تابعیت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تابعیت یا ملیت[۱] اصطلاحی است که برای اشاره به نوعی رابطهٔ سیاسی، معنوی یا حقوقی بین یک شخص، و ملت یا دولتی معین استفاده می‌شود. نظر واحدی در مورد تعریف تابعیت وجود ندارد و دانشمندان حقوق بین‌الملل بحث‌های مفصل و متعددی در مورد تعریف تابعیت کرده‌اند. برخی از تعاریف که در مورد تابعیت آمده‌است چنین است:

  • رابطه‌ای که با آن خانوادهٔ ملت تشکیل می‌یابد؛ به عبارتی پیوندی که وابستگی فردی از افراد انسانی را به ملتی خاص توجیه می‌کند.[۲]
  • تابعیت پیوندی است که شخصی را به ملت معینی مربوط می‌سازد.[۳]
  • تعلق حقوقی شخصی به جمعیت تشکیل دهنده دولت.[۴]
  • تابعیت رابطه‌ای است بین فرد و دولت که شخص تبعه را در قبال تبعیت، به حمایت دولت متبوع خود ذی‌حق می‌نماید. چنین رابطه‌ای، شخص تبعه را مطمئن می‌سازد که در رفتار و دادوستدش با کشورهای خارجی و اتباع بیگانه، عندالاقتضا از حمایت سیاسی دولت متبوع خود، که به وسیله حقوق بین‌الملل شناخته شده، متمتع خواهد شد.[۵]
  • تابعیت عبارتست از یک رابطه سیاسی، حقوقی و معنوی که فردی را به دولتی معین مرتبط می‌سازد.[۶]

گفتنی است تابعیت عموماً مبتنی بر دو سیستم است: سیستم خون و سیستم خاک. در ایران تابعیت به طور عمده بر سیستم خون متکی است، البته در مواردی از سیستم خاک برای کسب تابعیت استفاده شده‌است. با توجه به قانون مدنی ایران، کسی که از پدر ایرانی در ایران یا بیرون از کشور متولد شود ایرانی است اگرچه مادرش غیرایرانی باشد. اشتغال در برخی از کارها و دست یابی به شماری از مقامات دولتی نیازمند داشتن تابعیت ایرانی است. در آمریکا و کانادا تابعیت به طور عمده بر سیستم خاک مبتنی است، البته سیستم خون هم جایگاه خود را در قوانین این کشور دارد.

انواع تابعیت[ویرایش]

از انواع تابعیت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۷]

  1. تابعیت تحصیلی یا ارادی
  2. تابعیت تبعی
  3. تابعیت تحققی
  4. تابعیت اجباری

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «تابعیت، ملیت» [علوم سیاسی و روابط بین‌الملل] هم‌ارزِ «nationality»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر حسن حبیبی، «فارسی»، در دفتر پنجم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ تابعیت) 
  2. بهشید ارفع نیا، حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص ۴۹
  3. بهشید ارفع نیا، همان، ص ۴۹
  4. محمود سلجوقی، حقوق بین‌الملل خصوصی، ص ۱۴۸
  5. رضا دشت ارا، جزوه حقوق بین‌الملل خصوصی، ص ۱۰۱
  6. بهشید ارفع نیا، همان، ص ۴۹
  7. «تابعیت»(فارسی)‎. دانشنامه تخصصی حقوقی.