نبرد عین جالوت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نبرد عین جالوت
بخشی از هجوم مغولان به فلسطین
Ein-jalut-fa.png
تاریخ۳ سپتامبر ۱۲۶۰ میلادی
مکاننزدیک عین جالوت، ناصره، جلیل[۱]
نتیجه پیروزی سلطنت مملوک
طرفین درگیر
Mameluke Flag.svg سلطنت مملوک امپراتوری مغول
گرجستان پادشاهی گرجستان
Rubenid Flag.svg پادشاهی ارمنی کیلیکیه
فرماندهان و رهبران
Mameluke Flag.svg سیف‌الدین قطز
Mameluke Flag.svg بیبرس
کیتوبوقا  
واحدهای درگیر
سواره نظام سبک، سواران تیرانداز، سواره نظام سنگینو پیاده‌نظام نیزه‌دارهای مغول و سواران تیرانداز، ۵۰۰ سرباز ارمنی کیلیکیه‌ای، گرجی‌ها
قوا

ناشناخته؛ موافق بیشتر منابع (اکثراً اروپایی) احتمالاً بیشتر از نیروی مغولان[۲]

طبق منابع مسلمانان ۲۰٬۰۰۰ مملوک[نیازمند منبع]
یک تومان نیروی نظامی (تقریباً ۱۰٬۰۰۰[۳] اما معمولاً کم شمارتر است)[۲][۴][۵]
تلفات
سنگین نابودی نیروهای مغولان

نبرد عین جالوت (به عربی: معركة عين جالوت)، نبردی بود که در ۳ سپتامبر ۱۲۶۰ میلادی برابر با ۶۵۸ هجری میان دودمان مسلمان مملوک بحری با مغول‌ها در فلسطین رخ داد.

این جنگ در جنوب خاوری الجلیل در منطقهٔ عین جالوت واقع در بین شهرهای بیسان و نابلس اتفاق افتاد و طی آن مملوک‌ها موفق شدند تمامی نیروی حدود ۱۰ هزار نفره مغول را کشته و پیروز قطعی این نبرد شوند.

نبرد عین جالوت نقطه پایانی تصرفات مغول‌ها بود و این نخستین باری بود که توسعه تصرفات سپاه مغول در نتیجه جنگ با قوای محلی برای همیشه در منطقه‌ای متوقف شده و پس رانده شد.

آغاز نبرد[ویرایش]

در صبح روز جمعه، ۲۶ رمضان سال ۶۵۸ مصادف با ۱۲۶۰ میلادی، دو لشکر در مکانی به نام عین جالوت با هم برخورد کردند و جنگ سختی میان آن‌ها درگرفت. پس از مدتی از شروع جنگ، لشکر مغول، ارتفاعات جبهه را تصرف کرده که این امر سبب شد تا ستون چپ لشکر مغول به راحتی بتواند با وحشیانه‌ترین حالت ممکن بر قسمت راست سپاه مسلمانان یورش ببرد. این یورش سبب شد تا سپاه مسلمانان از هم بپاشد و نزدیک بود تا آخرین امید مسلمانان در برابر مغول بر باد برود و با شکست سپاه قطز، جهان به ورطهٔ نابودی کشیده شود که ناگهان سیف‌الدین قطز از بالای اسب به پایین آمده و کلاه خود خود را بر زمین کوبید. با صدای بلند فریاد برآورد: وا اسلاماه وا اسلاماه

پس همهٔ کسانی که صدای فریاد او را شنیدند، اطراف او را فرا گرفتند و با تمام قدرت بر لشکر مغول هجوم برده و توان آن‌ها را برهم زدند و آن‌ها را به عقب راندند. قطز مدام فریاد می‌زد: یا الله انصر عبدک قطز علی التتار. یعنی: خدایا بنده‌ات قطز را در برابر مغول یاری کن. از خوش‌اقبالی مسلمانان در این هجوم، کتبغا فرماندهٔ لشکر مغول به هلاکت رسید و مغولان به سمت شمال عقب‌نشینی کردند. مغولان بار دیگر صفوف لشکر خود را منظم کردند اما سیف‌الدین قطز آن‌ها را دنبال کرده و پس از ساعت‌ها جنگ و درگیری بین دو طرف، بالاخره مسلمانان پیروزی خود را قطعی کردند و مغولان برای اولین بار در تاریخ خود، جام بزرگترین شکست خود را که منجر به شکست‌های بعدی آن‌ها شد، سر کشیدند. در این هنگام سیف الدین قظز از بالای اسب، پایین آمده و برای تشکر از پروردگارش، پیشانی را بر خاک نهاده و سجدهٔ شکر به جا آورد.

نتایج[ویرایش]

در جنگ‌های پس از عین جالوت، سپاه ممالیک به فرماندهی سیف الدین قطز و بیبرس، به پاک کردن سریع شهرهای شام از لوث وجود مغول پرداختند و دمشق و حلب را از آن‌ها پس گرفتند و لشکر از پای درآمدهٔ مغول از شهرهای شام فرار کردند.

هرچند که جنگ عین جالوت، پایان کار مغول نبود اما شروعی شد برای شکست‌های بعدی آن‌ها که توسط ملک الظاهر بیبرس بعد از قطز ادامه یافت. اهمیت نبرد عین جالوت به فرماندهی سیف‌الدین قطز در این است که این جنگ، خط قرمز و پایان دهندهٔ هجوم‌ها و پیروزی‌های مغول علیه دولت‌های اسلامی بود که تر و خشک را با هم نابود کرده بود.

پیروزی در این جنگ، در ظاهر همانند بقیهٔ پیروزی‌ها و فتوحات در تاریخ متصور می‌شود که نصیب بسیاری از فرمانده‌هان شده‌است. اما ارزش و اهمیت فرماندهٔ غازی، سیف‌الدین قظز و پیروزی او در عین جالوت، از آنجا روشن می‌شود که او جهان اسلام را که بیش از دو سوم آن به آتش کشیده شده بود، از نابودی نجات داد و پس از کشته شدن میلیونها مسلمان توسط مغول، از کشته شدن بیشتر مسلمانان جلوگیری کرد.

سیف‌الدین قطز، افسانهٔ شکست ناپذیری مغول را که سال‌ها به تاخت و تاز پرداخته بودند از بین برد و در مسلمانان این باور را ایجاد کرد که با نیروی ایمان و استعانت از خدای متعال، پیروزی بر هر رقیب و دشمنی ممکن است. او استراتژی مغول را که تا آن زمان به روش هجومی بود به استراتژی دفاعی تبدیل کرد و به این طریق، شوکت و قدرت مغول را از بین برد.

منابع[ویرایش]

  1. Encyclopedia Grammatica
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ John, Simon (2014). Crusading and warfare in the Middle Ages: realities and representations. Burlington, VT: Ashgate Publishing Limited. ISBN 978-1-4724-0741-2. 
  3. John Masson Smith, Jr. (1984) Mongol Armies And Indian Campaigns, University of California, Berkeley
  4. Blair, S. (1995). A compendium of chronicles: Rashid al-Din's illustrated history of the world. Nour Foundation.
  5. Ayn Jālūt: Mamlūk Success or Mongol Failure?. Harvard Journal of Asiatic Studies, p.310.
  • لبیب، عبدالساتر، (الحضارة الاسلامیة) ، دارالمشرق، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۰ میلادی.
  • الحموی، یاقوت، ابوعبدالله، (مُعجَم اَلبُلدان) ، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، چاپ سال ۱۹۹۰ میلادی به (عربی).
  • ویکی‌پدیای انگلیسی.

جستارهای وابسته[ویرایش]