احمد آذری قمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
احمد آذری قمی
نماینده دوره اول و دوم مجلس شورای اسلامی
عضو شورای خبرگان رهبری
رهبر روح‌الله خمینی
علی خامنه‌ای
دادستان انقلاب
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۱۳۵۸
اطلاعات شخصی
تولد ۱۳۰۳ خورشیدی
۱۹۲۵ (میلادی)
۱۳۴۴ (قمری)
قم،
مرگ ۱۱ بهمن ۱۳۷۷
۱۹۹۹ (میلادی)
۱۳ شوال ۱۴۱۹ (۷۳ سال)[۱]
،
صحن حرم فاطمه معصومه
ملیت Flag of Iran.svg ایران
پیشه سیاستمدار
دین اسلام شیعه
کنیه(ها) احمد آذر بیگدلی

احمد آذری قمی (زاده ۱۳۰۳ - درگذشته ۱۳۷۷) فقیه شیعه و سیاست‌مدار ایرانی؛ از بنیان‌گذاران جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، عضو مجلس خبرگان قانون اساسی، عضو شورای بازنگری قانون اساسی، نمایندهٔ قم در دوره دوم مجلس شورای اسلامی، نمایندهٔ دوره‌های اول و دوم مجلس خبرگان رهبری و از مؤسسین روزنامه رسالت بود.

دوران رهبری خمینی[ویرایش]

آذری قمی در دههٔ اول پس از انقلاب علی‌رغم داشتن مقام رسمی در حکومت و سابقه شاگردی و پشتیبانی از اندیشه‌های روح‌الله خمینی پیرامون حکومت اسلامی و مخالفت با حکومت پهلوی به عنوان یکی از منتقدان پرسروصدای عملکرد خمینی شناخته می‌شد.

او در جلسهٔ رأی اعتماد به دوره دوم نخست وزیری میرحسین موسوی در نطق مخالف خود در انتقاد از اصرار خمینی برای معرفی موسوی دستورات ولی فقیه را به احکام ارشادی و مولوی تقسیم کرد و با توجه به اینکه ولی فقیه در برابر نمایندگان مجلس به‌جز توصیه و نصیحت اختیار دیگری ندارد این حکم را ارشادی دانست. سخنان آذری قمی با واکنش شدید بسیاری از نمایندگان مواجه شد و حتی هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس گفت:

«شما کل انقلاب را زیر سوال بردید... من از طرف کل انقلاب صحبت می‌کنم.»[۲]

آذری قمی با این نطق مخالف به عنوان شاخص‌ترین چهره در میان مخالفان موسوی و حامیان خامنه‌ای معروف به گروه ۹۹ نفر مطرح شد. رفسنجانی در مورد نطق مخالف او در جلسه رأی اعتماد به دولت در خاطرات خود می‌نویسد: «آذری قمی در مورد تائید امام از دولت، اظهارات بدی کرد که خالی از اهانت به امام نبود و در مجلس مورد اعتراض قرار گرفت».[۳]

انتقادات شدید آذری از تصمیمات دولت و نظرات خمینی در مقاله‌هایش در روزنامه رسالت نیز بازتاب داشت و به موضوع جنجال برانگیزی تبدیل شده بود تا جائی که خمینی در سال ۱۳۶۳ دستور عدم ارسال روزنامه رسالت به جبهه را برای جلوگیری از تضعیف روحیه رزمندگان صادر کرد.[۴] حتی اسدالله بیات از خمینی نقل قول می‌کند که یک بار گفته بود:

«اگر ترس از این نبود که مردم بگویند اینها خودشان را هم تحمل نمی‌کنند، دستور توقیف این روزنامه را می‌دادم.».[۲]

اعتبارنامه آذری قمی در مجلس دوم هم با اعتراض روبرو شد. منشاء اعتراضات نامه‌ای بود که جمعی از فعالان آن زمان به خمینی نوشته بودند و تصور می‌شد آذری قمی یکی از امضاکنندگان این نامه است. این نامه آن‌قدر تند بود که خمینی به پسرش سید احمد گفته بود: «به آقایان بگویید ادب را از رادیو اسرائیل یاد بگیرند».[۲] البته اعتبارنامه او نهایتاً با ۱۶۴ رای موافق، ۲۰ رای ممتنع و ۹ رای مخالف تصویب شد.[۵]

دوران رهبری خامنه‌ای[ویرایش]

در جریان تعیین آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری، به گفته امامی کاشانی، در عین حال گزینه خود خامنه‌ای برای رهبری آذری قمی بود. وی پس از مرگ اراکی به معرفی آیت‌الله بهجت بعنوان مرجع اعلم نظر داشت. و در سال ۱۳۷۳ تحریم قمه زنی توسط خامنه‌ای را مورد حمایت قرار داد و در جریان دوم خرداد طرفدار ناطق نوری بود. آذری قمی با آغاز تمهیدات برای مرجعیت خامنه‌ای با آن به شدت مخالفت کرد.[۶] او در تاریخ ۵ آبان ۱۳۷۶ (۱۸ روز قبل از سخنرانی مشهور منتظری) در مورد صلاحیت علی خامنه‌ای برای مرجعیت، نامه‌ای به محمد خاتمی (رییس‌جمهور وقت) نوشت. در بخشی از این نامه آمده بود:

جامعهٔ مدرّسین که معظّمٌ له را به عنوان یکی از مراجع سبعه معرّفی کردند نیز خلاف ضوابط شرعی و قانونی خود عمل کردند، زیرا بارأی تلفنی ودر جوّی ناسالم ایشان را معرفی کردند که برخی از تلفن شونده‌ها بعداً تکذیب کردند؛ شرط مرجعیّت دو چیز است که هیچ یک برای معظّم ٌله موجود نیست، اولی اَعلمیّت است که در مورد ایشان جز آقای یزدی کسی ایشان را اَعلم ویا حتّی مساوی بقیهٔ مراجع هم نمی‌داند و این اعلام نظر آقای یزدی در نماز جمعه مبنی بر اَعلمیّت مقام رهبری مسلّماً برخلاف سنّت هزار ساله در حوزه‌های علمی شیعه بوده است. شرط دوّم، فرصت استنباط مسائل شرعی است.[۷]

پس از آن به منزل و محل درس او حمله کردند و شعارهایی همچون «آذری و منتظری، خوارج زمانند»، «مرگ بر سه خائن دین فروش، منتظری و آذری و سروش» و «مرگ بر آذری» در تجمعات آبان ۷۶ در قم سر داده شد.[۸]

این نامه در آبان ۱۳۷۶ بازتاب وسیعی در محافل دینی سیاسی کشور داشت و علت اصلی تعطیل درس، حمله به دفتر و بالاخره حصر غیرقانونی نویسنده از ۲۸ آبان ۱۳۷۶ شد. نویسنده در ۲۲ بهمن ۱۳۷۷ در ماه پانزدهم حصر دارفانی را وداع گفت و تا به آخر بر مفاد این نامه وفادار ماند. این نامه منشور جامع «آذری متأخر» است (نقل از سایت کلمه)

روح‌الله حسینیان طی سخنانی به کمک مالی سید علی خامنه‌ای به آذری قمی در هنگام بیماری اشاره کرده است.[۹]


تالیفات[ویرایش]

  • مالکیت در اسلام
  • خطّ امام
  • پاسخ به مشکلات اقتصادی اسلام
  • ولایت فقیه از دیدگاه قرآن
  • ولایت فقیه از دیدگاه فقها (دو جلد)
  • پرسش و پاسخ به سؤالات مذهبی، اجتماعی، اقتصادی
  • شرحی بر وصیّت نامه سیاسی الهی امام خمینی قدّس سرّه ج۱
  • دیه و شطرنج از دیدگاه احکام فقهی
  • سیمای زن در نظام اسلامی
  • التحقیق فی الاصول المفیده ج۱
  • الاجتهاد و التقلید (دو جلد)
  • مکاسب محرّمه - (سه جلد)
  • رساله علمیّه
  • ولایت فقیه از دیدگاه شیخ انصاری قدّس سرّه
  • شئون و شرایط رهبری و مرجعیّت
  • مسئولیّت اخذ و صرف وجوه شرعی
  • سخن رانی‌های آقای آذری در حرم مطهّر حضرت معصومه (سه جلد)
  • احکام زمین و متعلّقات آن
  • رهبری پرچمدار مبارزه با کفر و استکبار
  • احتکار و گرانفروشی
  • خطبه‌های نماز جمعه شهرک آیت‌الله خامنه‌ای (خاوه)
  • توضیح المسائل

منابع[ویرایش]