خال‌کوبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یک خال‌کوبی دست قبیله‌ای در هندوستان. خال‌کوبی در میان بسیاری از مردمان بومی یک سنت است.
نگاره‌ای از یک خال‌کوبی متقارن‌نما در دو حالت اصلی و چرخشی (۱۸۰ درجه‌ای) بر روی ساعد یک مرد.
در این خال‌کوبی، عبارت «نیویورک» با فونت و سبکی که نوشته‌شده، با چرخش ۱۸۰ درجه‌ای، «مرد ثروتمند» خوانده می‌شود.

خالْ‌کوبی یا تتو به عمل ایجاد طرح دائمی یا با ماندگاری طولانی بر روی پوست گفته می‌شود. این عمل پدیده‌ای جهانگیر است. حتی در بین نقوشی که در جای‌های گوناگون جهان انجام می‌شود، مانندگی نیز مشاهده شده‌است.

دلایل و نقش‌ها[ویرایش]

زنان معمولاً برای زیباتر شدن اقدام به خال‌کوبی می‌کرده‌اند.[نیازمند منبع] گاه نیز به دلایل خرافی همچون افزون شدن مهر شوهر، سپید بختی یا دورکردن چشم بد این عمل را انجام می‌داده‌اند. محل خال‌کوبی بستگی به دلیل خال‌کوبی داشته‌است. طرح بوته گل یا گنجشک در زیر گردن برای زیبایی به کار می‌رفته‌است. نقش سرو یا بوته گل بر سینه و خال تکی بر چانه یا میان دو ابرو، همگی از خال‌های زیباکننده بوده‌اند. خال محبت بر زبان نقش می‌شده‌است و خال چشم بد و افزونی مهر شوهر در زیر ناف بکار می‌رفته‌است.[۱]

تتو برای آرایش دائم لب

گاه نیز از خال‌کوبی به عنوان یک روش درمانی برای گلودرد (خال‌کوبی بر گلو) یا ترس (خال‌کوبی بر آلت تناسلی) یا باد فتق (خال‌کوبی زیر ناف) استفاده می‌شده‌است. پهلوانان و شبه پهلوانان، معمولاً خال را بر بازو یا سینه و به نقش شیر و اژدها می‌کشیدند.[۱]

تاریخچه[ویرایش]

احتمالا خال‌کوبی قدمتی به اندازه نقاشی دارد. در سال ۱۹۹۱ پیکر یخ‌زده مردی در کوه‌های آلپ پیدا شد که ۶۱ خالکوبی بر بدن خود داشت. این پیکر متعلق به ۵۳۰۰ سال قبل بود[۲] خال‌کوبی در ایران به ادوار بسیار قدیم تاریخی بازمی‌گردد. تندیسه‌هایی در پازیریک و لرستان از دورهٔ هخامنشیان یافت شده‌است که نشان خال‌کوبی بر بدنشان بوده‌است.[۳] مولوی در مثنوی معنوی، در ضمن داستان پهلوانِ قزوینی (شیر بی یال و دُم) به عمل خال‌کوبی با عنوان کبودی زدن اشاره می‌کند.[۴]

خال‌کوبی در فرهنگ و ملل مختلف[ویرایش]

خالکوبی بر روی صورت یکی از بزرگان قوم مائوری

خال‌کوبی در ایران بیشتر نزدپهلوانان و اوباش جاهل مرسوم بوده‌است.[۱]

آینوها، مردم بومی ژاپن، به‌طور سنتی بر روی صورت خود خال‌کوبی می‌کنند. امروزه خال‌کوبی بر روی صورت در میان آمازیغها در شمال آفریقا، مائوریهای نیوزیلند و آتایال‌های تایوان نیز شایع است. خال‌کوبی به ویژه در اقوام پولینزی، و برخی گروه‌های قومی در تایوان، فیلیپین، برنئو، جزایر منتاوی، آفریقا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، آمریکای مرکزی، اروپا، ژاپن، کامبوج، نیوزیلند و میکرونزی شایع است.[۵]

خال‌کوبی در ادیان[ویرایش]

گفته می‌شود از دیدگاه بعضی از شاخه های دین اسلام، خال‌کوبی روا نبوده‌است . اما در تشبع اکثر مراجع نظر به مباح بودن آن دارند . در فتوایی که در این مورد از آیت الله خامنه ای گرفته شده گفته اند : "تتو کردن اگر برای بدن ضرر قابل توجهی داشته باشد یا تصاویر مستهجن یا مطالب باطلی را بر بدن تتو کنند جایز نیست؛ اما اگر برای بدن ضرری نداشته باشد و مطالبی که نوشته شده، مطالب یا نماهای حرامی نباشد و مفسده­‌ی دیگری بر این کار مترتب نشود اصلش اشکالی ندارد؛ اگرچه مستحب و پسندیده هم نیست." [۶]

هم‌چنین با استناد به کتاب تورات[۷] در دین یهودیت، خال‌کوبی مجاز شمرده نشده‌است.[۸] در مسیحیت کاتولیک نیز چنین عملی نهی شده‌ است[۹]

واژه‌شناسی[ویرایش]

خال‌کوبی در واقع معنای کلمه tattoo به انگلیسی است که اصل کلمه tatu به لاتین بوده که از کشور تاهیتی واقع در اقیانوس آرام آمده‌است و بعد از ترجمه به انگلیسی به این شکل درآمده است و معنای اصل کلمه علامت گذاری چیزی است.[۱۰]

خال‌کوبی یک واژه از زبان پارسی میانه می‌باشد. واژه تاتو نیز در زبان فارسی بکاربرده می‌شود که در واقع وامواژه‌ای از زبان انگلیسی می‌باشد. تاتو در قرن هجدهم میلادی در زبان انگلیسی پدیدار شد. زبانشناسان معتقدند که تاتو از زبان ساموآیی به معنای کوبیدن وارد انگلیسی شده‌است .

روش[ویرایش]

شیوه قدیمی خال‌کوبی، با اندک تفاوت در همه جای ایران یکسان بوده‌است. ابتدا نقش را با سوزنی بر پوست حک می‌کردند تا اندکی خون بیاید. سپس ماده رنگی را بر این زخم قرار می‌داده‌اند تا به تدریج جذب پوست شود. ماده رنگی می‌توانسته شامل نیل، سرمه، دوده، چراغ، آب تره یا هر رنگ طبیعی ماندگار دیگر به صورت مایع یا جامد باشد که به آن خال‌کوبی گوشتی می‌گویند و به خاطر دلایلی از جمله خون آمدن و خطرات بهداشتی آن، این کار حرام اعلام شده بود ![نیازمند منبع]

اما در روش جدید خالکوبی با دستگاه توسط دو نوع عمده از ماشین های خالکوبی انجام می شود ، دستگاه های آهنربایی که به مگنت یا گان هم مشهورند و دستگاه های روتاری که درون خود موتور کوچکی دارند . ساز و کار هر دو دستگاه در نهایت باعث حرکت رفت و برگشتی سوزن می شود . معمولا وقتی مردم از واژه "تتو" استفاده می کنند به خالکوبی با ماشین اشاره دارند و وقتی از "خالکوبی" یاد می کنند بیشتر روش قدیمی استفده از سوزن مد نظر است . [۱۱]

خطرهای بهداشتی[ویرایش]

خال‌کوبی به دلیل شکستن سد دفاعی پوست می‌تواند سلامتی فرد را تهدید کند، از جمله بیماری‌های عفونی و بروز حساسیت. اگر وسایل خال‌کوبی به خوبی ضد عفونی نشوند ممکن است باعث انتقال بیماری‌هایی همچون ایدز شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ از خشت تا خشت. محمود کتیرایی. مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی. ۱۳۴۵ تهران
  2. «مرد یخی 5300 ساله به حرف آمد!+تصاویر». ایسنا. ۲۰۱۶-۰۹-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۱۲.
  3. R. Girshman. Persia, from the Origin to Alexander the Great, 1964, p. 366
  4. مثنوی معنوی، مولوی بلخی، به کوشش رینولد نیکلسون. انتشارات مولی، ۱۳۶۳ تهران
  5. Wikipedia contributors, "Tattoo," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tattoo&oldid=333950229 (accessed December 26, 2009).
  6. «فتوای مقام معظم رهبری درباره احکام پوشش و آرایش».
  7. Book of Leviticus (19:28)
  8. Tattooing in Jewish Law, My Jewish Learning
  9. «خال‌کوبی برای مسلمانان؛ گناه است یا نیست؟». دویچه وله. دریافت‌شده در ۲۱ دسامبر ۲۰۱۰.
  10. T، L &. «تصاویری از طرح تاتو Tatu و تاریخچه ای از تاتو بدن». luxtehran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۰۲.
  11. «انواع دستگاه تتو».