علی‌محمد فره‌وشی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

علی‌محمد فره‌وشی ملقب به مترجم همایون، یا: علی‌محمد مترجم همایون فره‌وشی (زاده: ۱۲۵۴ خورشیدی در اصفهان، درگذشت: ۱۳۴۷ خورشیدی در تهران)، از پایه‌گذاران مدارس نوین در ایران و از نخستین نویسندگان کتاب‌های درسی جدید برای دانش‌آموزان ایرانی به شمار می‌رفت. مترجم همایون همچنین تسلط کم‌مانندی بر زبان فرانسوی داشت و از جمله مترجمان زبردست ایران شناخته می‌شد و از جمله برخی از سفرنامه‌های مهم مستشرقین اروپایی در ایران را برای نخستین بار به فارسی ترجمه نمود.

علی محمد فره وشی

[۱] فره وشی یکی از فعالان سیاسی عصر قاجار بود و در تکاپوهای مشروطه خواهی نیز دست داشت. او در حدود سن ۸۶ سالگی، گزارشی از تکاپوهای هم مسلکان خویش به نام آزاد مردانی که مشعل مشروطیت را برافروختند را نگاشت.[۲] وی پدر دکتر بهرام فره‌وشی، زبان‌شناس، و متخصص برجستهٔ زبان‌های ایرانی و فرهنگ ایران باستان محسوب می‌شود.

زندگینامه[ویرایش]

علی‌محمد فره‌وشی در سال ۱۲۵۴ خورشیدی در اصفهان زاده شد.[۳] تحصیلات مقدماتی خود را در زادگاهش به انجام رسانید. سپس برای تحصیل عربی و مبانی طب به تهران آمد و مدتی در تهران تحصیل کرد.[۴] و سپس اسلامبول را برای تکمیل تحصیلات خویش انتخاب کرد و مدتی نیز درآنجا تحصیل نمود.[۳] پس از بازگشت از اسلامبول، در مدرسه دارالفنون به فراگیری زبان فرانسه و ریاضیات پرداخت و بعد وارد خدمت وزارت فرهنگ گردید. وی کار خود را در وزارت فرهنگ با سرپرستی دبستان دانش و آموزگاری زبان و ریاضی در مدرسه کمالیه شروع کرد. مترجم همایون سپس به عنوان کارمند وزارت فرهنگ، و در مناصب و مسئولیت‌های مختلف فرهنگی به شهرهای مختلف ایران، همچون کرمان، زنجان، تبریز، ارومیه و اصفهان انتقال یافت و عمدتاً در رده‌های بالای فرهنگ (آموزش و پرورش) شهرستان‌ها و استان‌های مختلف خدمت کرد. وی در دوران خدمت خویش، مدارس بسیاری را در نقاط مختلف ایران تأسیس نمود.

از جمله مهمترین مسئولیت‌ها و مشاغل او می‌توان به این موارد اشاره نمود: بازرس عالی وزارت فرهنگ، ریاست اداره معارف زنجان، ریاست مدرسه معقول و منقول چهارباغ اصفهان، سرپرستی مدارس ارامنه در جلفا، سرپرستی آموزشگاههای زرتشتیان در تهران.[۴]

وی در کنار مشاغل مهم خود در وزارت فرهنگ، به کار تألیف و ترجمه نیز اشتغال داشت و علاوه بر تألیف برخی کتاب‌های درسی مدارس، ترجمه‌ها و تألیفات متعدد دیگری در زمینه‌های گوناگون دیگر نیز از خود به یادگار گذاشت.

وی سرانجام در سال ۱۳۴۷ خورشیدی و در سن ۹۴ سالگی در تهران درگذشت.[۳]

آثار[ویرایش]

از علی‌محمد مترجم همایون فره‌وشی، ترجمه‌های زیادی از کتاب‌های مربوط به ایران و همینطور چندین تألیف درسی در رشته‌های گوناگون برای مدارس به یادگار باقی مانده‌است.[۳] از جمله آثار وی می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

تألیفات[ویرایش]

  • حساب سال اول
  • حساب مقدماتی
  • اصول جبر و مقابله
  • حساب مظفری
  • حساب نوین
  • حل المسائل جبر
  • هندسه
  • علم الاشیاء
  • جغرافیای راهنما
  • دستور دانش
  • باستان نامه
  • ایرانی که من شناخته‌ام

ترجمه‌ها[ویرایش]

تصویر جلد کتاب «مذاهب ملل متمدنه[۵]»

درباره او[ویرایش]

مهدی بامداد در کتاب شرح حال رجال ایران، ضمن تجلیل از علی‌محمد مترجم همایون فره‌وشی، وی را از خدمتگذاران حقیقی فرهنگ ایران و از معلمین کهنسالی دانسته که سالیان دراز در تهران و بسیاری از شهرهای ایران، چون زنجان، ارومیه، کرمان، تبریز و اصفهان، سمت‌های مهم فرهنگی داشته‌است. وی همچنین فرهوشی را از معلمین بسیار خوب وزارت فرهنگ می‌داند، که شاگردانش از معلومات و تدریس او، خوب استفاده می‌کردند و به لحاظ اخلاقی نیز، مرد بسیار نیکی بود.[۳]

پانویس[ویرایش]

  1. نبوی رضوی, سید مقداد. «فروزندگان مشعل مشروطیت». در تاریخ مکتوم. تهران: پردیس دانش, 1393. 333. 
  2. نبوی رضوی, سید مقداد. «فروزندگان مشعل مشروطیت». در تاریخ مکتوم. تهران: پردیس دانش, 1393. 333. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ شرح حال رجال ایران، مهدی بامداد، چاپ اول، جلد پنجم، صفحه: ۱۶۵
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ شرح حال مترجم همایون در وبسایت آفتاب
  5. نسخه اصلی کتاب
  6. نبوی رضوی, سید مقداد. «فروزندگان مشعل مشروطیت». در تاریخ مکتوم. تهران: پردیس دانش, 1393. 333. 
  7. معرفی سفرنامه هانری رنه دالمانی در دانشنامه رشد

منابع[ویرایش]

الگو:آثار