انتخابات ریاست‌جمهوری ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

انتخابات ریاست جمهوری ایران، انتخاباتی است که برای تعیین رئیس‌جمهور به عنوان شخص دوم مملکت با آرای مستقیم مردم صورت می‌پذیرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در قانون اساسی سال ۱۳۵۸ پیش بینی شده‌است.

با حذف پست نخست‌وزیری در اصلاحیهٔ قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، جایگاه و اختیارات و وظایف ریاست جمهوری در ایران دچار تحول اساسی شد.

در ایران تعیین صلاحیت کاندیداهای انتخاباتی و نظارت برانتخابات بر عهده شورای نگهبان می‌باشد.[۱]

تاکنون یازده دوره از این انتخابات برگزار شده‌است؛ انتخابات دورهٔ اول در ۵ اسفند ۱۳۵۸ و انتخابات دورهٔ یازدهم در ۲۴ خرداد ۱۳۹۲ انجام شد. در تمام دوره هایی که بطور عادی پایان یافته یک فرد برای دو دور توانسته رای مردم را جلب کند. در دوره اول ریاست جمهوری٬ مجلس رای اعتماد خود را از رییس جمهور منتخب پس گرفت و این دوره پیش از موعد پایان یافت. رییس جمهور رجایی در اثر بمبگذاری کشته شد و این دوره نیز پیش از مورد مقرر پایان پذیرفت.

جدول اطلاعات یازده دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران[۲]
× تاریخ برگزاری جمعیت واجد شرایط شمار شرکت‌کنندگان درصد مشارکت شمار کاندیداهای رسمی رئیس‌جمهور انتخابی تعداد رأی منتخب درصد رأی منتخب
اول ۵ بهمن ۵۸ ۲۰٬۸۵۷٬۳۹۱ ۱۴٬۱۵۰٬۹۰۲ ۶۷٫۴۲ ۱۲۴ ابوالحسن بنی‌صدر ۱۰٬۷۵۳٬۷۵۲ ۷۷،۹۹
دوم ۲ مرداد ۶۰ ۲۲٬۶۸۷٬۰۱۷ ۱۴٬۵۷۳٬۸۰۳ ۶۴٫۲۴ ۴ محمدعلی رجایی ۱۲٬۷۷۰٬۰۵۰ ۸۷،۶۲
سوم ۱۰ مهر ۶۰ ۲۲٬۶۸۷٬۰۱۷ ۱۶٬۸۴۷٬۷۱۷ ۷۴٫۲۶ ۴ سید علی خامنه‌ای ۱۵٬۹۰۵٬۹۸۷ ۹۴،۴۱
چهارم ۲۵ مرداد ۶۴ ۲۵٬۹۹۳٬۸۰۲ ۱۴٬۲۳۸٬۵۸۷ ۵۴٫۷۸ ۳ سید علی خامنه‌ای ۱۲٬۲۰۵٬۰۱۲ ۸۵،۷۱
پنجم ۶ مرداد ۶۸ ۳۰٬۱۳۹٬۵۹۸ ۱۶٬۴۵۲٬۶۷۷ ۵۴٫۵۹ ۲ اکبر هاشمی رفسنجانی ۱۵٬۵۵۰٬۵۳۸ ۹۴،۵۱
ششم ۲۱ خرداد ۷۲ ۳۳٬۱۵۶٬۰۵۵ ۱۶٬۷۹۶٬۷۸۷ ۵۰٫۶۶ ۴ اکبر هاشمی رفسنجانی ۱۰٬۵۶۶٬۴۹۹ ۶۲،۹۰
هفتم ۲ خرداد ۷۶ ۳۶٬۴۶۶٬۴۸۷ ۲۹٬۱۴۵٬۷۵۴ ۷۹٫۹۳ ۴ سید محمد خاتمی ۲۰٬۱۳۸٬۷۸۴ ۶۹،۰۹
هشتم ۱۸ خرداد ۸۰ ۴۲٬۱۷۰٬۲۳۰ ۲۸٬۰۸۱٬۹۳۰ ۶۶٫۶۷ ۱۰ سید محمد خاتمی ۲۱٬۶۵۹٬۰۵۳ ۷۷،۱۲
نهم (دومرحله‌ای) ۲۷ خرداد و ۳ تیر ۸۴ ۴۶٬۷۸۶٬۴۱۸ ۲۷٬۹۵۸٬۹۳۱ ۵۹٫۷۶ ۲-۷ محمود احمدی‌نژاد ۱۷٬۶۰۰٬۰۰۰ ۶۲،۹۴
دهم ۲۲ خرداد ۸۸ ۴۶٬۱۹۹٬۹۹۷ ۳۹،۱۶۵،۱۹۱ ۸۵ ۴ محمود احمدی‌نژاد ۲۴،۵۲۷،۵۱۶ ۶۲،۶۲
یازدهم ۲۴ خرداد ۱۳۹۲ ۵۰٬۴۸۳٬۱۹۲[۳] ۳۶٬۷۰۴٬۱۵۶ ۷۲٫۷ ۶ حسن روحانی ۱۸٬۶۱۳٬۳۲۹ ۵۰٫۷۱‍

میزان مشارکت مردمی[ویرایش]

تا کنون یازده دوره انتخابات ریاست جمهوری برگزار شده است که میزان مشارکت مردمی در انتخابات ریاست جمهوری به ترتیب دوره اول ۶۷.۴ دوره دوم ۶۴.۲ دوره سوم ۷۴.۳ دوره چهارم ۵۴.۸ دوره پنجم ۵۴.۶ دوره ششم ۵۰.۷ دوره هفتم ۷۹.۹ دوره هشتم ۶۶.۸ دوره نهم ۵۹.۸ دوره دهم ۸۴.۶ و در دوره دوره یازدهم ۷۶.۲ بوده است.[۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]