محمدباقر میرزا

محمدباقر میرزا
مسجد صفی در رشت.
ولیعهد امپراتوری صفوی
دوران	۱۵۸۷ – ۱۶۱۵
پیشین	ابوطالب میرزا
جانشین	سلیمان میرزا
زاده	۲۴ شهریور ۹۶۶ ۱۲ شوال ۹۹۵ ۱۵ سپتامبر ۱۵۸۷ مشهد
درگذشته	۱۳ بهمن ۹۹۳ ۳ محرم ۱۰۲۴ ۲ فوریه ۱۶۱۵ (۲۷ سال) رشت
همسر(ان)	فخرجهان خانم حوری خانم
فرزند(ان)	سلیمان میرزا سام میرزا (شاه صفی)
دودمان	صفوی
پدر	شاه عباس بزرگ
مادر	دلارام خانم

محمدباقر میرزا، مشهور به صفی‌میرزا بزرگ‌ترین پسر شاه عباس بزرگ است.

زندگانی

صفی‌میرزا، پسر بزرگ شاه عباس، در چهارشنبه ۱۲ شوال ۹۹۵ قمری در مشهد متولد شد. او هنگام تولد به للگی ابراهیم‌خان برادر مرشدقلی خان به حکومت مشهد رسید. مادر او دلارام خانم، کنیز مسیحی گرجی بود. صفی‌میرزا در پنج سالگی به حکومت همدان و امیر الامرائی کل ولایت قلمرو علیشکر (استان همدان) تا سرحد بغداد منصوب شد و ایل بیات به ملازمت او مأمور شدند و اغورلو سلطان بیات به وکالت شاهزاده منصوب شد.

شاه عباس یکم در مورد تمامی پسرانش اعلام کرده بود که کسی نباید با آن‌ها رابطه داشته باشد یا حتی صحبت کند، بدین ترتیب شاهزاده اغلب اوقات در حرمسرا بود. شاهزاده صفی‌میرزا جوانی نیکو رفتار، مهربان و دلیر بود.

شاه عباس همیشه نگران بود پسرانش درصدد تصاحب تاج و تخت برآیند. روزی دو تن از نزدیکان شاهزاده به شاه خبر دادند که صفی‌میرزا درصدد قتل اوست و چندین نفر از سران چرکس و قزلباش نیز صفی‌میرزا را به کشتن پدرش ترغیب کردند. شاهزاده نیز برای رفع بدگمانی شاه، وقایع را به او گزارش کرد. با این وجود، شاه در باطن بر صفی‌میرزا بدگمان ماند و شبانه، چندین بار جای خود را تغییر می‌داد. در همان روزها ملا مظفر گنابادی، از منجمان بزرگ دربار، به شاه گفت خطری متوجه اوست. بدین ترتیب شاه عباس که به‌رمالی و احکام نجومی اعتقاد کامل داشت، تصمیم به‌قتل فرزندش گرفت. او برای این منظور بهبود بیگ را برای قتل فرزندش فرستاد. شاهزاده محمدباقر میرزا در روز دوشنبه سوم محرم سال ۱۰۲۴ در یکی از کوچه‌های رشت کشته شد. شاه عباس بعد از قتل فرزندش مدتی را در خفا و تنهایی به‌سر برد و به‌دلیل آگاهی از بی‌گناهی فرزندش از کار خود بسیار پشیمان شد به همین دلیل پسر بزرگ صفی‌میرزا، سلیمان‌میرزا را به ولیعهدی برگزید.

خانواده

در سال ۱۰۱۰ قمری چون صفی‌میرزا به سن پانزده رسیده بود شاه عباس مصمم شد که یاکهان بیگم دختر خان احمد گیلانی را رسماً به عقد وی در آورد و مقدمات عروسی فراهم سازد. اما شاهزاده نامزد خود را به علت بدرفتاریهای او دوست نمی‌داشت، و به همین سبب هر چه پدرش اصرار کرد حاضر نشد که با وی عروسی کند. شاه عباس ناچار در اواخر جمادی‌الاول آن سال فخرجهان خانم دختر شاه اسماعیل دوم که بیوه قورخمس بیگ شاملو بود را به عقد دائمی وی در آورد و پس از دو ماه به عنوان اینکه نمی‌توان دختر خان احمد را در حرمسرا همچنان بی‌شوهر نگهداشت، در روز دوشنبه ١٤ ربیع الاول ۱۰۱۱ خود او را بزنی اختیار کرد. صفی‌میرزا در سنین جوانی مطلع شد که تاجری یک دختر زیبای چرکسی را به پدرش بخشیده است. صفی‌میرزا از پدرش خواهش کرد که این دختر را تحت اختیار مادرش قرار دهند که تا وقتی بزرگ شد همسرش گردد. از این کنیز چرکسی صفی‌میرزا صاحب پسری به نام سام‌میرزا شد که پس از مرگ شاه عباس به نام شاه صفی بر تخت سلطنت نشست. حوری خانم مادر شاه صفی در سال ۱۰۵۸ قمری در دوره نوه‌اش شاه عباس دوم با عنوان جده کوچک (مادربزرگ کوچک) دستور ساخت مدرسه جده بزرگ (بزرگ از لحاظ وسعت مدرسه) را داد.

صفی‌میرزا دو پسر داشت:

• سلیمان میرزا از فخرجهان خانم.
• سام میرزا از حوری خانم.

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mohammad Baqer Mirza». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۶.