سلطان‌العلماء آملی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سلطان العلما)
پرش به: ناوبری، جستجو

سید علاءالدین حسین الحسینی مرعشی آملی مشهور به سلطان العلماءآملی و همچنین خلیفه سلطان وزیر اعظم شاه عباس بزرگ، شاه صفی یکم و شاه عباس دوم بود. او یکی از بزرگان خاندان مرعشی و از نوادگان میر قوام‌الدین مرعشی بود و از عالمان شناخته شده مذهب شیعه است.

تبار و خانواده[ویرایش]

او در سال ۱۰۰۱ هجری در اصفهان متولد شد. پدر او میرزا رفیع الدین محمد از عالمان و دانشمندان مشهور بود و در کاخ سلطنتی خدمت می کرد. وی از جانب پدر با واسطه ۲۹ تن به علی بن حسین می رساند و از جانب مادرش از سادات شهرستان بود. نصب پدر او از سادات مازندران و خود پدرش از سادات مشهور اصفهان بود که احتمالاً در زمان امیر نظام الدین جد پدرش به اصفهان آمده بودند. وی با خیرالنساء بیگم مادر شاه عباس نسبت خانوادگی داشته است.

علااءلدین حسین بخشی از تحصیلات خود را در نزد پدرش میرزا رفیع الدین محمد که از علما ودانشمندان آن عصر بود آموخت، همچنین سال‌ها در محضر ملا محمود اصفهانی و به ویژه میرداماد و بهایی به تحصیل علوم معقول و منقول پرداخت، وی در خدمت شیخ بهایی هم درس ملا خلیل قزوینی بود.

وزیر اعظم[ویرایش]

وی پس از سال‌ها بهره‌مندی از مکتب بزرگان اصفهان به درجهٔ اجتهاد رسید و در زمرهٔ علمای طراز اول آن عصر اصفهان بود. پدرش در سلطنت شاه عباس اول مدت دو سال مقام صدارت داشته و به دلیل انتساب با خاندان صفوی فرزندش خلیفه سلطان با یکی از دختران شاه عباس به نام خان آغا بیگم ازدواج کرد.[۱]

سلطان العما در سال ۱۰۳۳هجری به وزارت رسید، از این رو وی با پدرش در یک خانه جلوس می‌کردند و به امور کشور رسیدگی می‌نمودند. در سال ۱۰۳۹ هجری شاه عباس از دنیا رفت و شاه صفی به پادشاهی رسید و سلطان العلما مدت سه سال وزیر اعظم شاه صفی بود تا اینکه در سال ۱۰۴۹ شاه صفی دستور داد تا تمامی دخترزادگان شاه عباس و منسوبین دولت را کور کنند، خودش و چهار پسرش نابینا شدند و او به قم تبعید شد.

شاه صفی پس از مدتی وی را به اصفهان فراخواند. وی پس از مدتی اقامت در اصفهان به سفر حج رفت که در همین مدت شاه صفی درگذشت و شاه عباس دوم به سلطنت رسید و پس از قتل میرزا تقی اعتماد الدوله در سال ۱۰۵۵ شمسی سلطان العلماء را به نخست وزیری منصوب کرد.

سلطان العلما اواخر دوران وزارت خود را در بهشهر(اشرف) گذراند. وی در مدت کوتاهی که شاه عباس دوم پس از فتح قندهار به اشرف سفر کرده‌بود، بیمار شد و فوت نمود، تاریخ وفاتش برابر ۱۰۶۴هجری شمرده‌اند. پیکرش را نیز در نجف به خاک سپردند.[۲]

اشعار[ویرایش]

صائب تبریزی قصیدهٔ بلندی در رثای وی سرود که مطلع آن «آه از دستور عالم وای از سلطان علم» که به حروف ابجد عدد برابر سال ۱۰۶۴، روز در گذشت وی می‌باشد.[۳]

اشرف مازندرانی شاعر معاصر او و شاگرد صائب تبریزی، دربارهٔ او قصیدهٔ مفصلی در ۱۳۱ بیت دارد که در آن به نسب مازندرانی خود افتخار می‌کند (ص ۶۰ تا ۶۸):

گر اصفاهان پدید آمد چو گل طبع کمال خاسته چون سرو موزون اشرف از مازندران

نیز صائب تبریزی قصیده‌ای در مادهٔ تاریخ وفات او دارد:

بهره‌ور بودند ذرات جهان از دانشش بود خورشید جهان‌افروز از احسان علم

منابع[ویرایش]

  1. راجر سیوری. ایران عصر صفوی. 
  2. دکتر مصطفی مجد. ظهور و سقوط مرعشیان. ساری: رسانش، ۱۳۹۰. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۵۱۱۱-۱۵-۹. 
  3. «سلطان‌العلماء حسینی مرعشی (ره)». الشیعه. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۱. 
  • اشرف مازندرانی، محمد سعید (۱۳۷۳)، دیوان اشرف، تهران: بنیاد محمود افشار

پیوند به بیرون[ویرایش]