دلارام خانم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دلارآم خانم
ملکه مادر
تصدی ۱۶۲۹–۱۶۴۲
پیشین خیرالنسا بیگم
جانشین آنا خانم
ملکه بزرگ
حکمرانی ۱۶۴۲ - ۱۶۴۷
پیشین سلطانم بیگم
جانشین ندارد
سردسته حرمسرا
حکمرانی ۱۶۳۲ - ۱۶۴۷
پیشین زینب بیگم
جانشین انا خانم
همسر محمدباقر میرزا
فرزند(ها) شاه صفی
نام کامل
نواب علیه ملکه دل‌آرام خانم
خاندان صفویان
زادروز ۱۵۹۵ میلادی
گرجستان، امپراتوری صفوی
مرگ ۱۶۴۷ (۵۲ سال)
اصفهان، امپراتوری صفوی
خاک‌سپاری حرم امام رضا، مشهد
دین و مذهب مسیحی، اسلام

دلارام خانم، همسر دوم ولیعهد صفوی، محمدباقر میرزا و ملکه مادر شاه صفی بود.[۱][۲]

دلارام شاهزاده‌خانمی گرجی بود که در سال ۱۵۹۵ به‌دنیا آمد و نام اصلی او لورا بود. دلارام در سال ؟؟؟؟ برای شاه عباس فرستاده شد و شاه وی را به پسرش محمدباقر میرزا هدیه کرد. شاهزاده او را دلارام نامید چرا که وی بسیار زیبا بود. در سال ۱۶۱۱ فرزندشان سام میرزا متولد شد. دلارام با اعدام همسرش به اصفهان آمد و در حرم‌سرای شاه عباس زندگی می‌کرد تا اینکه شاه عباس در سال ۱۶۲۸ از دنیا رفت و سام میرزا با نام شاه صفی به سلطنت رسید و دلارام خانم مقام نواب علیه را کسب کرد.[۳]

بر اساس نظر دیوید بلو، توطئه دادگاه ۱۶۳۲ که ریشه‌اش از حرم‌سرا و از اقلیتی از زنان که ضد حکومت شاه صفی بودند، نشأت می‌گرفت، منجر به دستور قتل‌عام چهل تن از زنان حرم و کور کردن و کشتن تقریباً تمام اولاد ذکور دختران شاه عباس بزرگ شد.[۴] پیش از این واقعه، یکی از عمه‌های شاه عباس به نام زینب بیگم سردسته زنام حرمسرا بود.[۴] اما پس از این رویداد، دلارام این نقش را به‌عهده گرفت و نفوذش افزایش یافت.[۳] وقتی پسرش صفی، در ۱۶۴۲ درگذشت، نوه او با نام سلطنتی شاه عباس دوم به قدرت رسید.[۳] در سال‌های آغازین حکومت عباس دوم، به دلیل کمی سن او، ساروتقی اعتمادالدوله که در آن زمان وزیر اعظم بود و از پشتیبانی قوی دلارام خانم نیز بهره می‌برد، نایب‌السلطنه عباس دوم شد.[۱][۵] دل‌آرام خانم در زمان حکومت نوه‌اش نقش ملکه‌بزرگ را برعهده داشت، او سرانجام در سال ۱۶۴۷ در اصفهان از دنیا رفت یا به‌گفته برخی منابع به‌دست آنا خانم مسموم شده‌است. او در حرم امام رضا در مشهد دفن شد.

موقوفات[ویرایش]

دو قرآن به خط نسخ و محقق، وقف دلارام خانم به حرم فاطمه معصومه. محل نگهداری در موزه آستانه مقدسه قم می‌باشد. او همچنین دو کاروان سرا نیز در اطراف اصفهان ساخته‌است. مدرسه جده کوچک از دیگر بناهای ساخته شده به فرمان دلارام خانم است.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Blow, David (2009). Shah Abbas: The Ruthless King Who became an Iranian Legend. London, UK: I. B. Tauris & Co. Ltd. p. 20. ISBN 978-1-84511-989-8. LCCN 2009464064.
  • Buyers, Christopher (2009). "PERSIA - The Safawi Genealogy". Retrieved 24 December 2016.
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Dilaram_Khanum