حسین‌علی‌میرزا فرمانفرما

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Shir & Khorshid1.svg شاهزاده حسینعلی میرزا Shir & Khorshid1.svg فرمانفرما
شاهزاده حسینعلی میرزا فرمانفرما.jpg
شاهزاده حسینعلی میرزا، حکمران فارس
حکمران فارس
سلطنت (حکمرانی بر فارس) ۱۲۱۴ ه.ق - ۱۲۵۰ ه.ق
سلسله قاجاریان
پدر فتحعلی‌شاه قاجار
مادر بدر جهان خانم
زادروز ۱ ذی الحجه ۱۲۰۴ ه.ق
۲۶ اوت ۱۷۸۹
آمل، استان مازندران
مرگ ۱۶ رمضان ۱۲۵۰ ه.ق
۱۶ ژانویهٔ ۱۸۳۵ (۴۵ سال)
تهران، ایران
خاک‌سپاری تهران [نیازمند منبع]

حسین‌علی‌میرزا شاهزاده قاجار و فرزند فتح‌علی‌شاه از بدر جهان خانم بود.

ولی‌عهد فتح‌علی‌شاه قاجار درابتدا عباس‌میرزا بود. او در دوران ولایت‌عهد در یکی از عهدنامه‌هایی که با روسیه به امضا رساند، مسئله موروثی شدن سلطنت در میان فرزندانش را به‌عنوان یکی از بندهای عهدنامه گنجاند. از آنجا که او یک سال پیش از مرگ فتح‌علی‌شاه (مهرماه ۱۲۱۳ خورشیدی) درگذشته بود، فتح‌علی‌شاه برای اجرای مفاد عهدنامه، برخلاف مرسوم، محمدمیرزا فرزند عباس‌میرزا یعنی نوه خودش را به ولایت‌عهد منصوب کرد و وی را به والی‌گری آذربایجان فرستاد. با مرگ فتح‌علی‌شاه، بزرگ‌ترین پسر باقی‌مانده‌اش، حسین‌علی‌میرزا فرمان‌فرما که والی فارس بود و به‌لحاظ مرمت بارگاه شاه‌چراغ، محبوبیتی نیز کسب کرده بود، داعیه پادشاهی نمود. محمدشاه، برادر کوچک‌تر (۱۷ساله‌اش) فیروزمیرزا را به مقابله با قوای عمویش فرستاد که در این نبرد، قوای حسین‌علی‌میرزا فرمان‌فرما شکست خورد و پایه‌های سلطنت محمدشاه ۱۷ ساله تحکیم گردید.[۱] فرمانفرما پس از مرگ پدر ۳ ماه بر ایران سلطنت کرد.

ایام جوانی و حکومت بر فارس[ویرایش]

روایت خاوری شیرازی در کتاب تاریخ ذوالقرنین مربوط به ولادت فرمانفرما:« معزي الیه نیز درسـنه یکهزار و دویست و سه در قصبه نوا از بطن صبیّه مرضیُه محمدجعفرخان عامری حاکم بسطام که بر افق سـپهر اخضـر برآیـد، به عالم شـهود جلوه گر شد.چهري داشت که مهر منیر از تابش در تاب و ماه عالمگیر از التهابش در اضطراب بود. دایه روزگار از شیر لطافتش پرورش داده، مادر عهد در مهد طراوتش به استراحت نهاد. بیشابیه اغراق، مردم دیده در اول نظر بر جمال فرشته مثالش چون نجوم ثابته بر چرخ حیران شدي و از کثرت حیرانی چون گل میخ بر باب حربا در آفتاب و جوان در خواب بر جاي خود خشک آمدي.» [۲]

حسینعلی میرزا فرمانفرما، پسر فتحعلی‌شاه قاجار. نقاشی پشت شیشه، منسوب به مهرعلی.[۳]
این قبر مربوط به احمد میرزا نوذری از نوادگان شاهزاده حسینعلی میرزا فرمانفرما است. روی این سنگ آورده شده است که رضاقلی میرزا پسر حسنعلی میرزا میباشد که به اشتباه روی این سنگ قبر نگاشته شده و ناشی از تشابه اسم شاهزاده فرمانفرما و برادرش حسنعلی میرزا شجاع السلطنه است.

فرزندان[ویرایش]

اسامی فرزندان حسینعلی میرزا فرمانفرما به قرار ذیل میباشد: [۴][۵]

ردیف نام تولد/وفات نام مادر تصویر توضیحات
۱ رضاقلی میرزا ۱۲۲۰ هجری قمری – ۱۲۷۹ ه.ق. کرمانشاه مادرش دختر «محمدقلی خان افشار»، بیگلربیگ ولایت ارومی آذربایجان بود. ملقب به نایب الایاله - مولف کتاب سفرنامه رضاقلی میرزا
۲ امام‌قلی میرزا ۱۲۲۱–۱۲۷۰ هجری قمری مادرش خواهر «یوسف خان تلیکه سری مازندرانی» بود.
۳ نجف‌قلی میرزا والی ۱۲۲۲ هجری قمری – ۱۲۷۲ هجری قمری مادرش یکی از شاهدخت‌های گرجی است. ملقب و متخلص به والی - مولف کتاب رموز السیاحه - معروف‌ترین نواده وی شاهزاده محمد میرزا خزایی میباشد.
۴ نصرالله میرزا مادرش خواهر «یوسف خان تلیکه سری مازندرانی» بود. حاکم شولستان ممسنی
۵ تیمور میرزا حسام‌الدوله مادرش دختر «محمدقلی خان افشار»، بیگلربیگ ولایت ارومی آذربایجان بود. داماد شجاع‌السلطنه - مولف کتاب بازنامة ناصری.
۶ شاهرخ میرزا مادرش یکی از شاهدخت‌های گرجی است. حاکم کاشان - داماد ظهیرالدوله
۷ جهانگیر میرزا حاکم داراب.
۸ اکبر میرزا مادرش یکی از شاهدخت‌های گرجی است. در جوانی فوت شد.
۹ کی‌خسرو میرزا سپهسالار ؟ / ۱۲۷۰ هجری قمری مادرش دختر «امیرگونه خان کرد زعفرانلو»، ایلخان مملکت خراسان و حاکم مرز خبوشان بود. داماد شجاع‌السلطنه.
۱۰ اسکندر میرزا مادرش دختر «محمدقلی خان افشار»، بیگلربیگ ولایت ارومی آذربایجان بود.
۱۱ نادر میرزا ۱۲۳۲ هجری قمری / ؟ مادرش خواهر «یوسف خان تلیکه سری مازندرانی» بود.
۱۲ محمدکاظم میرزا مادرش از اهالی شیراز بود.
۱۳ محمد میرزا مادرش دختر «محمدقلی خان افشار»، بیگلربیگ ولایت ارومی آذربایجان بود.
۱۴ کامران میرزا
۱۵ سلطان ابراهیم میرزا
۱۶ داراب میرزا
۱۷ منوچهر میرزا
۱۸ ایرج میرزا
۱۹ طهماسب میرزا ؟ / ۱۲۷۰ هجری قمری صاحب منصب توپخانه شیراز
۲۰ دختر همسر سعید بن سلطان بن احمد، امام مسقط و فرمانروای زنگبار[۶]
۲۱ دختر همسر محمدعلی خان قشقایی[۷]
۲۲ دختر همسر میرزا ابوالحسن فسائی[۸]
۲۳ دختر همسر شکرالله خان نوری[۹]
۲۴ دختر همسر ابوالحسن خان مشیرالملک[۱۰]
۲۵ فاطمه خانم ابتدا همسر بهرام میرزا معزالدوله و سپس همسر شیرعلی خان دنبلی نواده احمدخان دنبلی[۱۱]

پی نوشت ها[ویرایش]

  1. خون و نفت. منوچهر فرمان‌فرماییان.(ISBN 964-311-149-0) انتشارات ققنوس.
  2. خاوری شیرازی، تاریخ ذوالقرنین، ج۲، ص ۹۷۶-۹۷۷
  3. ماجرای نقاشی شکسته حسنعلی میرزا در کاخ گلستان
  4. تاریخ خاندان قاجار، صفحه ۱۷۹
  5. تذکره خاوری، ص ۱۰۸-۱۱۳
  6. فارسنامه ناصری، ص۷۴۶
  7. فارسنامه ناصری، ص۱۱۰۱
  8. فارسنامه ناصری، ص۷۴۲
  9. فارسنامه ناصری، ص۷۴۰
  10. فارسنامه ناصری، ص۷۵۵
  11. شجره‌نامه خاندان معزی توسط شاهزاده عبدالباقی معزی

منابع[ویرایش]

  • حسینی فسائی، حسن. فارسنامه ناصری. تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۲. شابک ‎۱-۰۴۴۲-۰۰-۹۶۴ ISBN. 
  • خزایی، علیرضا. تاریخ خاندان قاجار. تهران: نگارتابان، ۱۳۹۶. ISBN ۹۷۸-۶۰۰-۸۷۵۳-۷۳-۵.