گذرنامه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پاسپورت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

گُذَرنامه یا پاسپورت یکی از مدارک شناسایی رسمی است که از سوی دولت‌ها برای شهروندانشان صادر می‌شود. با این مدرک دولت مربوطه از دیگر دولت‌ها اجازه می‌خواهد تا به شهروندان مربوطه اجازه گذر از یا ورود به خاک آن کشورها را بدهند. به اجازه‌ای که به این منظور از دیگر دولت‌ها گرفته می‌شود روادید یا ویزا گفته می‌شود.

در قدیم به گذرنامه «تَذکَره مُرور» گفته می‌شد.

گذرنامه از یک سو مجوز خروج فردی است که دارای تابعیت سیاست داخلی آن کشور است و از سوی دیگر، تضمین‌کننده امنیت و حقوق مسافر در قلمرو دیگر کشورها به معنی پذیرش آن از سوی کشور مبدأ است. این موضوع، تابع قدرت سیاسی و بین‌المللی کشور صادرکننده گذرنامه است.

اگر کشوری بخواهد می‌تواند به فرد بدون گذرنامه نیز اجازه ورود به آن کشور یا مسافرت با شرکت هواپیمایی دولتی آن کشور را بدهد.[۱]

تعریف قانونی گذرنامه[ویرایش]

بر پایه ماده ۱ قانون گذرنامه مصوب ۱۰ اسفند ۱۳۵۰، گذرنامه سندی است که از طرف مقامات دارای صلاحیت مذکور در این قانون برای مسافرت اتباع ایران به خارج یا اقامت در خارج از کشور یا مسافرت از خارج به ایران داده می‌شود.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

کهن‌ترین گذرنامه[ویرایش]

یکی از نخستین اشاره‌ها به کاغذهایی که به عنوان گذرنامه مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است به ۴۵۰ (پیش از میلاد) و در کتاب مقدس یهودیان است. بنا بر عهد عتیق (تورات) نحمیا از یهودیان شناخته شده که در کاخ شوش مباشر اردشیر یکم هخامنشی بود، برای سفر به یهودیه از اردشیر یکم نامه‌ای دریافت می‌کند تا تضمینی برای به سلامت عبور کردن از اراضی تحت سلطه دیگر فرمانروایان باشد.[۳]

گذرنامه امروزی[ویرایش]

گذرنامه به معنای امروزی آن، در اواخر سده ۱۹ (میلادی) رایج شد. کشورهایی مانند امپراتوری بریتانیا برای آسان‌سازی سفر اتباع خود در سراسر قلمرو خود، گذرنامه‌ای ایجاد کردند که تنها یک برگ داشت و به معنی اجازه فرد برای عبور از مرز شد.[۳]

گذرنامه عکس‌دار[ویرایش]

تا پیش از جنگ جهانی اول، گذرنامه‌ها عکس‌دار نبودند و پس از پایان جنگ، گذرنامه عکس‌دار الزامی‌شد. در نخستین روزهای اجباری شدن گذرنامه عکس‌دار، درخواست‌کنندگان می‌توانستند عکس دلخواه خود و حتی عکس دسته‌جمعی یا خانوداگی را برای گذرنامه انتخاب کنند.[۴]

در کشورها[ویرایش]

آمریکا[ویرایش]

در ایالات متحده آمریکا اگر وزن دارنده گذرنامه به مقدار زیادی اضافه یا کم شود، یا جراحی پلاستیک روی صورت انجام شود یا خال‌کوبی یا سوراخ‌کاری بدن یا سوراخ‌کاری بینی روی صورت انجام یا برداشته شود باید گذرنامه تازه گرفته شود. از نزدیک به ۳۲۵ میلیون تَن جمعیت آمریکا تنها ۱۲۰ میلیون تَن گذرنامه دارند.[۴] از ژوئن ۲۰۱۹ ارائه آدرس شبکه‌های اجتماعی برای دریافت روادید آمریکا الزامی شد.[۵]

بریتانیا[ویرایش]

ملکه بریتانیا گذرنامه ندارد. زیرا خود او کسی است که به شهروندان بریتانیا اجازه داشتن گذرنامه را می‌دهد. بنابراین خودش نیازی به داشتن گذرنامه ندارد. اما اسناد محرمانه ملکه و ۱۵ پیغام‌بر ملکه که مسئول جابجایی این اسناد محرمانه در سراسر جهان هستند گذرنامه ویژه جداگانه‌ای دارند.[۴]

استرالیا[ویرایش]

ساکنان ۹ دهکده ساحلی مشخص شده در پاپوآ گینه نو برای ورود به استرالیا از طریق کوئینزلند احتیاج به گذرنامه ندارند.[۴]

واتیکان[ویرایش]

واتیکان کنترل گذرنامه ندارد و شماره گذرنامه پاپ "۱" است.[۴]

نیکاراگوئه[ویرایش]

امنیت گذرنامه نیکاراگوئه از هر کشور دیگری بیشتر است زیرا گذرنامه این کشور ۸۹ نشان‌واره امنیتی جداگانه مانند تمام‌نگاری و نقش‌آب دارد.[۴]

کشورهای کمونیستی[ویرایش]

مردم بعضی کشورها مانند کره شمالی و در گذشته شهروندان کوبا و کشورهای بلوک شرق حق سفر به بیرون از کشور را نداشتند.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. تام گیگن (۱۲ تیر ۱۳۹۲). «آیا بدون گذرنامه می‌توان سفر کرد؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  2. «قانون گذرنامه». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ حسن خرسند-تحلیلگر اقتصادی (۱۷ آبان ۱۳۹۴). «یک قرن گذرنامه؛ گذرنامه ایرانی کجای کار است؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ «سیزده نکته جالب در باره گذرنامه: رئیس کدام کشور گذرنامه ندارد؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۷ دی ۱۳۹۷.
  5. «ویزای آمریکا؛ ارائه آدرس شبکه‌های اجتماعی برای دریافت روادید الزامی شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ خرداد ۱۳۹۸.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]