نوا (آمل)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
نوا
تصویری از نوا
تصویری از نوا
اطلاعات کلی
کشور ایران
استانمازندران
شهرستانآمل
بخشلاریجان
دهستانبالا لاریجان
نام محلینوا
نام‌های دیگرنوای
۳۵°۵۱′۱۴″شمالی ۵۲°۱۲′۳۲″شرقی / ۳۵٫۸۵۴°شمالی ۵۲٫۲۰۹°شرقی / 35.854; 52.209
مردم
جمعیت۵۱ نفر (سرشماری ۹۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریاتقریباً ۲۳۰۰ متر از سطح دریای آزاد
اطلاعات روستایی
کد آماری۰۱۴۸۶۶
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۲۲
دشت آزو -روستای نوا

نوا روستایی است مرتفع از توابع بخش لاریجان شهرستان آمل. این روستا در دهستان بالا لاریجان قرار داشته و بر اساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۸۵ نفر (۴۸ خانوار) بوده‌است.[۱] مردم نوا به گویش آملی که گویشی از مازندرانی است صحبت می کنند.[۲]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

نوا از شمال به کوه خرتاب (خردکوه) از جنوب به کوه مجیله دوش و در پشت آن دوبرار و از غرب به کوه یا تپه زراینجک و در پشت آن روستای ایرا (آمل) و از شمال به روستاهای نیاک و کنارانجام و زیبادشت و گیلاس (آمل) و کندلو و دره هراز و کوه دماوند در وراء آن، از شرق به مراتع زیبای آزو (آزاب) و کوه بلند ابرت با قله معروف پاشوره منتهی می‌شود. همچنین از جنوب غربی به وسیلهٔ یک راه مال‌رو بعد از عبور از اسپه خاک (خاک سفید) و [سنگین او(سنگ نو) به روستای لاسم ختم می‌شود. اسپه خاک در محدوده نوا قرار داشته و دارای چشمه‌ای می‌باشد که در سالیان قبل روزها اهالی نوا و شب‌ها اهالی ایرا از آب آن استفاده می‌نمودند.[نیازمند منبع]

وجه تسمیه[ویرایش]

معروف است که چون در این روستا نسبت به روستاهای اطراف بادهای شدید نمی‌وزد نوا نامگذاری شد.[۳]
نوا = نه + وا (وا در زبان مازندرانی به معنی باد است)[نیازمند منبع]

بناهای تاریخی[ویرایش]

امامزاده یحیی ابن موسی ابن جعفر[۴][ویرایش]

اعتماد السلطنه دربارهٔ امامزاده‌ای در نوا چنین نوشته‌است:

در نوا امامزاده‌ای وجود دارد که اصل مزار روی تخت سنگ بزرگی است و گنبدی به شکل لوزی روی آن است. توسط چهار پله در مسجدی که ستون سنگی دارد وارد حرم امامزاده می‌شوند. این مسجد به سمت مغرب است و از سمت مشرق ایوانی است که با یک در وارد حرم مشوند. اسم این امامزاده یحیی است.

کوه‌های نوا[ویرایش]

آزو، سلک، زرینجک، رئیس کوه، پلوَر، دوبرارک، پاشوره، خرتو

سپس عباراتی را که بر در حرم حک شده این‌گونه نقل می‌کند:

نمای خارج بنا هشت ترک است به صورت کلاه درویشی و از داخل مدور است. صندوقی چوبین در میان بنا است که پایه‌ای از سنگ و گچ دارد. درازای صندوق ۱۷۵ و عرض آن ۷۵ و ارتفاع آن ۸۰ می‌باشد و بر بدنه غربی آن این عبارت به خط نسخ متوسط حک شده‌است:{هذا العماره به فرمودهٔ رئیس صالح حسین حعاله، به عمل استاد محمود نجار در تاریخ سنهٔ تسع عشر و تسعمایه}بر بده جنوبی صندوق با نوعی کنده کاری نوشته شده:{بناکننده این عمارت بایزید ابن حاجی جواد}صندوق از چوب گردو استو سراسر قسمت‌های آن با قاب و زبانه و نگاره‌های فراوان ترکیب شده. مسجدی متصل به این بنا می‌باشد که با زبان مازندرانی رو در ورودی آن نوشته شده:{این در مِبارک بوشهِ سرکار مرحومه گلابی خانم، صبیهٔ آصفجاهی میرزا رضاقلی}به عمل استاد آقا بابا در سنهٔ ۱۲۱۷

در نوا امامزاده‌های دیگری نیز هست به نام‌های امامزاده ذکریا،[۵] امامزاده اهل-علی، امامزاده عبدالله[۶] که بنای ناچیز دارند.

تکیه و مسجد نوا[ویرایش]

در دهکده نوا تکیه و مسجدی بزرگ و قدیمی است، بر جرزهای دو طرف طاق‌نماها گچبری‌ها نسبتاً ظریف است. بر یکی از جرزها کلمات زیر خوانده شده:{عمل کمترین قرباعلی جغتایی-کتبه مشهدی حسین روضه خوان}

قلاپیش و قلا میرک[ویرایش]

نام اصلی قلاپیش (قلعهٔ شروین) بوده‌است که در غرب نوا ساخته بودند زمینهایی به نام قلا میرک تا به امروز معروف و مشهور است، تا چندی پیش برج و باروی قلعه برقرار بود اما امروز نشانی از آن نیست.[۳]

محلات نوا[ویرایش]

نوا به ۱۳ محله مختلف تقسیم می‌شد که به مرور زمان این محلات از بین رفته و به ۱۳ طایفه تبدیل گردید و از این طایفه‌ها نیز به مرور زمان تعداد ۶ طایفه دیگر نیز از تاریخ پاک شدند.

افراد سرشناس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. درگاه ملی آمار ایران
  2. نصری اشرافی، جهانگیر (۱۳۷۷). واژه‌نامه بزرگ تبری. به کوشش حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحات ۳۰ و ۳۱ جلد اول. شابک ۹۶۴۹۱۱۳۱۵۰.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «روستای نوا | راهکار مدیریت دهیاری روستا | اخبار روستا و دهیاری». راهکار مدیریت دهیاری روستا | اخبار روستا و دهیاری. ۱۳۹۶-۰۶-۳۱T00:33:10+03:30. دریافت‌شده در 2018-08-17. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  4. «معرفی آستان مقدس امامزاده یحیی (علیه السلام) ـ نوا». www.emamzadegan.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۱۷.
  5. «معرفی آستان مقدس امامزاده زکریا (علیه السلام) ـ نوا». www.emamzadegan.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۱۷.
  6. «معرفی آستان مقدس امامزاده عبدالله (علیه السلام) ـ نوا». www.emamzadegan.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۱۷.