خواب چندمرحلهای
خواب چند مرحلهای به خوابیدن در چندین نوبت در طول ۲۴ ساعت گفته میشود. با توجه به خواب دو مرحلهای (انگلیسی: Biphasic sleep) که به معنای دو دوره خواب است، خواب چندمرحلهای معمولاً به خوابیدن در بیش از دو دوره خواب اطلاق میشود.[۱] نقطه مقابل آن خواب تکمرحلهای (انگلیسی: Monophasic sleep) به معنای یک دوره خواب واحد در ۲۴ ساعت میباشد. اصطلاح خواب چند مرحلهای اولین بار در اوایل قرن بیستم توسط روانشناس جی. اس. زیمانسکی استفاده شد.[۲]
در حالی که امروزه خواب تکمرحلهای به عنوان هنجار خوابیدن در نظر گرفته میشود، بررسی تاریخی نشان میدهد که خواب چندمرحلهای در شب، با نام خواب قطعهای (انگلیسی: Segmented sleep)، قبل از صنعتی شدن در جوامع رایج بوده است.[۳]
با وجود اینکه برخی افراد داوطلبانه این الگو را انجام میدهند،[۴] این شیوه خوابیدن میتواند ناشی از اختلال خواب و بیداری نامنظم باشد. برخی افراد، از شیوه خوابیدن چند مرحلهای برای افزایش بهرهوری استفاده میکنند، اما هنوز پژوهشی بازدهی این روش را تأیید نکرده[۵] و تحقیقات، خوابیدن در چندین مرحله را توصیه نمیکنند.[۶]
خواب دو مرحلهای
[ویرایش]خواب دو مرحلهای الگویی از خواب است که در یک دوره ۲۴ ساعته به دو بخش تقسیم میشود.
چرت واحد (قیلوله)
[ویرایش]یک نمونه از الگوی خواب دو مرحلهای در فرهنگ، قیلوله است که به معنای چرت زدن در اوایل بعد از ظهر، اغلب پس از وعده غذایی ظهر میباشد.[۷]
خواب «اول» و «دوم» تاریخی
[ویرایش]نوع دیگری از خواب دو مرحلهای میباشد که دارای دو مرحله خواب شبانه با فاصله تقریبی یک ساعت بین دو خواب است. این الگو در جوامع پیشاصنعتی رایج بود و رایجترین زمانبندی آن، زود خوابیدن (خواب اول)، بیدار شدن در حوالی نیمهشب و خوابیدن پس از مدتی گذر زمان (خواب دوم) بود.[۸]
الگوهای آزمایشی
[ویرایش]اوریمن
[ویرایش]الگوی اوریمن (انگلیسی: Everyman) شامل ۳ ساعت خواب در طول شب (خواب اصلی؛ انگلیسی: Core sleep) و سه چرت ۲۰ دقیقهای در طول روز است. در مجموع ۴ ساعت خواب برای یک دوره ۲۴ ساعته در اختیار میگذارد.[۹]
اوبرمن
[ویرایش]الگوی اوبرمن به صورت یک چرت ۲۰ دقیقهای در هر چهار ساعت است که در مجموع ۶ چرت و نهایتاً ۳ ساعت خواب در یک دوره ۲۴ ساعته میشود.[۹]
.jpg)
دایمکشن
[ویرایش]الگویی است که توسط باکمینستر فولر ابداع شد و شامل یک چرت ۳۰ دقیقه ای در هر ۶ ساعت است. مجله تایمز در سال ۱۹۴ این الگو را معرفی کرد. فولر به مدت دو سال از این الگو استفاده کرد و در این مدت «هوشیارترین حالت خود را تجربه کرد»، با این حال، به علت اختلال این شیوه با خواب عادی شرکای تجاریاش، مجبور به ترک آن شد.[۱۰]
-
الگوی دومرحلهای، با چرت کوتاه نیمروزی -
الگوی دومرحلهای «خواب اول و دوم»؛ متداول در جوامع پیشاصنعتی -
الگوی اوریمن، خواب شبانه به همراه چندین چرت کوتاه در روز -
الگوی «اوبرمن»، خواب تقسیم به شده به چرتهای کوتاه -
الگوی «دایمکشن»، خواب تقسیمشده به چرتهای بلندتر و فاصله زمانی بیشتر نسبت به «اوبرمن»
منابع
[ویرایش]- ↑ Morin، Charles M.؛ Espie، Colin A. (۲۰۱۲). The Oxford Handbook of Sleep and Sleep Disorders. Oxford University Press. ص. ۲۲۴.
- ↑ Stampi، Claudio (۱۹۹۲). Why We Nap: Evolution, Chronobiology, and Functions of Polyphasic and Ultrashort Sleep. Birkhäuser. ص. ۱. شابک ۰-۸۱۷۶-۳۴۶۲-۲.
- ↑ Ekirch, A. Roger (2016-03-01). "Segmented Sleep in Preindustrial Societies". Sleep. 39 (3): 715–716. doi:10.5665/sleep.5558. ISSN 0161-8105.
- ↑ "How To Sleep Like a Hunter-Gatherer". discovermagazine.com. 2011-11-07. Archived from the original on 2012-02-19. Retrieved 2025-03-30.
- ↑ "People Are Sleeping in 20-Minute Bursts To Boost Productivity". Time (به انگلیسی). 2018-01-30. Retrieved 2023-08-10.
- ↑ Weaver, Matthew D.; Sletten, Tracey L.; Foster, Russell G.; Gozal, David; Klerman, Elizabeth B.; Rajaratnam, Shantha M. W.; Roenneberg, Till; Takahashi, Joseph S.; Turek, Fred W. (June 2021). "Adverse impact of polyphasic sleep patterns in humans: Report of the National Sleep Foundation sleep timing and variability consensus panel". Sleep Health. 7 (3): 293–302. doi:10.1016/j.sleh.2021.02.009. ISSN 2352-7226. PMID 33795195.
- ↑ "Biphasic Sleep: What It Is And How It Works". Sleep Foundation (به انگلیسی). 2021-08-05. Retrieved 2025-01-15.
- ↑ Barron, Jesse (31 Mar 2016). "Letter of Recommendation: Segmented Sleep". The New York Times Magazine. Retrieved 16 May 2021.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ "Polyphasic Sleep: Benefits and Risks". Sleep Foundation (به انگلیسی). 2021-08-12. Retrieved 2025-01-15.
- ↑ «Science: Dymaxion Sleep» (به انگلیسی). Time. ۱۹۴۳-۱۰-۱۱. شاپا 0040-781X. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۲۴.