دبران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


مختصات: Celestia.png ۰۴h ۳۵m ۵۵٫۲s٬ +۱۶° ۳۰′ ۳۳″

دبران A/B
Taurus constellation map.svg
Aldebaran (lower right) in the Bull's head

is close to the Sun every year around ۳۱ مه.

Photo by ناسا سوهو C3.
اطلاعات رصدی
مبدا مبدأ (ستاره‌شناسی)      اعتدال مبدأ (ستاره‌شناسی)
صورت فلکی گاو
بعد 04h 35m 55.2s
میل +16° 30' 33"
قدر ظاهری (V) +0.85 / +13.50
مشخصات
رده K5III / M2V
راهنمای رنگ U-B 1.90 / ?
راهنمای رنگ B-V 1.54 / ?
اخترسنجی
حرکت مخصوص (μ) RA: 62.78 mas/yr
Dec.: −189.36 mas/yr
اختلاف منظر (π) 50.09 ± 0.95 mas
قدر مطلق (MV) −0.63 / 11.98
جزئیات
جرم 2.5 / 0.15 M
شعاع 25 / 0.04 R
درخشندگی 150 / 0.00014 L
دما 4,100 / 3,050 K
فلزات 70% خورشید / ?
نام‌گذاری‌های دیگر
آلفا گاو, Parilicium, Cor Tauri, Paliliya, 87 Tauri, Gl 171.1A/B, GJ 9159 A/B, HR 1457, BD +16°629 A/B, HD 29139, GCTP 1014.00, LTT 11462, SAO 94027, FK5 168, GC 5605, ADS 3321 A/B, CCDM 04359+1631, Wo 9159 A/B, HIP 21421.
منابع
سیمباد اطلاعات

دَبَران (آلفا گاو، Alpha Tauri) یا پس‌رونده[۱] درخشان‌ترین ستارهٔ صورت فلکی گاو است.

دبران در اصل یک غول سرخ است و در قدیم به عنوان چشم سرخ گاو خشمگین این صورت فلکی پنداشته می‌شد. ستاره سَدویس که در اوستا از آن نام برده شده را با دبران یکی دانسته‌اند.

اندازه ستاره دبران در مقایسه با خورشید

دبران یکی از چهار ستاره شاهی مصریان قدیم بوده‌است. عرب‌ها این ستاره را به نام خورشید می‌پرستیدند. نام دبران نیز از اصل عربی و به معنای "دنباله‌رو" است زیرا این ستاره به دنبال خوشه پروین می‌گردد.[نیازمند منبع] دبران همچون ستاره های خوشه پروین در حال دور شدن از ماست و البته با سرعت بیشتری نسبت به تمام ستاره های قدر یکم آسمان از ما فرار می کند. دبران آنقدر سریع است که در مقایسه با سرعت دور شدن ستاره های خوشه پروین نیز، فقط سه ستاره از ۳۰۰ ستاره این خوشه نسبت به دبران از ما سریع تر دور می شوند.منزل چهارم ماه را نیز دبران می‌گویند. دو میلیون سال دیگر سفینه فضایی پایونیر ۱۰ به ستاره دبران خواهد رسید.


شناخت پیشینیان[ویرایش]

هم‌سنجی سیاره‌های منظومه خورشیدی با تعدادی از ستاره‌های مشهور:
الف:
زمین (۴) > ناهید (۳) > مریخ (۲) > تیر (۱)
ب:
مشتری (۸) > زحل (۷) > اورانوس(۶) > نپتون (۵) > زمین (بدون شماره)
پ:
شباهنگ (۱۱) > خورشید (۱۰) > ولف ۳۵۹ (۹) > مشتری (بدون شماره)
ت:
دبران (۱۴) > نگهبان شمال (۱۳) > رأس پیکر پسین (۱۲) > شباهنگ (بدون شماره)
ث:
ابط‌الجوزا (۱۷) >قلب عقرب (۱۶) > پای شکارچی (۱۵) > دبران (بدون شماره)
ج:
وی‌وای سگ بزرگ (۲۰) >وی‌وی قیفاووس (۱۹) > مو قیفاووس (۱۸) > ابط‌الجوزا (بدون شماره)

ابوریحان بیرونی در مورد این ستاره می‌گوید: دبران ستاره‌ای است سرخ و نورانی و از این جهت آن را دبران گویند که بر ثریا پشت کرده و او در چشم جنوبی ثور است و نیز دبران را فنیق می‌گویند و فنیق شتر نر خیلی بزرگ است زیرا اعراب کواکبی را که در حول دبران است قلائص (شتران ماده) گفته اند و دبران را نیز تابع‌النجم و تالی‌النجم گویند یعنی پیرو ثریا، زیرا دبران پروین را در طلوع و غروب پیروی می‌کند و دبران را نیز مخدج گفته اند.[۲]

در اساطیر قوم سری در ایالت سونورا در مکزیک، دبران را چراغی می‌پنداشتند که برای هفت زن زائو (خوشه پروین) ایجاد نور می‌کند.[۳]


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ دبران.
  • Bright Star Catalogue
  • ویکی‌پدیای هلندی.
  1. دهخدا: پس‌رونده
  2. (ترجمه آثار الباقیه ابوریحان بیرونی ص ۴۰۵).
  3. ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۷.