شیخعلیخان زنگنه
شیخعلیخان زنگنه | |
|---|---|
| وزیر اعظم صفویان | |
| پادشاه | شاه سلیمان صفوی |
| پس از | میرزا محمد مهدی کرکی |
| پیش از | وحید قزوینی |
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | ۱۶۱۱ میلادی کرمانشاه |
| درگذشته | ۱۶۸۹ میلادی اصفهان |
| ملیت | ایرانی |
| پیشه | سیاستمدار |
| لقب(ها) | شیخعلیخان |
شیخعلیخان زنگنه (۹۹۰ خورشیدی – ۱۰۶۸ خورشیدی) در فاصله سالهای ۱۰۴۸ تا ۱۰۶۸ خورشیدی، برای نزدیک به ۲۰ سال، بهعنوان وزیر اعظم شاه سلیمان صفوی فعالیت نمود.[۱][۲]
شیخعلی خان فرزند عالی بالی بیک زنگنه، از بزرگان ایل زنگنه بود. شیخعلی خان در سال ۱۰۴۹ق به امارت ایل زنگنه رسید و در زمان شاه عباس دوم به سال ۱۰۶۴ق/۱۶۵۳م به عنوان حاکم کرمانشاه منصوب شد.[۱]
شیخعلی خان در طول بیست سال وزارت خود کشور را از لحاظ اداری، اقتصادی، نظامی و سیاست خارجی، حیاتی نو بخشید و سرانجام پس از حدود بیست سال وزارت در سال ۱۰۶۸ خورشیدی درگذشت.
عمارتها و بناهای منسوب به شیخعلیخان زنگنه
[ویرایش]در دوران شیخعلیخان زنگنه ساختمانهایی از قبیل رباطها، مسجدها و مدرسههای مختلفی در اصفهان و شهرهای دیگر ساخته شده است. برخی از ساختمانهای منسوب به شیخعلیخان عبارتاند از:[۳]
- مسجد خان (مسجد شیخ علیخان زنگنه) که در سال ۱۰۹۰ قمری ساخته شد و در محلهٔ تلواژگان اصفهان خیابان هشت بهشت غربی خیابان گلزار کوچه شیخ علیخان قرار دارد و با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
- حمام خان در مجاورت مسجد شیخ علیخان زنگنه
- کاروانسرای چالهسیاه در اصفهان
- مدرسه شیخعلیخان زنگنه در تویسرکان[۴]
- راسته بازار چارسوق در تویسرکان
- حمان خان، در محلهٔ جولاستان تویسرکان
- کاروانسرای تویسرکان
- پل قدیمی تویسرکان
- آبانبار اسدآباد
- تعمیر مسجد جامع اسدآباد
- قلعهٔ شیخعلیخان در همدان
- کاروانسرای اسدآباد
- پل شیخعلیخان در زرقان فارس
- کاروانسرای بیستون
- کتیبهٔ وقفنامهٔ شیخعلیخان در بیستون[۵]
- کاروانسرای ماهیدشت
- کاروانسرای سرپل ذهاب
- کاروانسرای هارونآباد (اسلامآباد غرب)
- کاروانسرای کرند
- کاروانسرای قصر شیرین
- کاروانسرای کنگاور
- کاروانسرای صحنه
- کاروانسرای سنقر
- مقبرهٔ فاضل تونی ملا عبدالله محمد تونی بشرویهای در جادهٔ کرمانشاه به بغداد در نزدیکی پل کهنهٔ قرهسو.
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- 1 2 علیرضا کریمی. «پژوهشی دربارهٔ شیخعلی خان زنگنه (منبع: حکومت اسلامی 1376 شماره 3)». پرتال جامع علوم انسانی. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۱-۱۹.
- ↑ «امیرکبیر عصر صفوی / شیخ علیخان زنگنه که بود؟». عصرایران. ۱۴۰۲-۰۸-۰۸. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۱-۱۹.
- ↑ سهامی، ۱۳۸۰: ۱۰۲–۱۰۱.
- ↑ امانییمین, مهدی (1388). "مدرسه زنگنه یا مدرسه بزرگ همدان". پیام بهارستان. 83 (1): 983–992.
- ↑ «کتیبه شیخ علی خان زنگنه». کرمانشاه گشت. ۲۰۲۳-۰۶-۲۷. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۱-۱۹.
کتابشناسی
[ویرایش]- مردوخ کردستانی، محمد. بیتا. تاریخ مردوخ: تاریخ کرد و کردستان، سنندج: کتابفروشی غریقی.
- جلیلی، محمدحسین. ۱۳۴۷. کرمانشاهان باستان از آغاز تا آخر سدهٔ سیزدهم، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و هنر.
- کریمی، علیرضا. ۱۳۷۹. پژوهشی دربارهٔ وزارت شیخعلیخان زنگنه وزیر شاه سلیمان صفوی، تبریز: انتشارات سالار.
- سهامی، علی. ۱۳۹۸. تاریخ به افق مرزبانان کُرد: بررسی نقش کردهای کلهر و زنگنه در شطرنج سیاسی صفویه و عثمانی، کرمانشاه: دیباچه، چاپ اول.
| آثار تاریخی | غار شکارچیان • مر خرل • مر افتاو • مر تاریک • مر دودر • نیایشگاه مادی • بغستان • سنگنوشته بیستون • تندیس هرکول • سنگ بلاش • سنگنگاره گودرز • نقشبرجسته مهرداد اشکانی • کاخ بیستون • فرهاد تراش • پل خسرو • پل قوزیوند • کاروانسرای ایلخانی • کاروانسرای شاهعباسی • سنگنوشته شیخعلیخان زنگنه • پل بیستون • شربتخانه بیستون | _(14578800400).jpg) |
|---|---|---|
| عناصر طبیعی | ||
| عناصر انسانی | ||
| عناصر ادبی | ||
| عناصر تاریخی | ||
| پژوهشگران | ||
| مرتبط | ||
ردهها:
- امرای نظامی صفویان
- اهالی ایران در سده ۱۷ (میلادی)
- اهالی ایران صفوی در سده ۱۷ (میلادی)
- اهالی کرمانشاه
- ایل زنگنه
- تاریخ استان کرمانشاه
- تفنگچیآغاسی
- حاکمان دوره صفویه
- حاکمان کرمانشاه در دوران صفویان
- درگذشتگان ۱۶۸۹ (میلادی)
- زادگان دهه ۱۶۱۰ (میلادی)
- سیاستمداران اهل ایران
- سیاستمداران کرد در دوره صفویان
- سیاستمداران کرد
- صفویان
- کردهای اهل ایران
- وزیران صفویان