مکانیک سنگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مکانیک سنگ (به انگلیسی: Rock mechanics) رشته‌ای از علوم مهندسی است که در آن چگونگی رفتار سنگ در برابر عوامل بیرونی و درونی و تغییرات آنها مورد بحث قرار می‌گیرد. مکانیک سنگ، علم مطالعه اثر نیروها به روی سنگ‌هاست. رشته مهندسی مکانیک سنگ به‌طور ویژه به بحث رفتار سنگ در موقعیت‌های مختلف سازه‌ای می‌پردازد. در این رشته طراحی، ساخت، اجرا، و نظارت بر سازه‌هایی که به نحوی با سنگ و ساختار سنگی زمین سروکار دارد آموزش داده می‌شود. در این رشته دانش ریاضیات مهندسی و داشتن ذهنی خلاق برای طراحی و تحلیل و تسلط کامل به مباحث زمین شناختی و ساختار سنگی محیط مورد نظر است. مهمترین هدف مکانیک سنگ گردآوری آن دسته از اطلاعاتی است که با آن‌ها بتوان سازه‌های مهندسی را در داخل یا به روی سنگ‌ها به نحو پایداری طراحی و بنا کرد.[۱]

نام[ویرایش]

مکانیک سنگ (Rock Mechanic) از دو واژه Rock به معنی سنگ و Mechanics به معنی مکانیک گرفته شده‌است.[۲]

کاربرد[ویرایش]

مباحث مربوط به مکانیک سنگ در رشته‌های مهندسی معدن، ژئوفیزیک، زمین‌شناسی ساختاری و مهندسی عمران مورد استفاده قرار می‌گیرد:[۳]

الف) وزارت صنعت، معدن و تجارت:حفاری و استخراج معادن، نگهداری و پایدارسازی ترانشه‌ها

ب) وزارت راه و شهرسازی:پل‌سازی - تونل سازی (مترو، راه، راه‌آهن) - پایدار سازی شیروانی‌ها - اسکله‌های سنگین - مسیرهای حمل و نقل مانند بزرگراه، خط آهن، کانال و خط لوله - سازه‌های زیر زمینی، سازه‌های بلند و نیز سازه‌های ساخته شده بر روی بلندی

ج) وزارت نیرو:سدسازی، نیروگاه‌ها و تونل‌های تحت فشار، انرژی اتمی

د) وزارت نفت: مخازن زیر زمینی، حفاری زیر آب دریا، و مخازن ساخت پایانه‌های نفتی

آموزش[ویرایش]

مکانیک سنگ به عنوان رشته مجزا در مقطع کارشناسی ارشد رشته مهندسی معدن در دانشگاه زنجان، دانشگاه صنعتی شاهرود، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه تهران، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی سهند، دانشگاه یزد و دانشگاه بین‌المللی امام خمینی گنجانده شده‌است. البته از سال تحصیلی ۱۳۹۱–۹۲ در دانشکده معدن دانشگاه تهران ودانشگاه صنعتی امیر کبیر و دانشگاه صنعتی سهند تبریز گرایش مکانیک سنگ در دوره کارشناسی نیز فعال شده‌است.

دانشجویان این رشته در گروه استخراج دانشکده مهندسی معدن، متالورژی و نفت دانشگاه صنعتی امیرکبیر، گروه معدن دانشگاه تربیت مدرس[۴] و گروه معدن دانشکده فنی دانشگاه تهران مشغول به تحصیل هستند.

همچنین مبحث مکانیک سنگ به عنوان یکی از واحدهای درسی در دوره کارشناسی مهندسی معدن، تدریس می‌شود.

این رشته در ایران دارای انجمنی به نام انجمن مکانیک سنگ ایران می‌باشد.

منابع[ویرایش]