مددکاری اجتماعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مددکاری حرفه‌ای، مبتنی بر علم، هنر، مهارت و هدف تعریف می‌شود که در آن مددکار کمک می‌کند که مددجو (یک فرد یا گروه یا جامعه) مشکل خود را شناخته و به توانایی‌های خود پی ببرد و با استفاده از منابع و امکانات موجود در جهت حل مشکل خود بر آید. در واقع مددکاری اجتماعی عبارت از مجموعه‌ای متشکل از تدابیر و روانشناسی مشاوره و فعالیت‌های حرفه‌ای است که در قالب نهادها، سازمانها و موسسات رفاهی توانبخشی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی عرضه می‌شود تا با ایجاد تغییر و دگرگونی مناسب در شرایط مادی و معنوی افراد و قشرها جامعه زمینه بهزیستی رشد و تعالی آن‌ها را فراهم آورد.

تعریف جهانی مددکاری اجتماعی: مددکاری اجتماعی یک حرفه کاربردی و رشته تحصیلی دانشگاهی است که توسعه و تغییر اجتماعی، انسجام اجتماعی و توانمندسازی و آزادسازی افراد را تسهیل می کند. اصول عدالت اجتماعی، حقوق بشر، مسئولیت جمعی و احترام به تفاوتها (diversities) در مددکاری اجتماعی اساسی اند. مددکاری اجتماعی، با تکیه بر علوم اجتماعی، علوم انسانی و دانش بومی، افراد و ساختارها را در مقابله با چالشهای زندگی و ارتقاء رفاه و بهزیستی درگیر می کند.”[۱]

افرادی که در دوره کارشناسی مددکاری را بگذرانند قادر خواهند بود با بهره‌گیری از فعالیت‌های حرفه‌ای- تخصصی در سه زمینه زیر خدمات خود را به جامعه عرضه نمایند.

مددکاری فردی: ارائه خدمات حرفه‌ای به افراد و خانواده‌ها تا روابط اجتماعی سالمتر و مؤثرتری را دارا شده و قادر شوند با بهره‌گیری از استعدادها توانمندیها، امکانات درونی و بیرونی خود و جامعه به حداکثر رشد مادی و تعالی معنوی و رضامندی حاصل از آن دست یافته و به صورت مستقل و خودکفا و با کارایی بیشتر به زندگی خویش ادامه دهند.

مددکاری جامعه‌ای: توسعه و تعمیم خدمات مددکاری اجتماعی در جوامع مختلف به منظور تأمین نیازهای اجتماعی، فرهنگی رفاهی از طریق بسیج نیروها و جلب مشارکتهای عمومی و بهره‌گیری از استعدادها و نیروهای موجود جامعه.

مددکاری گروهی: ارائه خدمات مددکاری گروهی به افراد به منظور رشد استعدادها ظرفیتها و قابلیتها با بهره‌گیری از روابط و فعل و انفعالات گروهی است تا اعضاء قادر شوند بر مسائل و مشکلات خود فائق آمده بنحو مطلوب تری از عهده وظایف و مسئولیتهای فردی و اجتماعی برآیند.[۲]

آینده شغلی: در حال حاضر فارغ التحصیلان رشته مددکاری شاغل شغل‌های مشاوره و روانشناسی در بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها، دادگستری جرایم، سازمان رفاه و بیمه تأمین اجتماعی، بهزیستی‌های کشور، مراکز توانبخشی و… می‌باشند.

مددکاری یک رشته دانشگاهی است و در ایران دانشگاه‌هایی چون دانشگاه یزد، دانشکده‌های علمی کاربردی بهزیستی کشور (تا مقطع کارشناسی)، دانشگاه علامه طباطبایی، و دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی این رشته را ارائه می‌کنند. مادر و مؤسس این رشته خانم سَتّاره فرمانفرماییان(۱۳۰۰ش. ۱۳۹۱ش) است[۳]

در حال حاضر با توجه به تغییر سبک زندگی و افزایش آسیب‌های اجتماعی، نیاز به مددکاری خصوصا مددکاری اجتماعی احساس می‌شود و خوشبختانه زنان در این زمینه نقش به سزایی داشتند به طوری که بیشتر از 70 درصد مشاوران مددکاری را زنان تشکیل می دهندو فعالیت‌های مختلفی نیز در این زمینه انجام می دهند.[۴]

مددکاری اجتماعی بالینی: مددکاری اجتماعی بالینی به عنوان حوزه تخصصی از کار مددکاری اجتماعی تعریف می شود که شامل تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماریهای روانی است و همچنین به افراد کمک می کند با چالشهای روانشناختی، عاطفی، رفتاری و یا اجتماعی که بر کیفیت زندگی آنها تأثیر می گذارد مقابله کنند. این چالشها شامل تروما، دعوای خانوادگی، بیماری جسمانی و شرایط سخت زندگی از قبیل بیکاری و اعتیاد به مواد است. مددکاران اجتماعی بالینی معمولاً از درمان فردی، درمان گروهی و یا مسئولیتهای مدیریت موارد مختلف برای حمایت از مددجویان خود استفاده می کنند؛ مسئولیتهای دقیق مددکاران اجتماعی بالینی به محیط کار و افرادی که به آنها خدمت رسانی می کنند بستگی دارد.[۵]

مددکاری اجتماعی روانپزشکی: مددکاری اجتماعی روانپزشکی نوع خاصی از مددکاری اجتماعی پزشکی است که شامل پشتیبانی، ارائه درمان و هماهنگی مراقبت از افرادی است که به شدت مبتلا به بیماری روانی هستند و نیاز به بستری شدن و یا سایر انواع کمک های روانپزشکی گسترده دارند. مددکاران اجتماعی روانپزشکی در هنگام کار با مددجویان وظایف مختلفی انجام می دهند، از جمله ارزیابی روان شناختی و ارزیابی ریسک، روان درمانی فردی و گروهی، مداخله در بحران و پشتیبانی، هماهنگی مراقبت و خدمات برنامه ریزیِ ترخیص اما محدود به این موارد نیست. مددکاران اجتماعی روانپزشکی در محیط های بسیار گسترده ای از بخش های بستریِ ویژه گرفته تا کلینیک های روانپزشکیِ سرپایی کار می کنند.[۶]

مددکاری اجتماعی مدرسه: مددکاران اجتماعی مدرسه از دانش آموزانی حمایت می کنند که در معرض مسائل روانی، عاطفی، اجتماعی، رفتاری و یا خانوادگی هستند که بر عملکرد تحصیلی و سلامت عمومی آنها تأثیر منفی می گذارد. مددکاران اجتماعی مدرسه از طریق مشاوره های فردی و گروهی، میانجیگری در درگیریها، مداخلات برای حل بحرانها، خدمات هدایت منابع و توسعه و اجرای برنامه های مدرسه از دانش آموزان حمایت می کنند. مددکاران اجتماعی مدرسه می توانند در محیطهای مختلفی، از جمله مدارس دولتی، مدارس خصوصی و برنامه های آکادمیک که به افراد آسیب پذیر خدمت رسانی می کنند، کار کنند.[۷]

مددکاری اجتماعی رفاه کودک: مددکاران اجتماعی رفاه کودک از جوانان آسیب پذیر محافظت می کنند و به خانواده های محروم برای تأمین نیازهای فرزندانشان کمک می کنند. برخی از مسئولیت های اصلی آنها شامل پاسخ به موارد سوء استفاده از کودکان و غفلت؛ خارج کردن کودکان از شرایط خانه هایی که خطرناک هستند و یا استانداردهای خاصی را رعایت نمی کنند؛ همکاری با کودکان و خانواده های آنها در یک برنامه الحاق مجدد[پیوستن دوباره کودک به خانواده] در همکاری با دادگاه های مربوط به سوء استفاده از کودک، حمایت از والدین در برآورده کردن نیازهای فرزندانشان (از طریق اتصال به منابع و جهت دادن به خدمات، درمان و مشاوره و سایر خدمات)؛ و تنظیم مراقبت کوتاه مدت و بلندمدت از کودکانی که خانواده های آنها قادر به مراقبت از آنها نیستند.[۸]

مددکاری اجتماعی پزشکی: مددکاران اجتماعی پزشکی در بیمارستانها، کلینیک های اجتماعی و دیگر مراکز بهداشتی برای حمایت از بیماران و خانواده های آنها کار می کنند و به تیم پزشکی بزرگتر در رابطه با مراقبت از بیمار کمک می کنند. آنها نقش مهمی در بسیاری از جنبه های غیر پزشکیِ مراقبت از بیمار ایفا می کنند، از جمله به بیماران و خانواده هایشان کمک می کنند تا سیستم پزشکی را طی کنند، سلامت روانی و عاطفی بیماران و اعضاء خانواده را ارزیابی و کنترل می کنند، مشاوره و درمان کوتاه مدت ارائه می کنند و نیازها و نگرانی های بیمار را با تیم درمانی بزرگتر درمیان می گذارند.[۹]

مددکاری اجتماعی نظامی: مددکاران اجتماعی نظامی با اعضای فعال خدمات نظامی و جانبازان و کهنه سربازان همکاری می کنند تا به آنها کمک کنند چالش های اجتماعی، احساسی، روانشناختی و خانوادگی خود را که در نتیجه کارشان با آنها مواجه می شوند، حل و فصل کنند. مددکاران اجتماعی نظامی همچنین برای خانواده های اعضای فعلی و سابق، خدمات مشاوره و حمایت ارائه می دهند و می توانند در مجموعه ای گسترده از محیط های مختلف کار کنند از پایگاه های نظامی و مراکز پزشکی گرفته تا مراکز امور جانبازان و کهنه سربازان.[۱۰]

مددکاری اجتماعی سالمندان: مددکاران اجتماعی جرنتولوژیک، همچنین شناخته شده به عنوان مددکاران اجتماعی سالمندان، مراقبت از بیماران سالمند را در مراکز متنوعی از جمله بیمارستان ها، کلینیک های بهداشت عمومی، مراکز مراقبت های بهداشتی درازمدت و اقامتی، مراکز درمانی آسایشگاهی و مراکز مراقبت های بهداشتی درمانی روزانه هماهنگ می کنند. در مراکز سرپایی، مددکاران اجتماعی سالمندان به عنوان حامیان افراد سالخورده کمک می کنند تا اطمینان حاصل شود که حمایت های روانی، عاطفی، اجتماعی و خانوادگی مورد نیازشان و حمایتهای خانوادگی که نیاز دارند دریافت می کنند، در حالی که آنها را به منابع در جامعه متصل می کنند که می توانند حمایت های بیشتری را ارائه دهند. در مراکز مراقبت های بستری و اقامتی، مددکاران اجتماعی سالمندان ارزیابی های پذیرش را برای تعیین نیازهای روانی، عاطفی و اجتماعی بیماران انجام می دهند.[۱۱]

مددکاری اجتماعی خصوصی: بنابه گفته انجمن ملی مددکاران اجتماعی (NASW)، یکی از متداول ترین پرسش ها از اعضاء این انجمن، این است: «چگونه می توانم فعالعیت خصوصی خود را آغاز کنم؟» ایجاد یک فعالیت خصوصی تلاشی چالش برانگیز است، و نیازمند مقدار زیادی ابتکار عمل، تجربه حرفه ای در این زمینه، درک سازمان و کسب و کار، و حفظ مجوز ها و گواهینامه های مربوطه است. با این حال، بسیاری از مددکاران اجتماعی بالینی در بخش خصوصی احساس می کنند که مزایای این مسیر شغلی بیشتر از مشکلات آن است. به عنوان مثال، کار در بخش خصوصی می تواند مددکاران اجتماعی را قادر سازد در حوزه خاصی از مددکاری اجتماعی تخصص پیدا کنند، برنامه خود و انواع مددجویانی که ویزیت می کنند را کنترل کنند، و روش های خلاقانه و نوآورانه ای را برای کمک به مردم در برخورد با مشکلات شان ایجاد کنند.[۱۲]

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اطلاع رسانی مددکاران اجتماعی ایران 21 اسفند 1393 https://iraniansocialworkers.ir/site/global-definition-of-social-work/
  2. «آشنایی با مددکاری اجتماعی». پایگاه جامع. 
  3. «مددکاری اجتماعی باید تخصصی شود». سلامت نیوز، ۲۴تیر۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۰۸. 
  4. باشگاه خبرنگاران جوان 10 بهمن 1395 http://www.yjc.ir/fa/news/5957170/
  5. پایگاه اطلاع رسانی مددکاران اجتماعی ایران 18 مرداد 1397 https://iraniansocialworkers.ir/site/clinical-social-work/
  6. پایگاه اطلاع رسانی مددکاران اجتماعی ایران 29 آذر 1397 https://iraniansocialworkers.ir/site/psychiatric-social-work/
  7. مجله اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران 6 مهر 1397 http://www.socialwork2015.ir/school-social-work/
  8. مجله اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران 22 شهریور 1397 http://www.socialwork2015.ir/child-welfare-social-work/
  9. پایگاه اطلاع رسانی مددکاران اجتماعی ایران 1 آذر 1397 https://iraniansocialworkers.ir/site/medical-social-work/
  10. پایگاه اطلاع رسانی مددکاران اجتماعی ایران 3 آبان 1397 https://iraniansocialworkers.ir/site/military-social-work/
  11. پایگاه اطلاع رسانی مددکاران اجتماعی ایران 15 دی 1397 https://iraniansocialworkers.ir/site/gerontological-social-work/
  12. مجله اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران 9 شهریور 1397 http://www.socialwork2015.ir/private-practice-social-work/