حرکت خاص

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رابطهء بین حرکت خاص و مولفه های سرعت یک شیئ. در لحظه ء انتشار شیئ در فاصلهء dاز خورشید بوده است و با نرخ زاویه ای μ radian/s حرکت می کرده است، که، μ = vt / d و vt = مولفهء عمودی سرعت نسبت به خط دید خورشید است. (شکل نشان دهندهء زاویهء μ که در واحد زمان با سرعت مماسی vt جارو شده است.)

حرکت خاص (به انگلیسی: Proper motion) یک ستاره یعنی نرخ تغییر موقعیت زاویه ای آن در طول زمان از دید مرکز جرم سامانهء ستاره ای.[۱] این کمیت بر حسب ثانیه های قوس در سال(arcsec/yr) سنجش میشود.که هر 3600 ثانیهء قوسی معادل یک درجه است.[۲] که با سرعت شعاعی در تضاد است، معمولا با اثر دوپلر موج دریافتی اندازه گیری می شود.حرکت خاص ذاتی نیست، چرا که بسته به تغییر موقعیت سیستم ستاره ای متغییر است. [۳]حرکت خاص اغلب ستارگان چندان نامحسوس است که برای سنجش آن باید سالها از آنها عکاسی کرد.[۴]با توجه به ثابت بودن سرعت نور، حرکت خاص ستاره های دور را نمی توان مشاهده کرد و سرعت خاص مشاهده شده نشان دهندهء حرکت ستاره در لحظه ای است که نور از آن جدا شده است.

تاریخچه[ویرایش]

حرکت خاص توسط ستاره شناسان اولیه حدس زده می شد(بر اساس نسخهء ماکروبیوس) اما در سال 1718 ادموند هالی آن را ثابت کرد.او متوجه شد که ستاره های شباهنگ، نگهبان شمال و دبران بیش از نیم درجه با موقعیتی که یونانیان قدیم مانند ابرخس 1850 سال قبل از او ثبت کرده اند متفاوت است.[۵]

ستاره هایی با حرکت خاص زیاد[ویرایش]

در ادامه مواردی با بیشترین حرکت خاص بر اساس ستاره نمای هیپارکوس آورده شده است.[۶]به فهرست ستارگان در ستاره‌نمای هیپارکوس نگاه کنید. این فهرست ستارگانی مانند ستاره باغ چای که ضعیف اند را در خود جای نداده.فهرست کامل تری از اشیا نجومی را می توان در سمباد یافت.

حرکت خاص ۶۱ ماکیان در حدود یک سال : 2012-11-19 - 2013-11-08.
ستاره هایی با بیشترین حرکت خاص[۷]
# ستاره حرکت خاص سرعت
شعاعی
(km/s)
اختلاف ديد
(mas)
μα · cos δ
(mas/yr)
μδ
(mas/yr)
1 ستاره بارنارد -798.71 10337.77 -106.8 549.30
2 ستاره کاپتین 6500.34 -5723.17 +245.5 255.12
3 گروم‌بریج ۱۸۳۰ 4003.69 -5814.64 -98.0 109.22
4 لوکای ۹۳۵۲ 6766.63 1327.99 +9.7 303.89
5 گلیز ۱ (CD -37 15492) (GJ 1) 5633.95 -2336.69 +23.6 229.32
6 HIP ۶۷۵۹۳ 2282.15 5369.33 76.20
7 ۶۱ ماکیان A & B 4133.05 3201.78 -64.3 287.18
8 لالاند ۲۱۱۸۵ -580.46 -4769.95 -85.0 392.52
9 اپسیلون هندی 3961.41 -2538.33 -40.4 275.79
نمایش موقعیت 5 سالانهء ستاره بارنارد, 1985–2005.

نرم افزار[ویرایش]

نر افزارهایی وجود دارند که با استفاده از آن ها می توان این حرکت را مشاهده کرد.دو نمونهء رایگانآنها عبارتند از:

  • هیپ لاینر - نرم افزار رایگان- ویندوز، نسبتا پیچیده، با بعضی صفحه های نمایش زیبا.هنوز در حال توسعه است و نیاز به پیمایش و پیکربندی بیشتر ویژگی ها دارد.
  • زیفیم - نرم افزار رایگان- لینوکسو اپل OS X - بسته اخترسنجی کامل، می تواند به یک منطقه از آسمان متمرکز شود،با قابلیت تنظیم گام زمان، و نمایش حرکت ستاره ها در طول زمان.

منابع[ویرایش]

  1. Theo Koupelis, Karl F. Kuhn (2007). در جستجوی کیهان. Jones & Bartlett Publishers. p. 369. ISBN 0-7637-4387-9. 
  2. Simon F. Green, Mark H. Jones (2004). مقدمه ای بر خورشید و ستارگان. Cambridge University Press. p. 87. ISBN 0-521-54622-2. 
  3. D. Scott Birney, Guillermo Gonzalez, David Oesper (2007). نجوم مشاهده ای. Cambridge University Press. p. 73. ISBN 0-521-85370-2. 
  4. کتاب نجوم دینامیکی
  5. Otto Neugebauer (1975). تاریخچه ای از نجوم ریاضی باستانی. Birkhäuser. p. 1084. ISBN 3-540-06995-X. 
  6. Staff (15 سپتامبر, 2003). "150 ستاره با بیشترین حرکت خاص بر اساس ستاره نمای هیپارکوس". ESA. Retrieved 2007-07-21. 
  7. "سمباد". مرکز اطلاعات فلکی استراسبورگ. Retrieved 2007-07-21.