نگهبان شمال
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 Arcturus in the constellation of Boötes. |
|
| اطلاعات رصدی مبدا J2000 اعتدال J2000 |
|
|---|---|
| صورت فلکی (فهرست) |
عوا |
| بعد | 14h 15 m 39.7s |
| میل | +19° 10' 56" |
| قدر ظاهری (V) | −0.04 |
| مشخصات | |
| نوع | K1.5 IIIpe |
| راهنمای رنگ U-B | 1.22 |
| راهنمای رنگ B-V | 1.24 |
| مشخصات اعدادی | |
| سرعت شعاعی (Rv) | −5.2 km/s |
| حرکت مخصوص (μ) | بعد: −1999.40 mas/yr میل: −1093.45 mas/yr |
| اختلاف منظر (π) | 88.78 ± 0.68 mas |
| فاصله | |
| جزئیات | |
| جرم | 1–1.5[نیازمند منبع] M☉ |
| شعاع | 25.7 ± 0.3 [۱] R☉ |
| درخشندگی | 210 ± 10 [۲] L☉ |
| دما | 4,300 [۳] K |
| فلزات | 20–50% Sun |
| عمر | > 4.6 × 109 سال |
| نامگذاریهای دیگر | |
| دادگان منابع | |
| سیمباد | داده |
نگهبان شمال یا سِماک رامِح (آلفا گاوران، alpha Bootis) نام ستارهای در صورت فلکی گاوران است. این ستاره، سومین ستاره از نظر قدرت درخشش در آسمان شب است.[۴]
نگهبان شمال یک اَبَرغول سرخ و رنگ آن سرخ روشن است و از درخشانترین ستارههای آسمان شب است. برای رصد آن باید در نیمهشب ماه ژوئن به آسمان جنوبی نگریست.
سرعت آن بیش از ۱۲۵ کیلوتر بر ثانیه برآورد میشود و به علت دوری، ۸۰۰ سال طول میکشد تا قوسی برابر نیمدرجه را در آسمان بپیماید. ۸۰۰ سال دیگر، نگهبان شمال به اندازه نیمدرجه، یعنی فاصلهای برابر با قطر ظاهری ماه، به صورت فلکی دوشیزه نزدیکتر خواهد شد.[۵]
[ویرایش] در فرهنگها
در بُندَهِش آمده که برای هر جهت اصلی یک سپاهبد گمارده شده و سپاهبد شمال، ستاره هفتاورنگ (محتملاً نگهبان شمال) است.[۶]
کتاب ذخیره خوارزمشاهی برآمدن این ستاره را نشانهٔ آغاز خزان دانسته.[۷] در ستارهشناسی هندوها، ستارهٔ نگهبان شمال با سیزدهمین منزل ماه هندوها (نکشتره) به نام سواتی متناظر است.[۸] نام عربی آن یعنی سِماک رامِح به معنای «پای نیزهانداز» است و نام یونانی آن Αρκτούρος (آرکتوروس) که در بیشتر زبانهای اروپایی نیز به کار میرود به معنای «نگهبان خرس» است.[۹]
نگهبان شمال از اندک ستارههایی است که در انجیل از آن نام برده شده.
[ویرایش] در ادبیات فارسی
از خاقانی:
- بر نیزهٔ او سماک رامح
- کمتر ز زحل سنان ندیدهاست
از نظامی:
- در مسیرش سماک آن جدول
- گه رامح نمود و گاه اعزل
[ویرایش] منابع
- ↑ Angular diameters of stars from the Mark III optical interferometer., MOZURKEWICH D.; ARMSTRONG J.T.; HINDSLEY R.B.; QUIRRENBACH A.; HUMMEL C.A.; HUTTER D.J.; JOHNSTON K.J.; HAJIAN A.R.; ELIAS II N.M.; BUSCHER D.F.; SIMON R.S., Astron. J., 126, 2502-2520 (2003)
- ↑ Based upon the values for temperature and radius in combination with the Stefan–Boltzmann law.
- ↑ Oxygen abundances in halo giants. V. Giants in the fairly metal-rich globular cluster M 71., SNEDEN C.; KRAFT R.P.; LANGER G.E.; PROSSER C.F.; SHETRONE M.D, Astron. J., 107, 1773-1785 (1994)
- ↑ منبع اطلاعات جدول: Bright Star Catalogue (برگرفته از ویکیپدیای هلندی، ۱۸ آوریل ۲۰۰۷).
- ↑ دگانی، مایر، نجوم به زبان ساده، جلد ۱ و ۲، ترجمه محمدرضا خواجهپور، تهران: سازمان جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، چاپ ششم ۱۳۷۴خ، ص۳۵
- ↑ بهار، مهرداد: پژِوهشی در اساطیر ایران، پاره نخست و دویم، چاپ سوم، نشر آگه، تهران ۱۳۷۸، صص۵۵ و ۶۴
- ↑ لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ سماک
- ↑ arcturus. Higher Intellect. بازدید در تاریخ ۱۸-۰۴-۲۰۰۷.
- ↑ Richard Hinckley Allen, Star-names and their meanings (1936), p. 100-101.
|
|
 |
|---|---|
|
شباهنگ | سهیل | نگهبان شمال | رجل قنطورس | کرکس نشسته | بُزبان | پای شکارچی | شِعرای شامی | آخرالنهر | اِبطالجوزا | حَضار | کرکس پرنده | دَبَران | قلب عقرب | سماک اعزل | رأس پیکر پسین | فَمالحوت | بکروکس | دنب |
|
