به منظور رفع نیازهای اطلاعاتی در این زمینه و تلاش برای ایجاد شبکهء اطلاعات علمی در کشور است. پژوهشگاه بدین منظور تاکنون پایگاههای اطلاعات علمی متعددی را راهاندازی کرده است و پاسخگوی نیازهای اطلاعاتی مختلف کاربران خود بوده است. پژوهشگاه از نظر تشکیلاتی از مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران (معاونت اطلاعرسانی)، معاونت پژوهشی و معاونت اداری و مالی و دفتر اشتراک منابع، دفتر تحقیق و توسعه، دفتر سیستمهای رایانهای و مدیریت روابط عمومی و بینالملل تشکیل شده است. همچنین هماکنون، پژوهشگاه دارای سه پژوهشکدهء مدیریت دانش، مدیریت فناوری اطلاعات، و علمسنجی و تحلیل اطلاعات است و تاکنون طرحهای پژوهشی بسیاری در زمینهء علوم و فناوری اطلاعات و مدیریت اطلاعات علم و فناوری در سطح کشور در پژوهشگاه به انجام رسیده است.
تاریخچه [ویرایش]
پیشنهاد ایجاد یک مرکز ملی مدارک در ایران ابتدا از سوی دبیر سازمان پیمان مرکزی سنتو[۳]، دکتر مروین اسمیت[۴]، مطرح شد. در پاییز ۱۳۴۶ (دسامبر ۱۹۶۷) دکتر جان هاروی[۵] بورسیه فولبرایت[۶] در دانشگاه تهران براساس درخواست مروین اسمیت طرحی جهت ایجاد مرکز اسناد ایران و مرکز آمادهسازی کتاب تهران به دکتر مجید رهنما وزیر وقت علوم و آموزش عالی ارایه داد. با موافقت وی و تصویب سازمان برنامه و بودجه از آغاز مهرماه ۱۳۴۷ دو مرکز فوق رسما افتتاح و با نام «مرکز اسناد ایران» آغاز به کار کردند. در اردیبهشت سال ۱۳۴۸ پس از تاسیس موسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی مرکز اسناد ایران، به عنوان یکی از مراکز چهارگانه موسسه فوق فعالیت خود را آغاز کرد. این مرکز در سال۱۳۵۰ به مرکز مدارک علمی ایران تغییر نام یافت. در سال ۱۳۵۸ موسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی با کلیه واحدهای تابعه آن در وزارت فرهنگ و آموزش عالی ادغام شد. در سال ۱۳۶۱ موسسه فوق منحل گردید و مرکز مدارک علمی ایران تحت پوشش حوزه معاونت پژوهشی وزارت فرهنگ و آموزش عالی قرار گرفت. در نیمه دوم سال ۱۳۷۰ اساسنامه جدید مرکز به تصویب شورای گسترش آموزش عالی و به امضای وزیر فرهنگ و آموزش عالی رسید. مطابق اساسنامه جدید مرکز مدارک علمی ایران به مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران تغییر نام یافت و به عنوان پژوهشکده شناخته شد. از سال ۱۳۸۴ به عنوان پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران نامگذاری شد و در تابستان ۱۳۸۸ به پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران تغییر نام یافت. مرکز اسناد و مدارک ملی ایران (ایرانداک) در مهر ماه ۱۳۴۷ همراه با مرکز خدمات کتابداری تاسیس شد و در سال ۱۳۴۸ به موسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی پیوست. هدف این مرکز گردآوردی و در دسترس قرار دادن اطلاعات و مدارک علمی در زمینه علوم و علوم اجتماعی از سراسر دنیاست. سازمان دادن و اشاعه اطلاعات با استفاده از روشهای جدید و افزایش امکان استفاده از آنها از عمده وظایف این مرکز است. در ضمن این مرکز نقش عمدهای در پژوهشهای مربوط به دبیزش دارد.
هم چنین این مرکز جزو شبکه جهانی اطلاعات علمی (یونی سیست) است.نام این مرکز قبل از انقلاب اسلامی ایران مرکز مدارک علمی بود.[۷]
ماموریتها [ویرایش]
پژوهشگاه به عنوان موسسه ملی در سطوح وزارت، ملی و بینالمللی در زمینههای: پژوهش در زمینه علوم و فناوری اطلاعات؛ پژوهش در زمینه مدیریت دانش و جامعه اطلاعاتی؛ گسترش و اشاعه علوم و فناوری اطلاعات؛ گسترش و ارائه خدمات مدیریت اطلاعات و اطلاعرسانی؛ عمومیسازی کاربرد فناوری اطلاعات و اطلاعات علمی و فنی؛ فعالیت میکند که همگام با آخرین پیشرفتهای علم و فناوری، در پاسخ به نیازهای ملّی، با خلاقیت و نوآوری، کارا و اثربخش، با اولویتبندی براساس منابع و نیازها انجام میشود
عضویت و همکاریهای ملی، منطقهای و بینالمللی [ویرایش]
پژوهشگاه به علت شایستگیها و توانمندیهای علمی و نیز به لحاظ پژوهشهای ارزشمندی که انجام داده است، مورد توجه اغلب مراکز تحقیقاتی کشور واقع شده و توانسته است در شوراهای تخصصی زیر حضو یابد:
- عضو و نماینده ملی در شبکه اطلاعرسانی APIN (شبکه اطلاع رسانی آسیا و اقیانوس آرام)؛
- عضو IFLA (فدراسیون بینالمللی انجمنها و مؤسسات کتابداری)؛
- عضو TERMNET (شبکه بینالمللی اصطلاحشناسی)؛
- عضو انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران.
- عضو انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی
پژوهش [ویرایش]
اولین و اصلیترین فعالیت و ماموریت پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران فعالیتهای پژوهشی است. این پژوهشگاه بر اساس چشمانداز ماموریت خود، پژوهش در حوزههای مدیریت اطلاعات، فناوری اطلاعات و اطلاعرسانی و ایجاد همافزایی حاصل از ارتباط این دو حوزه را در سرلوحه فعالیتهای خود قرار داده است. فعالیت در این حوزهها توسط سه پژوهشکده یاد شده با گروههای پژوهشی اطلاعات علمی و فنی، مدیریت دانش، زبانشناسی و اصطلاحشناسی، زبانشناسی رایانهای، دولت الکترونیکی، فناوری اطلاعات، مدیریت فناوری اطلاعات، جامعه اطلاعاتی، ارتباطات علمی، تحلیل اطلاعات و علم سنجی انجام میشود.
خدمات مدیریت اطلاعات و اطلاعرسانی [ویرایش]
خدمات مدیریت اطلاعات و اطلاعرسانی دومین ماموریت اصلی پژوهشگاه است و بدین منظور گردآوری، سازماندهی و اشاعه اطلاعات و مدارک علمی را به منظور رفع نیازهای اطلاعاتی کشور را بر عهده داشته و تاکنون پایگاههای اطلاعات علمی پایاننامههای ایران (دکترا و کارشناسی ارشد)، طرحهای پژوهشی کشور، مقالههای علمی و فنی، اطلاعات محققین و متخصصین کشور، گزارشهای دولتی ایران، فهرستگان نشریات ادواری لاتین موجود در کتابخانههای تخصصی ایران، عناوین مقالههای همایشها و اجلاسهای ایران طرحهای پژوهشی کشور، و پایاننامههای فارغالتحصیلان ایرانی خارج از کشور را با بیش از ۶۱۵۰۰۰ رکورد اطلاعاتی راهاندازی کرده است.
وظایف و ماموریتهای دیگر [ویرایش]
توسعه کاربرد فناوری اطلاعات در سطح وزارت و کشور، توسعه منابع انسانی و هماهنگی و همکاریهای ملی، منطقهای و بینالمللی در حوزه علوم و فناوری اطلاعات و اطلاعرسانی، مشاوره در طراحی و راهبری نظام اطلاعرسانی علم و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و پایگاههای اطلاعات علمی از دیگر وظایف و ماموریتهای پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران است. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در راستای توسعه منابع انسانی دورههای آمورشی مختلفی در حوزه علوم و فناوری اطلاعات و خدمات اطلاعرسانی برگزار مینماید.
کتابخانه [ویرایش]
کتابخانه پژوهشگاه با هدف فراهم ساختن دسترسی به اطلاعات و مدارک علمی سازمان یافته در جهت توسعه فعالیتهای پژوهشی و آموزشی پژوهشگاه، در زمینههای تخصصی مورد فعالیت گروههای پژوهشی و در قالب تشکیلات جدید و مصوب و زیر نظر معاونت پژوهشی فعالیت مینماید.
منابع موجود در سایت پژوهشگاه [ویرایش]
منابع موجود در سایت پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران شامل منابع مرجع (اصطلاحنامههای علوم و فرهنگ اطلاعرسانی)، فصلنامه علوم و فناوری اطلاعات، ماهنامه ارتباط علمی میباشد. همچنین موارد جدید قابل پیگیری از طریق مستندات دانشگاهی و کلیه مراکز اطلاعات علمی کشور قابل دسترسی میباشد
پانویسها [ویرایش]
- ↑ http://irandoc.ac.ir/about-us/history.html
- ↑ http://irandoc.ac.ir/fatemi/fatemi.html
- ↑ CENTO: Centeral Treaty Organization
- ↑ Smith Mervin
- ↑ John Harvey
- ↑ Full Bright Scholar
- ↑ دانشنامه کتابداری و اطلاع رسانی/نوشته پوری سلطانی و فروردین راستین
منابع [ویرایش]
- اساسنامه پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران؛
- لوح فشرده معرفی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
