ابط‌الجوزا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری, جستجو

مختصات: نقشه آسمان ۰۵h ۵۵m ۱۰٫۳۰۵۳s +۰۷° ۲۴′ ۲۵٫۴۲۶″

Betelgeuse, Alpha Ori
Position Alpha Ori.png
Betelgeuse is the upper left star (pink arrow) in the rectangle of bright stars in شکارچی.
اطلاعات رصدی
مبدا J2000.0      اعتدال J2000.0
صورت فلکی شکارچی
بعد 05h 55m 10.3053s[۱]
میل +07° 24′25.426[۱]
قدر ظاهری (V) 0.58[۱] (0.3 to 1.2)
مشخصات
رده M2Iab[۱]
راهنمای رنگ U-B 2.06[۱]
راهنمای رنگ B-V 1.85[۱]
اخترسنجی
سرعت شعاعی (Rv) +21.0[۱] km/s
حرکت مخصوص (μ) RA: 27.33[۱] mas/yr
Dec.: 10.86[۱] mas/yr
اختلاف منظر (π) 7.63 ± 1.64[۱] mas
قدر مطلق (MV) −5.14
جزئیات
جرم 14 M
شعاع 630 R
درخشندگی 63,000 (40,000–100,000) L
دما 3,500[۲] K
چرخش 17 years (14.6 km/s)[۳]
سن 1.0 × 107 سال
نام‌گذاری‌های دیگر

اِبط‌الجوزا (در پارسی میانه: بَشْن [۴]) (آلفا شکارچی: alpha Orionis) نام دومین ستاره درخشان در صورت فلکی شکارچی (پس از رجل‌الجبار) است.[۵]

ابط‌الجوزا دهمین ستارهٔ درخشان آسمان شب است.[۶] این ستاره، یک اَبَرغول سرخ متغیر با دوره‌ای چندصدروزه است. ابط‌الجوزا ستاره غول پیکری است که قطر آن در حدود چهارصد میلیون کیلومتر است، یعنی این ستاره می تواند ۳۰ میلیون خورشید را در خود جای دهد.[۷]

ستارهٔ ابط‌الجوزا به قدری بزرگ است که اگر به جای خورشید در مرکز منظومه خورشیدی قرار گیرد، تا نزدیک مدار سیارک‌ها را اشغال می‌کند. ابط‌الجوزا پس از خورشید دومین قطر ظاهری بزرگ را دارد.

واژهٔ ابط‌الجوزا عربی است و معنی واژگانی آن «زیر بغل میانی» است.

مجموعه‌ای از پنج ستاره که بالاتر از ابط‌الجوزا قرار دارند، «ستارگان گرز» هستند که نمایان‌گر گرزی در دست راست جبارند. قدر ظاهری این پنج ستاره کم‌تر از ابط‌الجوزا است.[۸]

این ستاره به مرگ خود نزدیک است و در آینده با یک انفجار ابرنواختری به یک ستاره نوترونی، یا شاید یک سیاه‌چاله تبدیل خواهد شد.[۹] طول عمر آن ممکن است تا حدود ۵۰ هزار سال دیگر ادامه یابد. در صورت انفجار، این ستاره از دیدگاه زمینیان به قدر (روشنایی) ۱۰- خواهد رسید یعنی ۲۵۰ بار روشن‌تر از سیاره ناهید و ۲۵۰۰ بار درخشان‌تر از ستاره شباهنگ. به عبارتی روشنی آن پس از انفجار قابل مقایسه با ماه شب چهارده خواهد بود.[۱۰]

[ویرایش] منابع

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ .  Retrieved on 2007-06-20.
  2. Lobel, A.; Dupree, A. K.. The Astrophysical Journal 545 (2000): 454–474.  Retrieved on 2007-02-04.
  3. Uitenbroek, H.; Dupree, A. K.; Gilliland, R. L.. The Astronomical Journal 116 (1998): 2501–2512.  Retrieved on 2007-06-20.
  4. بشن خانهٔ ششم ماه است و پروفسور هنینگ آن را با ابط‌الجوزا برابر دانسته‌است. منبع: بهار، مهرداد، پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: چاپ سوم ۱۳۷۸ خ.؛ واژهٔ بَشن در پارسی میانه به معنای نوک، قله و یال است. (فرهنگ پهلوی، د. اِن. مک‌کنزی، لندن ۱۹۷۱.)
  5. اطلاعات جدول و بندهای نخست متن از: فهرست ستارگان درخشان (ترجمه از ویکی‌پدیای هلندی)
  6. وب‌نوشت افغان، بازدید ۱۴ آوریل ۲۰۰۷.
  7. روزنامهٔ شرق بازدید ۱۴ آوریل ۲۰۰۷.
  8. باشگاه نجومی سهیل، بازدید ۱۴ آوریل ۲۰۰۷.
  9. شیراز
  10. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Betelgeuze»، ویکی‌پدیای هلندی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۳ آوریل ۲۰۰۷).


جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ابط‌الجوزا موجود است.

ابزارهای شخصی

گویش‌ها
فضاهای نام
عملکردها
گشتن
چاپ/برون‌بری
جعبه‌ابزار
زبان‌های دیگر