آندیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۲°۵۳′۳۴″ شمالی ۱°۵۹′۵۲″ غربی / ۴۲.۸۹۲۷۸° شمالی ۱.۹۹۷۷۸° غربی / 42.89278; -1.99778

آندیا
سکنهٔ ماد.jpg
نام آندیا
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان گیلان، آذربایجان شرقی، زنجان
اطلاعات اثر
نام‌های قدیمی آندیان شاهنامه
نوع بنا ناحیه، کشور
بانی اثر قبایل شمال ایران

آندیا (Andia) یکی دیگر از تمدن‌های عالی آغاز هزارهٔ اول پیش از میلاد در حاشیهٔ رود قزل اوزن بود؛ بررسی جزئیات جغرافیا و تاریخ این بخش تمدنی از ایران می‌تواند در شناخت سایر اقوام و قبایل ایرانی مفید باشد. قسمت بزرگی از رود قزل اوزن در اراضی استان‌های گیلان و زنجان جاری است و همانطورکه مشخص است بر کرانه‌های رود مزبور از قدیم‌الایام انسان‌هایی می‌زیستند. اکنون محوطه‌های باستانی بسیار مهمی در این محال کشف شده ولی هویت و اصالت ساکنین گذشتهٔ آنها به درستی معیّن نیست.

مارلیک[ویرایش]

تپه‌های مارلیک در ۱۴ کیلومتری شهرستان رودبار و تپه‌های املش، کلاردشت و عمارلو از جمله مناطق تاریخی هستند که اشیاء نفیس و زینتی از طلا و نقره در آنها یافت شده که تعلق آنها به اقوام و قبایل گذشتهٔ ایرانی روشن نیست[۱]. در این ناحیه بخش طارون در گذشته اهمیت زیادی داشته و به هندوستان ایران معروف بود.

پیشوای آندیا[ویرایش]

حاشیه قزل اوزن، محل باستانی اتحادیه قبایل ماد
  • تلوسینا (Telusina). برای نام تلوسینا اشتقاق هوری پیشنهاد شده است.ییی

در سال‌های -۷۱۵ تا ۷۱۳ پ. م. - سارگون دوم در پیشروی بسوی مشرق و پس از اسارت دیاکو رهبر قبایل اتحادیه قبایل ماد تهاجم بسوی بخش سفلای قزل اوزن را ادامه داد و وارد «آندیا» شد[۲]. این محل متصرفهٔ شخصی بود بنام «تلوسینا» که دست کم از سال - ۷۱۹ پ. م. - متحد روسای یکم شمرده می‌شد. در آن زمان تلوسینا به یاری «بگداتو» فرمانفرمای اوئیش دیش و «متاتی» فرمانفرمای زیکرتو علیه «آزا» حاکم ماننا مبارزه می‌کرد.

از این ناحیه ۴۲۰۰ تن اسیر و تعداد زیادی دام برده شد. از نامه‌ای خطاب به سارگون دوم که در آن از رسیدن اسبان و قاطران از طرف شاهزادهٔ «آندیا» که به همراه سفیر ماننا وارد شده سخن رفته است.[۳]. سارگون دوم به منظور تسجیل برتری خویش بر سرزمین شرقی، در ایزیرت تختگاه ماننا تصویر خود را بر سنگ منقور کرد.

اسناد میخی[ویرایش]

خشت میخی به خط میخی‌عیلامی مکشوف از تپه مارلیک

منابع آشوری نیز از شاهکان و نقاط مسکونی اندیا، زیکرتو، گیزیل بوندا و مادای تحت عنوان اتحادیه قبایل ماد و سلف پادشاهی بزرگ ماد را نام می‌برند، با توجه به اینکه وجود قلاع نشانهٔ حاکم نشین شدن منطقه‌ای بود آشوریان در جنوب نواحی فوق از دژهای سیبار در زنجان، خارخار در بین همدان و زنجان و آرازیاش[۴] را در نقطهٔ شرقی‌تر در دامنه‌های البرز را نام می‌برند.

نائیری[ویرایش]

آشوریان در سال -۸۰۲ پ. م. - مدعی فرمانروایی بر الی پی، خارخار، آرازیاش، مسو و کشور مادی‌ها[۵] و سراسر گیزیل بوندا و ماننا و پارسوآ و آلابریا در قسمت علیای زاب کوچک و آبدادان تا آندیا و دریای کاسپی بودند. همهٔ این سرزمین‌ها در این نبشتهٔ شامشی آداد پنجم تحت عنوان نائیری نام‌گذاری شده‌اند.

پانویس[ویرایش]

  1. گنجینه‌های مشابهی خارج از حدود قزل اوزن در تپهٔ زیویه در کردستان و تپه حسنلو در آذربایجان و غار کلماکره در استان لرستان یافت شده که به درست یا غلط به قوم آریا منتسب می‌شود.
  2. می‌سیاندا، در کتبهٔ رسمی چنین است. ناحیه مسو یا «مسی» در ماننا
  3. اومستد این نامه را مربوط به آشور باناپال می‌داند
  4. احتمالاً ری نزدیک تهران
  5. مادای

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]